Κυπριακή Παραδοσιακή Μουσική {Οι κυπριακές φωνές - Θεματολογία - Τσιάττισμα}

Η Κυπριακή διάλεκτος αρχίζει να παίρνει την πρώτη της μορφή ήδη από τα Μεσσαιωνικά χρόνια και τελειοποιείται κατα τους Βυζαντινούς χρόνους. Τα "Ακριτικά Τραγούδια" με πρώτο και καλύτερο το εκτενές έμμετρο αφηγηματικό "Τραούδιν του Διγενή", οι Κύπριοι χρονογράφοι Λεόντιος Μαχαιράς και Γεώργιος Βουστρώνιος αλλά και οι "156 Ρίμες Αγάπης" ενός άγνωστου Κύπριου ποιητή που το μοναδικό χειρόγραφό του εντοπίστηκε στην Μαρκιανή Βιβλιοθήκη της Βενετίας αποτελούν το σπουδαιότερα μνημεία της Μεσαιωνικής Κυπριακής Λογοτεχνίας. Άλλα τραγούδια που αναφέονται σε αυτή την περίοδο είναι "Η Αροδαφνούσα", "Του Άη Γιωρκού" και το "Ασιερόμπασμαν".


Η Κυπριακή παραδοσιακή μουσική είναι κομμάτι της Ελληνικής παραδοσιακής μουσικής και ομοιάζει με την νησιώτικη μουσική του Αιγαίου και ειδικά των Δωδεκαννήσων. Υπάρχουν κοινοί χοροί όπως συρτός, καρσιλαμά, σούστα, αντικρυστός, μάντρα κλπ, αλλά στους καρσιλαμάδες υπάρχει η διαφορά ότι στην Κύπρο οι άντρες και οι γυναίκες δεν χορεύουν ποτέ μαζί. Η Κυπριακή παραδοσιακή μουσική που ομοιάζει με την Ελληνική αλλά και την Τουρκική μουσική είναι τροπική, βασισμένη στα μουσικά συστήματα των βυζαντινών ήχων και του τουρκικού makam. Και ελληνοκύπριοι και τουρκοκύπριοι  χρησιμοποιούν το βιολί ως κύριο όργανο, που συνοδεύεται από το λαγούτο για τους Ε/Κ και το ούτι για τους Τ/Κ. Η ταμπουτσιά και το πιθκαύλι χρησιμοποιούνται επίσης.

Όσων αφορά αυτήν καθ΄ εαυτήν την θεματολογία των Κυπριακών τραγουδιών αυτή είναι ευρύτατη καθώς περιέχει ερωτικά, ποιμενικά, θρηνητικά, θρησκευτικά, σκωπτικά, ιστορικά, επίκαιρα, νανουρίσματα, μυθικού περιεχομένου, αλλά και μελοποιημένη ποίηση σημαντικών Κυπρίων ποιητών αλλά και τα μεγάλα γεγονότα που σημάδεψαν το νησί μας και τραγουδήθηκαν και τραγουδιούνται ακόμη και σήμερα (όπως ο ανεπανάληπτος αγώνας της ΕΟΚΑ, η Αγία Τηλλυρία, τα Αντικατοχικά τραγούδια, του ξεσπιτωμού και της προσφυγιάς του ΄74).

Οι "Φωνές" λέγονται στην Κύπρο οι διάφορες παλιές μελωδίες πάνω στις οποίες τραγουδιούνται διάφορα δίστιχα. Οι φωνές είναι κατάλοιπα των αρχαίων ελληνικών τρόπων, κλιμάκων τους οποίους οι Βυζαντινοί αργότερα μετόνομασαν σε "ήχους" (στην Κύπρο υπερισχύει ο ήχος Α΄ και λιγότερο ο Β΄). Η σχέση λοιπόν της Βυζαντινής Μουσικής και της Παραδοσιακής Μουσικής είναι άμεση. Στον Πόντο οι φωνές ονομάζονταν σκοποί. Η κάθε "φωνή" βασίστηκε πάνω στον τρόπο ομιλίας και εκφοράς του λόγου και πήρε το όνομα της από την περιοχή που πρωτοχρησμοποιήθηκε. Στην αρχαιότητα π.χ. υπήρξε ο Δώριος ή Δωρικός τρόπος, ο Λύδιος, ο Φρύγιος. Έτσι έχουμε και στην Κύπρο τις: Αυκορίτισσα φωνή (ή Νεκαλιστή), Καρπασίτισσα φωνή, Παφίτισσα φωνή (ή Ίσια φωνή), Μεσαρίτισσα φωνή, Ποιητάρικη φωνή, Φωνή Πόλης Χρυσοχούς (ή Καταραμένη φωνή), Κωμήτισσα φωνή και Κυπραία φωνή.

Οι μουσικοί παίζουν τα παραδοσιακά όργανα, όπως βιολί, λαγούτο, πιθκιαύλιν (φλογέρα) και ταμπουτσιά (κρουστά), συνοδέοντας τα με πολύ ιδιαίτερους κυπριακούς χορούς η τατσιά και το δρεπάνι.

Παλιοί Ποιητάρηδες: Ατσίκκος, Κακολής, Καρνέρας, Κατσαντώνης, Μαππούρας, Πάτσαλος, Πριγκόπουλος, Ττάκκας, Χατζηνικόλας, Παλαίσης, Άνθιμος, Πεσκέσης, Τζαπούρας, Αχνιώτης κ.ά. 

Σπουδαίοι τραγουδιστές: Θεόδουλος Καλλίνικος, Αχιλλέας Λυμπουρίδης, Κυριακού Πελαγία, Μιχάλης Ττερλικκάς, Χρήστος Σίκκης, Μιχάλης Βιολάρης, Μιχάλης Χ"Μιχαήλ, Λάρκος Λάρκου, Βασιλική Χ"Αδάμου, Βάσος Κωνσταντίνου κ.α  

Παραδοσιακοί χοροί: Ανδρικοί -  Γυναικείοι (Χωριστά)  [Ανδ. καρσιλαμάς, συρτός, μπάλος, ζεϊμπέκκικος, μάντρα και ένας χορός με κάποιο αντικείμενο δρεπάνι, μαχαίρι, τατσιά] [Γυν. καρσιλαμάς, συρτός]

Παφίτισσα Φωνή - Θεόδουλος Καλλίνικος
https://www.youtube.com/watch?v=SA8OLAiKBSc
Ο Θεόδουλος Καλλίνικος ήταν ο άνθρωπος που πρωτοχρησιμοποίησε και καθιέρωσε τον όρο "Φωνές".

Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΦΩΝΗ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΘΕΟΔΟΥΛΟΣ ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΣ (1904-2004)

Το τέρτιν της καρτούλας μου
https://www.youtube.com/watch?v=Z-T_aysIdvI
Με στίχους προσαρμοσμένους από την Κυριακού Πελαγία για την Κύπρο που ακόμα περιμένει
Μουσικό Σχήμα Μεσόγειος (Μιχάλης Χατζήμιχαηλ)
Αρχικοί στίχοι είναι του Χριστόφορου Παλαίση



ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΠΕΛΑΓΙΑ
Η ΜΑΣΤΟΡΙΣΣΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Τέλος τα "τσιαττιστά", αυτά κάθεαυτά, αποτελούν ένα από τα πιο ζωντανά κομμάτια της Κυπριακής λαϊκής ποιητικής δημιουργίας αφού πρόκειται για αυτοσχέδια ποιητικά δημιουργήματα στιγμιαίας έμπνευσης, ως επί το πλείστον διαγωνιστικού χαρακτήρα. Το ρ. τσιαττίζω ή τσιαττώ προέρχεται από το τουρκικό çatmak και σημαίνει επιτίθεμαι, διαγωνίζομαι, ανταγωνίζομαι. Αυτός που τσιαττίζει μεταφορικά, συνταιριάζει στίχους με ενιαίο νόημα και περιεχόμενο σε έμμετρο 15σύλλαβο. Μεγάλο κοινωνικό γεγονός αποτελούσε πάντοτε "η γιορτή του Κατακλυσμού". Εκτός από τα τσιαττιστά του παλιωμάτου, υπάρχουν κι άλλα είδη, υποκατηγορίες θα μπορούσαμε να τις πούμε, όπως τα ερωτικά, κοινωνικά, βουκολικά, ακόμη και πολιτικά. Τα αυτοσχέδια αυτά ποιητικά δημιουργήματα αποκαλούνται και τραγούδια γιατί οι ποιητάρηδες τα λένε τραγουδιστά με τη συνοδεία μουσικής (βιολί και λαούτο). Αγαπημένος μου, ο Φώτης Ακαθιώτης με τα "μυλλομένα του". Μύλλα στην κυπριακή διάλεκτο είναι το λίπος, και μυλλωμένος, στην κυριολεξία, σημαίνει «αρτύσιμος». Ο όρος έχει μεταφορική σημασία, και σημαίνει τα αθυρόστομα, τα πονηρά, τα σκαμπρόζικα στιχουργήματα.

Ντοκιμαντέρ για τα Κυπριακά τσιαττιστά στην εκπομπή Η Κύπρος κοντά σας του ΡΙΚ1 

https://www.youtube.com/watch?v=-YahKFeWDLo

Τσιαττίσματα του Παλιώματος
https://www.youtube.com/watch?v=vl8sUJxSz_o
Μεγάλο γλέντη στην ταβέρνα του Γιάννη στην Λεμεσό. Τραγουδούν Αρτέμης Κκαϊλης και Φώτης Ακαθιώτης. Στο βιολί Δημήτρης Ποταμός Παραδοσιακός Βιολάρης από τα δώδεκα του χρόνια.

 

Ο ΑΡΧΟΝΤΑΣ ΤΩΝ ΤΣΙΑΤΤΙΣΤΩΝ
ΦΩΤΗΣ ΑΚΑΘΙΩΤΗΣ

ΤΡΙΦΩΝΟ

Μέλη: Ερωφίλη,

Νίκος Κουρουπάκης Δημήτρης Υφαντής

Τρεις νέοι άνθρωποι με προσωπικές πορείες στα μουσικά δρώμενα δημιουργούν το ΤΡΙΦΩΝΟ και ξεκινούν από το 2002 το ταξίδι τους, στη μουσική. Περιοδεύουν σε όλη την Ελλάδα (η περιοδεία τους κάθε φορά περιλαμβάνει 20 περίπου από τις μεγάλες πόλεις και τα μεγαλύτερα νησιά) με αρκετές εμφανίσεις μόνοι τους ή με παρέα όπως: Τον Παντελή Θαλασσινό το ΄04 και το ΄05. Τα "Υπόγεια Ρεύματα" την άνοιξη ΄05.Την Λαϊκή Ορχήστρα «Μίκης Θεοδωράκης», το καλοκαίρι, συμμετέχοντας ο ίδιος ο Μίκης και ο Ζουλφύ Λιβανελί στο Τσεσμέ και τη Χίο και στη συνέχεια το φθινόπωρο στο ΟΑΚΑ για τα 80 χρόνια του σπουδαίου Έλληνα μουσικοσυνθέτη. Τον Ιανουάριο του ΄06 στα πλαίσια εκδήλωσης της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας για τα παιδιά με κινητικά προβλήματα, σε αφιέρωμα για τη Λίνα Νικολακοπούλου. Το καλοκαίρι στην αρχαία Ολυμπία με τον Χρήστο Λεοντή. Ταξίδι στην Λατινική Αμερική με το Canto General, με τη Μαρία Φαραντούρη στο San Marino, άνοιξη του ΄07). Με τον Κώστα Χατζή τον χειμώνα του ίδιου χρ. Με τη Χαρούλα Αλεξίου το καλοκαίρι στο αφιέρωμα για τον Μάνο Λοΐζο σε όλη την Ελλάδα (Η ηχογράφηση αυτής της συναυλίας στο Ηρώδειο έγινε πλατινένια). Φθινόπωρο του ΄07 ως και την άνοιξη του ΄08 Θεσσαλονίκη και Αθήνα με την Πρωτοψάλτη. Το ΄09 στην Αθήνα με τη Γλυκερία και την Τσαλιγοπούλου. Τον χειμώνα του ΄09 με ΄10 με τη Μελίνα Τανάγρη, σε μία παράσταση με την υπογραφή της Λίνας Νικολακοπούλου.  Παράλληλα δοκιμάζουν και συνεργάζονται με νέες ομάδες και με νέους ανθρώπους, όπως οι “Φωνές του Νότου”, η Νάντια Μπουλέ, ο Γιώργος Περαντάκος και Σύγχρονες Μαθητικές Χορωδίες. 

Τα ματόκλαδα σου λάμπουν -Γιώργος Περαντάκος

https://www.youtube.com/watch?v=kQ_sd3_uWAc

Άλλες σπουδαίες εκτελέσεις: Φλέρυ Νταντωνάκη

Ο κόσμος της μουσικής πενθεί το χαμό του Γιώργου Περαντάκου. Ο 45χρονος μουσικός έδινε μάχη με την επάρατο νόσο και υπέκυψε αφήνοντας τα ξημερώματα της 24 Αυγούστου 2013 την τελευταία του πνοή. Τις τελευταίες ημέρες νοσηλευόταν σε νοσοκομείο της Χίου από όπου ήταν και η καταγωγή του. Το μέλος του συγκροτήματος «Τρίφωνο» θα έκλεινε στις 26 Αυγούστου 2013 ένα χρόνο παντρεμένος.    

Να μ΄ αγαπάς ( Video Clip ) 

https://www.youtube.com/watch?v=lf65H6XPQLQ

Ελληνικοί Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου 

Από το δίσκο:"Προσωχή Τρίφωνο", 2008

  https://www.youtube.com/watch?v=V0fwLIEA4yE

"Το πρωτότυπο τραγούδι είναι από Αργεντινή, λέγεται Gente que sí μουσική και μελωδία του Carlos Libedinsky από το συγκρότημα Narcotango και ιδρυτή της μουσικοθεατρικής ομάδας Tademus." Ταξιδευτής

Η ελληνική argo μέσα από το ρεμπέτικο και το τραγούδι του μεσοπολέμου

Πόσο καλά μιλάς την "αργκώ"? | JOOM

Η αργκό αποτελείται από λέξεις και φράσεις της κοινής ομιλούμενης γλώσσας που έχουν όμως εντελώς διαφορετική σημασία, ή από λέξεις που διατηρούν την ίδια έννοια, είναι όμως παραφθαρμένες ή αυτοσχέδιες π.χ τα καλιαρντά*, κορακίστικα (κατσουβέλλικα), ποδανά, κομμέ κ.τ.λ. Σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής, του Γιώργου Μπαμπινιώτη ο όρος αργκό προέρχεται από το γαλλικό «argot»<παλαιότ. «argoter» (ελλ. επαιτώ, ζητιανεύω). Η σημασία «ιδίωμα των περιθωριακών και αγυρτών» ερμηνεύεται από τη παρασύνδεση της λέξης με το παλαιότερο γαλλικό «hargoter» (λογομαχώ). Πρόκειται επί της ουσίας για μια καθαρά συνθηματική γλώσσα που χρησιμοποιούσαν παλαιότερα οι άνθρωποι του υποκόσμου για να μπορούν να συνεννοούνται μεταξύ τους χωρίς να μπορούν γίνονται αντιληπτοί από άλλους και ειδικά από τις αστυνομικές αρχές. Ο όρος επεκτάθηκε, και σήμερα σημαίνει κάθε γλώσσα «κλειστή», συμβατική, που χρησιμοποιείται από διάφορες κοινωνικές ομάδες ανθρώπων. Ύστερα μάλιστα από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο καθιερώθηκε και ως διεθνής όρος. 

"Είναι καθαρά αυτοσχέδιος τρόπος συνεννόησης, χωρίς πολιτισμικές ή εθνικές ρίζες. Απλώς χρησιμοποιεί (εκτός των Ελληνικών) πολλές ιταλικές, γαλλικές, αγγλικές και τουρκικές αυτοσχέδιες λέξεις αλλά καθαρά σε επίπεδο χλευαστικής καρικατούρας. Έχει αποκλειστικά χαμηλή αστική προέλευση και είναι αντίστοιχη με την τωρινή 'urban jive' των συμμοριών νεαρών gangsters από διάφορες μειονότητες μαύρων, ασιατών, latinos κλπ. Μια ακόμη πιο επιτυχιμένη αντιστοιχία είναι με την λαϊκή αργκώ 'cockney' των φτωχών αστών του Ανατολικού Λονδίνου.... 
Η αργκο και όλα αυτά τα συνθηματικά προκύπτουν από την ίδια την ανάγκη των 'τυπάδων της πιάτσας' και του υποκόσμου να μιλήσουν αλλά να μην γίνουν κατανοητοί απ΄ τον πολύ κόσμο και ιδιαίτερα από τις αρχές. Έτσι και στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου π.χ, το φαινόμενο εμφανίστηκε από την πιό χαμηλή αστική τάξη των τότε νεόφερτων προσφύγων της Μικράς Ασίας στα προσφυγικά κέντρα της Αθήνας (Ν.Σμύρνης, Ν.Ιωνίας) και στα λιμάνια όπως του Πειραιά, Βόλου και Θεσσαλονικής (εξ ου και τα ξενικο-αλαμπουρνέζικα απ΄ τους ξενιτεμένους ναύτες). Παρ' όλο που τώρα, όλα έχουν ξεχαστεί, οι πολιτισμικές διαφορές μεταξύ των προσφύγων και των ντόπιων Ελλαδιτών ήταν τεράστιες. Ο καλύτερος δείκτης ανάγνωσης είναι τα ιστορικοπολιτικά δεδομένα της περιόδου (Μικρασιατική Καταστροφή, διωγμός και προσφυγιά) αλλά και τα περισπούδαστα του είδους της περιόδου, δηλαδή, τα ρεμπέτικα τραγούδια που άρχισαν να αναπτύσονται ευρύτατα μέχρι το 1936 όταν και απαγορεύτηκαν θεωρούμενα ως τουρκοειδή από το Μεταξικό καθεστώς, καθώς και τα μουσικά τους όργανα όπως ο ταμπουράς (πρόδρομος του μπουζουκιού). Οι παραβάτες μπαίναν στην στένη, όπου οι αυτοδίδακτοι κρατούμενοι βάζαν τάστα στον ταμπουρά για να μπορούν να παίξουν (μπουζούκι-τζουράς) ή ακόμα τον κατασκεύαζαν σε μικρογραφία πάλι με τάστα για να περνάει από κελί σε κελί ανάμεσα απ΄ τα σίδερα ή γενικώς να κρύβεται (μπαγλαμάς). Γλώσσα επιβίωσης? Oh YES. "  rasputin 05-10-2010 10:31

Το λεξιλόγιο του μάγκα
https://www.youtube.com/watch?v=sJqpyb1pBoI
Στίχοι-Μουσική-Εκτέλεση: Πέτρος Κυριακός, 1932
Ανάλυση-Ερμηνεία:http://www.slang.gr/lemma/show/to_leksiko_tou_magka_16165

Το "Εν ντε λα μαγκέ ντε Βοτανίκ" 
https://www.youtube.com/watch?v=D9zDbF0JZc8
Το τραγούδι "Ο Βοτανικός" γράφτηκε το 1932-33, και ανήκει στον Σπύρο Περιστέρη (διασκευή παραδοσιακής μικρασιάτικης μελωδίας) και οι πρωτότυποι στίχοι ανήκουν στον Χαράλαμπο Βασιλειάδη, Τσάντα. Ο Ζαγοραίος τότε ήταν 4 ετών συνεπώς είναι ο στιχουργός της "αργκό" εκδοχής του τραγουδιού. Όσο για την πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού με τους "original" στίχους, ανήκει στον Ζαχαρία Κασιμάτη (1933).

Μετάφραση:
Ένας μάγκας στο Βοτανικό,
Πι και Φι ξηγιέται στο λεπτό.
Στα μπουζούκια και στα καμπαρέ,
και στα παιχνίδια μας

Τη φουμάρει, μαστουριάζει,
με τη γκόμενά του στον τεκέ,
 κι η Αγγέλω του πατά
φωτιές στον αργιλέ

Είναι μάγκας είναι μερακλής,
στο Βοτανικό είν ο πιο νταής,
 τον ετρέμουν όλες οι μαγκιές,
μα δεν του καίγεται καρφί που λες

Στίχοι:
Έ ντε λα μαγκέν ντε Βοτανίκ,
άλα πι και φικέ ξηγιέτ’  α λε λεπτίκ.
Στα ντε μπουζουκέν ντε καμπαρέ,
άλα ντε δικό μας ο καρέν.

Άντε λα φουμέντο και μαστουριόρε
με τε γκομενέτε ο τεκέ
και η Αγγέλω πατημέντο,
φλόκο ντ’ αργιλέ.

Έστε μάγκας, έστε μπελαλίκ,
λα ντε Βοτανικό ο πιο νταήκ
κι έντρεμεν ντρε κάργα ντε μαγκέ
γιατί φτιαξάρε στο μινούτο ντε δουλειέν.

Γιατί γλυκό μου sweetheart

https://www.youtube.com/watch?v=c3Ho1sW5gjo

Στίχοι-Μουσική-Εκτέλεση: Αργύρη; Γιαμπουράνης

Πρώτη Εκτέλεση: Νέα Υόρκη 1949. Flogera Records

Τέλος ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τραγούδια του ελληνοαμερικάνικου "γλωσσικού ιδιώματος" με τον Αργύρη Γιαμπουράνη. Το τραγούδι επανέφερε με επιτυχία το 1995 το ελληνοαμερικάνικο μουσικό σχήμα Cafe Aman Amerika του Γρηγόρη Μανινάκη.

*Ειδικά για "τα καλιαρντά" ο Ηλίας Πετρόπουλος είχε συντάξει ολόκληρο λεξικό διασώζοντας πολλές και σχηματισμούς.

ΟΙ ΛΑΣ (Το παραδοσιακό μουσικό σχήμα του Λουκή Ζυμαρά)

Μέλη: 

Λουκής Ζυμαράς -Βιολί, Λαούτο, Τραγούδι

Νίκος Ζυμαράς -Βιολί

Λούκας Γεωργίου -Βιολί

Βάσος Νικολάου -Λαούτο, Πιθκιάβλι

Αθηνά Καλλένου -Τραγούδι

Σάββας Μιλτιάδους -Ταμπουράς

Εύρος Δίκαιος -Κρουστά

Μιχάλης Τσιάρλης -Κρουστά 

Το Παραδοσιακό Μουσικό Σχήμα "Οἱ Λᾶς" ιδρύθηκε το 1998 με σκοπό τη διάσωση, διατήρηση και διάδοση της Κυπριακής Παραδοσιακής Μουσικής. Για την υλοποίηση του πιο πάνω σκοπού οι συντελεστές του Παραδοσιακού Μουσικού Σχήματος «ΟΙ ΛΑΣ» διεξάγουν έρευνες που στοχεύουν στην καταγραφή δημοτικών τραγουδιών και άλλων παραδοσιακών ηχοχρωμάτων που χάνονται, στην επαναφορά τους σε χρήση, καθώς επίσης και στην εκπόνηση θεωρητικών μελετών γύρω από την Κυπριακή Παραδοσιακή Μουσική. Στα πλαίσια της προσπάθειας αυτής «ΟΙ ΛΑΣ» συμμετέχουν σε πολιτιστικές εκδηλώσεις που διοργανώνουν διάφοροι πολιτιστικοί φορείς, δήμοι και κοινότητες. Συμμετέχουν σε αποστολές του Κ.Ο.Τ., του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού για εκπροσώπηση της Κυπριακής Παράδοσης στο εξωτερικό αλλά και στα σχολεία με συναυλίες και σεμινάρια. «ΟΙ ΛΑΣ» έχουν παρουσιαστεί με επιτυχία σε προγράμματα του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης και σε συναυλίες και αλλού. ΄Εχει συνεργαστεί με το πανεπιστήμιο Κύπρου και με άλλους φορείς στη Κύπρο και στο εξωτερικό για σειρά σεμιναρίων που αφορούν στην παραδοσιακή μουσική. Επίσης έχει πραγματοποιήσει επιτυχημένες συνεργασίες με τους γνωστούς Ελλαδίτες καλλιτέχνες Γλυκερία, Πέτρο Γαϊτάνο, Παναγιώτη Λάλεζα και Αρετή Κετιμέ. «ΟΙ ΛΑΣ» έχουν στο ενεργητικό τους, μετά από πέντε χρόνια μελέτης και έρευνας, τον διπλό ψηφιακό δίσκο «Κληρονομιάς Παράδοση» με παραδοσιακά τραγούδια και χορούς της Κύπρου ενώ πρόσφατα έχουν ολοκληρώσει και τον δεύτερο ψηφιακό του δίσκο με τίτλο «Εν Λας» με παραδοσιακά τραγούδια.

Τα μελαγροινά
https://www.youtube.com/watch?v=BwtOkThBAQM
Παραδοσιακό - Κύπρου

Τον αγαπητό Λουκή Ζυμαρά είχα και εγώ ως δάσκαλο στο Δημοτικό Σχολείου Αγίου Μάμαντος

Γεννήθηκε στην Αμμόχωστο από γονείς βιοπαλαιστές και το 1974 σε ηλικία 14 χρονών εγκαταλείπει την πόλη του Ευαγόρα μαζί με την 10μελή οικογένεια του κάτω από το άγριο βουητό των Τουρικών αεροπλάνων που σφυροκοπούσαν την Αμμόχωστο ανελέητα. Στην Αμμόχωστο έκανε τα πρώτα του βήματα στην μουσική και από έξι χρονών παίζει βιολί. Από την ηλικία των δώδεκα και μέχρι την Τουρκική εισβολή συμμετέχει στην ορχήστρα εγχόρδων Αμμοχώσοτυ, στην τετράφωνη χορωδία "Ανόρθωσις" στην οποία διδάσκει τους τενόρους και παράλληλα παρακολουθεί μαθήματα βυζαντινής μουσικής και θεωρία-αρμονία της μουσικής.

Μετά την τουρκική εισβολή βρίσκεται σε οικοτροφείο στη Θεσσαλονίκη όπου φοιτά στην Α' Λυκείου και παρακολουθεί μαθήματα βιολιού με τον Κύπριο βιρτουόζο και μαέστρο κ. Κωστάκη Πατσαλίδη. Το 1975 επιστρέφει στην Κύπρο και το 1976 σε ηλικία 16 χρονών παίρνει το πτυχίο του βιολιού. Τελειώνοντας το Λύκειο το 1977 εκτίει τη στρατώτική του θητεία και επιστρέφει πάλι στην Θεσσαλονίκη όπου φοιτά στο Κτρατικό Ωδείο κοντά σε επιφανείς καθηγητές, 1988 διορίζεται στην Δημοτική Εκπαίδευση ως Μουσικός.

Διευθύνει την τετράφωνη χορωδία "Ευαγόρας" Αμμοχώστου, την τετράφωνη χορωδία του Κοινοτικού Συμβουλίου Σωτήρας, την παιδική χορωδία του Κοινοτικού Συμβουλίου Σωτήρας, όπως επίσης και το 8μελές Παραδοσιακό Μουσικό Σχήμα "Οι Λας".

ΧΑΪΝΗΔΕΣ

Μέλη:
Δημήτρης Αποστολάκης -Λύρα,φωνή
Δημήτρης Ζαχαριουδάκης -κιθάρα,φωνή
Μαρία Κώτη -Φωνή
Αντώνης Σκαμνάκης -Μπάσο
Τάκης Κανέλλος -Ντραμς
Αλέξης Νόνης -Νταούλι, νταρμπούκα, νταφ, καχάν
Δημήτρης Μπρέντας -Πλήκτρα, καβάλι, κλαρίνο, γκάιντα
Μιχάλης Νικόπουλος -Μπουζούκι μαντολίνο λαούτο,

Το όνομα προέρχεται από την αραβική λέξη «χαΐν» και έφτασε να σημαίνει τον επαναστάτη, τον φυγόδικο, αυτόν που γυρίζει στα βουνά. Η μουσική όμαδα Χαΐνηδες αποτελεί ένα ανοιχτό σύνολο, που ανακαλύπτει μουσικούς δρόμους από την Κρήτη ως τη Μικρασία και από την Ανατολή πάλι πίσω στα Βαλκάνια. Ακολουθώντας μουσικά μονοπάτια, οι Χαΐνηδες τολμούν και δημιουργούν νέες μουσικές και λόγους, που παρουσιάζουν μεστά τον πληθωρικό πόθο της ζωής, την αίσθηση του ωραίου ή του χαμένου. Ο έρωτας και ο θάνατος, οι υπέρτατες δυνάμεις, αποτυπώνονται σε μέτρο και ορίζουν «...όλα όσα είδες και έχεις ποθήσει και όσα ποτέ δε δεις».

Στο πρώτο άκουσμα, ο λόγος γίνεται εικόνα και επιβάλλεται επαναστατικά σε «θεατές» τεχνοκράτες. Τα τραγούδια των Χαΐνηδων αναβλύζουν τόλμη, είναι θαρραλέα, σε μία εποχή που η αλήθεια είναι στο περιθώριο. Μέσα στους στίχους ο ακροατής θα βρει την αλήθεια του και ίσως αυτή η αλήθεια να δίνει διάρκεια στο συγκρότημα, που συμπληρώνει 23 χρόνια παρουσίας.

Χαΐνηδες - Το καπηλειό

https://www.youtube.com/watch?v=8GkEKg-AM2w

Στίχοι: Δημήτρης Αποστολάκης

Μουσική: Δημήτρης Αποστολάκης

Χαΐνηδες - Της γιαγιάς τα παραμύθια

https://www.youtube.com/watch?v=lRLycGV79g4
Στίχοι-Μουσική: Δημήτρης Αποστολάκης

Χαΐνηδες - Πώς θα περάσει η βραδιά (Φοβάμαι μη σε χάσω)

https://www.youtube.com/watch?v=odHdSRUgaBQ

Στίχοι: Κώστας Μάνεσης

Μουσική: Γιάννης Παπαϊωάννου