Λατέρνα: μουσικό όργανο που παράγει μουσική με ένα περιστρεφόμενο κύλινδρο με καρφιά, με το κάθε ένα από αυτά να παράγει και μία νότα. Χρειάζεται 800 περίπου ώρες για να δημιουργηθεί και 7.000 καρφιά για τα 9 τραγούδια που παίζει.
Η ιστορία της λατέρνας είναι πολύ μεγάλη, διότι είναι απόγονος των αυτόματων οργάνων τα οποία συναντούμε ακόμη και στην Αρχαιότητα. Μέχρι τον Μεσαίωνα τα εν λόγω όργανα προορίζονταν κυρίως για τη διασκέδαση της άρχουσας τάξης. Στην Αναγέννηση άρχισαν να κατασκευάζονται σε γοργούς ρυθμούς ενώ στα χρόνια των Ναπολεόντειων Πολέμων άρχισαν να παίρνουν την τελική μορφή τους. Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και σε ολόκληρο τον 20ό η λατέρνα μεσουρανούσε στα λαϊκά στρώματα και προοριζόταν αποκλειστικά για τη διασκέδασή τους. Ειδικά στον τελευταίο έφτασε στο απόγειό της, με πάνω από 10.000 όργανα να βρίσκονται σε κυκλοφορία στην Ελλάδα.Η λατέρνα εξαπλώθηκε με πολύ γρήγορο ρυθμό στην Αμερική και την Ευρώπη, ακόμη και στην Ασία και την Αφρική (κυρίως σε ελληνικές παροικίες και κέντρα). Ειδικά στις ελληνικές παροικίες και κέντρα, όπως η Κωνσταντινούπολη, η Αθήνα, ο Πειραιάς, η Θεσσαλονίκη, το Κάιρο, η Αλεξάνδρεια, η Σμύρνη και το Βουκουρέστι εδραιώθηκε με μεγάλη ταχύτητα ως μέσο ψυχαγωγίας και διασκέδασης.
Το 1880 στην Κωνσταντινούπολη οι Τζιουζέπε Τουρκόνι, Καρμέλλο και Ιωσήφ Αρμάο, ξεκίνησαν να οργανώνουν την παραγωγή της λατέρνας και να συνθέτουν και να γράφουν την μουσική της. Οι πρώτες λατέρνες που κυκλοφόρησαν ήταν από 33 έως 42 «πλήκτρα». Στην συνέχεια δημιουργήθηκαν δύο ομάδες οι οργανοποιοί, που κατασκεύαζαν το όργανο, και οι «σταμπαδόροι», που έκαναν τα τραγούδια. Γνωστά ονόματα που ασχολήθηκαν με τη λατέρνα στο σύνολο της ήταν οι Νίκος Αρμάος, Γεωργίου, Μπρίντιζι, Τριπολιτσιώτης, Πολύκαρπος, Παπανδρέου, Ντικράν, Αλή Μπέη, Ευθυμίου και Φωτίου.
Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά η χρήση της λατέρνας καταδιώχθηκε ως μία από τις δραστηριότητες του υποκόσμου, όπου έπρεπε να εξαλειφθεί. Τελικ το ραδιόφωνο και το γραμμόφωνο έδιναν το τέλος της λατέρνας, παίρνοντας τη θέση της. Σήμερα υπάρχουν περίπου 200 λατέρνες στην Ελλάδα, αλλά σχεδόν όλες είναι εκτός λειτουργίας και χρειάζονται πλήρη ανακατασκευή.
Ο Νίκος Αρμάος παίζει τη λατέρνα
https://youtu.be/uD7HL1IY_uE?si=X9GZ9jkPpnHWmOMS
Ο βασιλιάς της λατέρνας, ο Νίκος Αρμάος, γιος του Ιωσήφ Αρμάου γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1889, ενώ είχει ρίζες απο την Ιταλία και Τήνο. Έζησε στην Δραπετσώνα και έπαιζε λατέρνα απο το 1916. Ο Νίκος Αρμάος πέθανε το 1979 σε ηλικία 90 ετών.
.jpeg)
.jpeg)
