Οι αείμνηστοι Κώστας Κασσιανός και Γιάγκος Σουρουλλάς είναι οι σημαντικότεροι συνθέτες των τραγουδιών του αγώνα της ΕΟΚΑ. Ο Κώστας Κασσιανός γεννήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 1938 στη Λύση. Αρχικά σπουδάζει Βυζαντινή μουσική δίπλα στον πρωτοψάλτη του Ιερού Ναού Παναγίας Ευαγγελίστριας στη Λύση, Γιάγκο Σουρουλλά. Παράλληλα παρακολουθεί μαθήματα ευρωπαϊκής μουσικής (ακορντεόν και θεωρητικά) με τον Σώζο Τομπόλη. Το 1956 μεταβαίνει στην Αθήνα φοιτά στο Εθνικό Ωδείο σπουδάζοντας Αρμονία με τον Μανώλη Καλομοίρη, Ιστορία της μουσικής και Μορφολογία με τον Γιώργο Βώκο, τραγούδι με την Καίτη Παπαλεξοπούλου και ακορντεόν με τον Τίμο Σουγιούλ. Επιστρέφει στην Κύπρο το 1958 και εργάζεται μέχρι το τέλος της ζωής του ως καθηγητής μουσικής στη δημόσια εκπαίδευση. Πράγματι η προσφορά του Κασσιανού θεωρείται ως εξαιρετικά σημαντική αφού ο Κώστας Κασσιανός αφού ήταν ο δημιουργός πολλών πατριωτικών τραγουδιών και ο ερμηνευτής που τα έκανε γνωστά στις επόμενες γενιές.
Kώστας Κασσιανός (Λυσιώτης) - Πρωτοψάλης / Καθηγητής Μουσικής
https://www.youtube.com/watch?v=pM5UILMXP84
Σαν άλλος Λεωνίδας https://www.youtube.com/watch?v=SChzgvNwhqw Στίχοι-Μουσική: Κώστας Κασσιανός
Η μελοποίηση του ποιήματος του Ευαγόρα Παλληκαρίδη «ΛΕΥΤΕΡΙΑ», σε βυζαντινή κλίμακα και σε ρυθμό δημοτικής μας μουσικής, έγινε από τον αείμνηστο πρωτοψάλτη και καθηγητή Κώστα Κασσιανό (αριστερά στη φωτογραφία) αμέσως μετά τον απαγχονισμό του ήρωα και δημοσιεύθηκε στον Περιοδικό Τύπο της ΕΟΚΑ «Εγερτήριον Σάλπισμα», Αρ. Τεύχους31.
Γεννήθηκε στην Κύπρο, στη Λεμεσό και τελειώσε το Λανίτειο Λύκειο Β΄. Μετά την στρατιωτική του θητεία σπούδασε Radiologic Technologyστο ΤΕΙ Αθήνας. Σπούδασε θεωρητικά και είναι διπλωματούχος του Εθνικού Ωδείου Αθηνών στη Μονωδία με καθηγήτρια τη Λέλλα Στάμος. Απέσπασε Πρώτο Βραβείο Βύρωνα Κολάση και Αριστείο Εξαιρετικής Επίδοσης. Ξεκίνησε ως σολίστ στο φωνητικό σύνολο «Διάσταση» Λεμεσού αλλά θα εργαστεί τόσο σαν τραγουδιστής όσο και σαν ηθοποιός σε μιούζικαλς, σε θέατρα και σε διάφορες άλλες παραστάσεις στην Κύπρο, την Ελλάδα και το εξωτερικό. Μιά από τις πιο σημαντικές στιγμές του ήταν που για πρώτη φορά μαζί με την Νάνα Μούσχουρη στο Ηρώδειο θα τραγουδήσουν την "Αμοργό" του Γκάτσου σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι.
Στη δισκογραφία συμμετέχει στο "Ίνατι" του Δημήτρη Λάγιου, "Των Αθανάτων" και η "Καρδία μου Πεθυμώντα' του Μιχάλη Χριστοδουλίδη, "Τα μυστικά του Κήπου" και "Κηποθέατρο" του Νίκου Κυπουργού, "Ο Τεμπέλης Δράκος" του Γιώργου Χατζηπιερή, “Μ’ αγιόκλημα και γιασεμιά» του Λουκιανού Κηλαηδόνη κ.ά. Τον Δεκέμβριο του 2008 εκδόθηκε ο πρώτος προσωπικός του δίσκος με τίτλο One for the Road από την εταιρεία Μικρή Άρκτος.
Οι λέξεις φταίνε - Δώρος Δημοσθένους -14 Ιουνιου 2015
https://www.youtube.com/watch?v=1xKaaE39GIA
Ποτέ δεν θα πεθάνουνε
https://www.youtube.com/watch?v=Go2Rj7HpFOA
Στίχοι: Ευαγόρας Παλληκαρίδης Μουσική: Μιχάλης Χριστοδουλίδης
Πρώτη Εκτέλεση: Δώρος Δημοσθένους
Από το δίσκο: "Των Αθανάτων" 1994
Από τους καλύτερους ερμηνευτές της γενιάς του. Ο Γιάννης (Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 1969) αν και θεωρείται από τους περισσότερους ως "έντεχνος" και "μέτρ της ερωτικής μπαλάντας" ξεκίνησε την μουσική του διαδρομή το 1990 τραγουδώντας ρεμπέτικα και λαϊκά. Το 1996 κυκλοφόρησε το πρώτο του άλμπουμ με τίτλο "Αθώος Ένοχος". Συνολικά από το 1996, έχει κυκλοφορήσει
14 προσωπικούς δίσκους, οι περισσότεροι εκ των οποίων διακρίθηκαν ως
χρυσοί και πλατινένιοι ξεπερνώντας το 1 εκατομμύριο σε πωλήσεις ενώ έχει
πραγματοποιήσει περισσότερες από 1000 συναυλίες στην Ελλάδα και σε όλο
τον κόσμο.Ως πολύ σημαντικές κρίνονται οι δύο επανεκτελέσεις του Άξιον Εστί των Ελύτη-Θεοδωράκη και Ο Δρόμος των Πλέσσα-Παπαδόπουλου. Ανεκτίμητη είναι και η προσφορά του στη διάσωση και την διάδοση των ποιημάτων του Ευαγόρα Παλληκαρίδη ("Και όποιον πάρει", "Για σένα Κύπρο, αθάνατη", "Όλα ζητούν την λευτεριά") και του Βασίλη Μιχαηλίδη ( "Η Σταθερότης") κεντημένα με την θεία φωνή του.
Επιτυχίες: Στο τσιγάρο που κρατώ, Έλα και κόψε με στα δύο, Φύλακας Άγγελος, Έτσι κι αλλιώς, Το σεντόνι, Θα σπάσω εφτά ποτήρια, Η πρώτη μας φορά. Χάντρα θαλασσιά, Πως μπορώ κ.α
"Ο ηρωισμός δεν είναι ανθός που φυτρώνει μόνο
στα πεδία των μαχών. Βλαστάνει και προβάλλει
και μέσα από την Κοινωνία, με τους σκληρούς, με
τους ανένδοτους αγώνες των άξιων τέκνων του
Γένους των ανθρώπων για αρετές, για έργα
ευποιίας και αγάπης προς τον πλησίον"
Ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης γεννήθηκε στην Αμμόχωστο το 1944. Είναι μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών. Είναι διακεκριμένος
σύγχρονος Κύπριος συνθέτης, με πολλές, υψηλού επιπέδου διακρίσεις στην Κύπρο, την Ελλάδα και την Ευρώπη. Ο
Μιχάλης Χριστοδουλίδης είναι μια διακεκριμένη προσωπικότητα στο χώρο
της ελληνικής και ξένης μουσικής και προς επίρρωση αυτής της εκτίμησης,
το γεγονός ότι το ταλέντο του απολάμβανε ιδιαίτερης αναγνώρισης από τον
Ευγένιο Ιονέσκο, τον Κάρολο Κουν και το Μάνο Χατζηδάκι.
Σπούδασε στην Κύπρο και από το 1963, στο Παρίσι (με τους Ζωρζ Υγκόν,
Αλαίν Βεμπέρ και Ολιβιέ Αλαίν` και πιάνο με την Υβόν Λεφεμπύρ). Στο
διάστημα 1969-79 συνέθεσε μουσική για τα γαλλικά εθνικά θέατρα καθώς και για μπαλέτο. Έργα του σε παγκόσμια πρεμιέρα
ήταν η μουσική που έγραψε για τα έργα του Ιονέσκο "Μάκβεθ" (1972) και
"Αυτό το καταπληκτικό παλιόσπιτο" (1973). Το 1981 και με
πρόσκληση του Μάνου Χατζηδάκι, εγκαταλείπει τη Γαλλία και συμμετέχει από
διάφορες θέσεις ευθύνης στο έργο ανασυγκρότησης της ΕΡΤ. Παράλληλα, έχει συνθέσει πλήθος μουσικά έργα για το ελληνικό θέατρο και τον ελληνικό κινηματογράφο. Έγραψε επίσης μουσική για 25 αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες που
παίχτηκαν όλες στο Φεστιβάλ Επιδαύρου. Η γαλλική Κυβέρνηση
τον ονόμασε "Ιππότη Τεχνών και Γραμμάτων" (1974) και του έχουν απονεμηθεί
Α' βραβεία για μουσική κινηματογράφου στα Φεστιβάλ Μόσχας, Aix en Province
(1984) και Θεσ/νίκης (1984), το Κρατικό βραβείο Μουσικής
Κινηματογράφου (1992). Στους ελληνικούς δίσκους του: «Η Κάθοδος των 9»
(1984, η μουσική της ομώνυμης κινηματογραφικής ταινίας), «Στες άκρες των ακρών» (1988), «Ες γην εναλίαν Κύπρον» (1992), «Των Αθανάτων» (1994) συνεργαζόμενος με το Μουσικό Σύνολο Διάσταση. Ο δίσκος «Η
καρδιά μου πεθυμώντας» περιέχει μελοποιήσεις 15 μεσαιωνικών ερωτικών
τραγουδιών άγνωστου Κυπρίου ποιητή του 16ου αι. και αποτελεί όχι μόνο
μουσικό αλλά και φιλολογικό γεγονός (2000, «EMI») και ως τέτοιο
μνημονέυθηκε από σημαντικό αριθμό ανθρώπων της τέχνης και των γραμμάτων.
Συνθέσεις του Μιχ. Χριστοδουλίδη: Λογαριάσατε Λάθος, Αμμόχωστος, Ο νεκρός στρατιώτης, Είμαστε Έλληνες, Ποτέ δεν θα πεθάνουμε, Ένα Σάββατο, Εσωτερικές ειδήσεις, Πατριδογνωσία
Ο Άνθος Λυκαύγης (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Ανδρέα Χαραλαμπίδη, Τριμίκλινη, 1942) σπούδασε δημοσιογραφία και, για ένα διάστημα, φιλολογία στην Αθήνα. Άρχισε τη δημοσιογραφική του σταδιοδρομία το 1962 σε κυπριακές εφημερίδες, ενώ συνεργάστηκε και με αθηναϊκά φύλλα, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση του Ρ.Ι.Κ. Στο ποιητικό του έργο ( Κραυγές, 1961 Σχεδίασμα για άνθρωπο 1962 Μετά τα φυσικά , 1966 Ουαί , 1971, Μακάριος Νυν και Αει (1981) κ.ά.), η οδύνη από τις πικρές συλλογικές μνήμες και εμπειρίες της γενέθλιας γης μετατρέπεται σε δι αμαρτυρία και οργή. Εκτός από την ποίηση, ασχολήθηκε ακόμη με το χρονο γράφημα και το διήγημα.
Σπουδαία ποιήματα του: Θαλασσοφίλιτη μου γη, Βαράτε του του χάρου, (Γ. Κοτσώνης-Κ.Καμένος), Πικρά τα βράχια (Γ. Κοτσώνης-Μ.Δουράκη), Μνήμη της γης
Γεννήθηκε
στην Τσάδα της Πάφου το 1957. Σπούδασε μουσική στο Aaron Copland School
of music της Νέα Υόρκης. Από to 1989
διδάσκει μουσική σε σχολεία της Μέσης Εκπαίδευσης. Από το 1990
συνεργάζεται με τα θεατρικά σχήματα γράφοντας
μουσική για πολλές θεατρικές παραστάσεις. Γράφει μουσική για
την τηλεόραση και πολλά έργα του παρουσιάστηκαν από το ραδιόφωνο. Το 1992 πήρε το πρώτο βραβείο στον Α’ Διαγωνισμό Κυπριακού Τραγουδιού
του ΡΙΚ με το τραγούδι "Τ’ Όνειον", ένα τραγούδι που έμελλε να καθορίσει
την μελλοντική μουσική εξέλιξή του. Το 1994 κυκλοφόρησε "Το παλιό
λαούτο", ψηφιακό δίσκο σε στίχους Δ.Λιπέρτη, Μ.Πασιαρδή, και του ιδίου.
Το 1997 παρουσίασε τους "Τόπους σε χρώμα λουλακί" σε στίχους του ιδίου,
της `Α.Χάβαρου και του Δ.Καραγώργη. Το 2000 συμμετέχει στον ψηφιακό
δίσκο "Το Χρονικό του Λεόντιου Μαχαιρά" συνεργαζόμενος με τον Κρητικό
λυράρη Ψαραντώνη. Από το 2002 συνεργάζεται σταθερά
με τον Ειρηναίο Κουλλουρά σε συναυλίες και μαζί κυκλοφόρησαν το δίσκο "Με
δίχως τ΄ανοικτάριν" (2006). Το 2009 κυκλοφόρησε ο τελευταίος του δίσκος
με τίτλο "Σαν έτοιμος από καιρό", μια σειρά τραγουδιών και οργανικών με
κύριο όργανο το πιάνο. Μέσα από συνεργασίες με την Κρατική Όρχήστρα Κύπρου από το 1999, έχει
παρουσιάσει δικά του κλασικά έργα όπως Η Ιστορία μιας εικόνας, καθώς
και επεξεργασίες διαφόρων άλλων έργων για τις ανάγκες και συναυλίες της
ορχήστρας. Μέσα από το Κέντρο Κυπρίων Συνθετών του οποίου υπήρξε
ιδρυτικό μέλος, έχει παρουσιάσει διάφορα έργα δωματίου σε συναυλίες. Το
ενδιαφέρον του και η εντρύφηση του στην δημοτική μουσική της Κύπρου τον
έφερε σε συνεργασία με το Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών με το οποίο
εξέδωσαν δύο κύκλους τραγουδιών (Ακριτικά Παραλογές, Ο θρήνος της
Παναγίας). Στοιχεία της δημοτικής-παραδοσιακής μουσικής όπως αρμονία,
ρυθμός, κλίμακες, τρόποι και φόρμα αποτελούν θέματα διερεύνησης και
εξερεύνησης σε διάφορες κατευθύνσεις, πρακτικές ή θεωρητικές. Τα τελευταία χρόνια συνεργάζεται στενά με σημαντικούς μουσικούς και
διάφορα μουσικά σύνολα δίνοντας συναυλίες στην Κύπρο και στο εξωτερικό
με δική του μουσική.
"Το τραγούδι αυτό γράφτηκε γύρω στο 1995 και μπήκε στο δίσκο "Τόποι σε
χρώμα λουλακί" το 1997. Η συνάδελφος μουσικός, Βίκυ Κωνσταντίνου μου
είχε δώσει έναν κατάλογο κατεχομένων από εκδήλωση που είχε κάνει στο
σχολείο της. Σε κάποια στιγμή άρχισα να βάζω τους τόπους σε σειρά και να
τους συνδέω με μουσική και στίχους. Όταν ήρθε η ώρα του στούντιο, και
ύστερα από εισήγηση της Ιφιγένειας Παπαδοπούλου, ξαναδούλεψα τη σειρά
ώστε τα πουλιά να έχουν όσο το δυνατόν πιο ομαλή διαδρομή. Η ονομασία
προέρχεται από τα ποιητάρικα τραγούδια, Εκατόν λόγια. Το τραγούδι
ερμηνεύουν οι Ευαγόρας Καραγιώργης, Δημήτρης Φανής και Παυλίνα
Κωνσταντοπούλου."
Σωτήρης Καραγιώργης
Γεννήθηκε στη Τσάδα της Πάφου το
1948. Απεφοίτησε από το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης το 1972 και πήρε τα
πτυχία Αρμονίας, Ωδικής, Ενορχήστρωσης Πνευστών Οργάνων και Αντίστιξης.
Διορίστηκε Καθηγητής Μουσικής σε σχολεία Μέσης Εκπάιδευσης της Πάφου και
συνταξιοδοτήθηκε ως Διευθυντής. Ταυτόχρονα, συνεχίζει τις σπουδές του
στην Κύπρο με τον Ανδρέα Χαραλάμπους και παίρνει το πτυχίο Φούγκας από
το Ελληνικό Ωδείο. Από την αρχή της καριέρας του οργανώνει ορχήστρες και χορωδίες και
δίνει συναυλίες. Το 1986 ιδρύει το Μουσικό `Ομιλο Πάφου του οποίου είναι
πρόεδρος και μαέστρος της χορωδίας του.`Εχει δώσει συναυλίες και πήρε
μέρος σε διάφορα φεστιβάλ τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη.
Συνεργάστηκε με την Κρατική Ορχήστρα Κύπρου και με σημαντικούς Έλληνες
συνθέτες (Νότης Μαυρουδής, Χρήστος Λεοντής). Ο Μ.Ο.Π. είναι ο μόνιμος
διοργανωτής του Παγκυπρίου Χορωδιακού Φεστιβάλ Πάφου από το 1988, στο
οποίο φιλοξενούνται χορωδίες από όλη την Κύπρο, Ελλάδα και εξωτερικό.
«Θα ήτο κρίμα να χαθούν δύο χειροβομβίδες…». Ο "Γίγαντας" Στυλιανός Λένας εκτός από καλός σιδηρουργός, αποδείκτηκε τελικά και άριστος κατασκευαστής χειροβομβίδων, και γι’ αυτόν το λόγο οι Άγγλοι τον αποκαλούσαν ο «Κρουπ της ΕΟΚΑ». Τον διέκρινε η μεγάλη του δεξιοτεχνία για κατασκευή και τελειοποίηση χειροβομβίδων τύπου ΜΚ2. Χαρακτηριστικό περιστατικό, όπου φαίνεται το πάθος και η επιμονή για αγώνα, ήταν όταν στην προσπάθειά του να θέσει το πυρακτωμένο υγρό σε καλούπια, κάποια σταγόνα ξέφυγε και κάθισε στο κεφάλι του. Φριχτοί οι πόνοι, αλλά ολοκλήρωσε την προσπάθειά του λέγοντας: «Θα ήτο κρίμα να χαθούν δύο χειροβομβίδες…».
Ο θρυλικός Στυλιανός Λένας γεννήθηκε στο χωριό Χανδριά της Λεμεσού, στις 20 Ιουλίου του 1931. Φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού του και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στη Λευκωσία όπου εργάσθηκε ως σιδηρουργός. Λόγω της βαθιάς του χριστιανικής πίστης και της μεγάλης του επιθυμίας για την ποθούμενη Ένωση της Κύπρου με τη Μητέρα Ελλάδα, γίνεται στέλεχος της ΟΧΕΝ, και δίνει πρόθυμα τον όρκο της ΕΟΚΑ ενώπιον Θεού και ανθρώπων.
1η Απριλίου 1955: Ο Λένας, ως ένας από τους πέντε πρώτους ομαδάρχες Λευκωσίας, ανατινάσσει τον αγγλικό στρατιωτικό ραδιοσταθμό Γούσλεϊ Μπάρακς, ενώ στις 19 Ιουνίου συμμετέχει σε απόπειρα εναντίον του Άγγλου κυβερνήτη Άρμιτεϊζ, στην οποία παίρνει μέρος και ο ήρωας Μάρκος Δράκος. Τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου αναλαμβάνει την εκπαίδευση των εφεδρικών ομάδων δολιοφθορέων του τομέα Αμμοχώστου, ενώ αργότερα καταφεύγει στο Μαύρο Βουνό του Πενταδάκτυλου και στην επιδρομή του Aστυνομικού Σταθμού Λευκονοίκου με επικεφαλής τον Γρηγόρη Αυξεντίου. Το Νοέμβριο του 1955, με την ανάθεση του τομέα Πιτσιλιάς στον Αυξεντίου, τον ακολουθεί και ο Λένας, αναλαμβάνοντας ως ένας από τους υποτομεάρχες του, στην περιοχή της νότιας Πιτσιλιάς. Αύγουστος του 1956 και ο Λένας, επικεφαλής της ομάδας του τμήματος από τον Άγιο Θεόδωρο μέχρι και τον Άγιο Μάμα, ξεχωρίζει για τις συχνές και επιτυχείς επιθέσεις του εναντίον των Άγγλων, οι οποίοι κινούνταν στην περιοχή του παίρνοντας πάντοτε Έλληνες ομήρους ως ανθρώπινες ασπίδες. 29 Δεκεμβρίου του 1956 πέφτει μαχόμενος ο Μιχαήλ Γιωργάλλας, ενώ τραυματίζεται ο τομεάρχης Γρηγόρης Αυξεντίου. Οι Άγγλοι, μετά από στρατιωτικές επιχειρήσεις, με σκοπό την αποδιοργάνωση της Οργάνωσης, ανακαλύπτουν το εργαστήριο κατασκευής χειροβομβίδων του Λένα και κρησφύγετα διαμονής και απόκρυψης ανταρτών. Αυτό είχε ως επακόλουθο να αναστείλει τη δράση της η Οργάνωση και οι αντάρτες να αποσυρθούν σε ορεινά κρησφύγετα και καταφύγια, εντός και εκτός τομέα.
Γενάρης του 1957: Ο Λένας και η επταμελή ομάδα των ανταρτών του κρύβονται σε κρησφύγετο στο χωριό Πελένδρι και στη συνέχεια σε ένα καταφύγιο κοντά στην περιοχή της Γεράσας. Μετά από προδοσία, ο αγγλικός στρατός ψάχνει σε όλη την περιοχή της Πιτσιλιάς για να τους εντοπίσει. Ο Λένας καταστρέφει υλικό της ΕΟΚΑ από φόβο μήπως το βρουν οι Άγγλοι. Αφού τακτοποιήθηκαν πρόχειρα οι αντάρτες του σε παλιές μάντρες, γύρισε πίσω με τον Παναγιώτη Αριστείδου για κατασκευή νέου κρυψώνα σε λαγούμι νερού, μεταξύ των χωριών Ποταμίτισσας – Πελενδρίου, για να επαναφέρει τους αντάρτες του πίσω στον τομέα τους, σε μέρος που δεν θα το γνώριζαν οι προδότες και θα ήταν όλοι ασφαλείς.
Η μάχη: 17 Φεβρουαρίου 1957: Η ομάδα του Λένα πέφτει σε ενέδρα των Άγγλων με αποτέλεσμα ο Δημητράκης Χριστοδούλου να πέσει μαχόμενος και στη συνέχεια να χάσει τη μάχη και ο Σωτήρης Τσαγκάρης που προσπάθησε να συνοδεύσει μακριά από τις αγγλικές επιχειρήσεις τον καταζητούμενο αντάρτη Παναγιώτη Αριστείδου, ο οποίος, πέφτοντας κατά γης, εκκένωσε το όπλο του εναντίον των στρατιωτών και κατόρθωσε να απομακρυνθεί βαριά τραυματισμένος. Ο Λένας συλλαμβάνεται βαριά τραυματισμένος στην προσπάθειά του να απομακρύνει τον κλοιό των Άγγλων και μεταφέρεται στο αγγλικό νοσοκομείο. Οι Άγγλοι πίστεψαν πως θα μπορούσε να ήταν πηγή πληροφοριών, ο «γίγαντας» Λένας, γι’ αυτό και τον διατηρούσαν στη ζωή. Τα βασανιστήρια φριχτά, ο Στυλιανός δεν υποκύπτει σε κανέναν. Το μόνο του παράπονο ήταν που δεν σκοτώθηκε στη μάχη. Στους δικούς του είπε: «Αφού με πιάσανε ζωντανό, γιατί δεν φέρατε μαζί σας λίγο δηλητήριο για να μου δώσετε;».
39 μέρες πίεσης πέρασαν, 39 μέρες φρικτών βασανιστηρίων… Οι Άγγλοι κατάλαβαν πως μάταια τον κρατούν στη ζωή, δεν πρόκειται να τους αποκαλύψει το παραμικρό
28 Μαρτίου 1957: Ο «Κρουπ» της ΕΟΚΑ, ο άφθαστος κατασκευαστής χειροβομβίδων, ο περήφανος Έλληνας Στυλιανός Λένας περνά στην αθανασία και αφήνει σε όλους εμάς, 54 χρόνια μετά, μαθήματα ζωής, αγώνα και πίστης για την πατρίδα.
"Από το σχολείο άρχισε να φαίνεται το συγγραφικό του ταλέντο, δημιουργεί τη σχολική εφημερίδα της τάξης του, την οποία γράφει σχεδόν ολόκληρη μόνος του. Πέρασε τις 6 τάξεις του Δημοτικού σχολείου με άριστα. Πάντα ο ίδιος, ντροπαλός, φιλότιμος, σοβαρός και ήρεμος. Η φυσική του εξυπνάδα τον κάνει να ξεχωρίζει γρήγορα. Το ύφος του ευγενικό, λεπτό, τονίζεται από τη ζωηρότητα της εφηβική ηλικίας και αφήνει στις μνήμες των συμμαθητών του και των άλλων που τον γνώρισαν, ανεξίτηλες εντυπώσεις. Η μανία του για τους στίχους ήταν μεγάλη. Δεν άφηνε τετράδιο ή περιθώριο βιβλίου που να μη το γεμίσει με στίχους. Συνολικά μας άφησε γύρω στα 500 ποιήματα και πολλές δεκάδες σελίδες πεζών και επιστολών. Τα ποιήματα του μπορούμε να τα ξεχωρίσουμε σε πατριωτικά, θρησκευτικά, εύθυμα–σατιρικά και ερωτικά. Σε αυτά τα τελευταία, που αποτελούν και το μεγαλύτερο μέρος της ποιητικής του παραγωγής ξεχωρίζει το αξεπέραστο "Θα πάρω μιαν ανήφορια".
Μαχητικός και ανυπόμονος, σε ηλικία 15 ετών κατεβάζει την Αγγλική σημαία απο τον ιστό του σχολείού του, με την έναρξη του αγώνα εγκαταλείπει τα μαθητικά θρανία και εντάσσεται σε αντάρτικες ομάδες της περιοχής του, συμμετέχει σε επιχειρήσεις δολιοφθοράς κατά κυβερνητικών κτηρίων, μεταφέρει οπλισμό στους αγωνιστές της ΕΟΚΑ, συλλαμβάνεται και καταδικάζεται από τους Άγγλους εις θάνατον. Την επόμενη μέρα της καταδίκης του, οι μαθητές του Γυμνασίου Πάφου απείχαν από τα μαθήματά του σε ένδειξη διαμαρτυρίας και απέστειλαν τηλεγράφημα στον Χάρτινγκ, με το οποίο του ζητούσαν να του απονεμηθεί χάρη. Όλος ο κόσμος αρχίζει μια προσπάθεια να σώσει τον νεαρό μαθητή. Η Ελληνική κυβέρνηση προσπαθεί να αποτρέψει την εκτέλεσή του. Η Κυπριακή αδελφότητα Αθηνών ζητά προσωπική παρέμβαση του βασιλιά Παύλου. Η Βουλή των Ελλήνων στέλνει τηλεγραφήματα προς την Βουλή των Κοινοτήτων και τα Ηνωμένα Έθνη. Ο Αρχιεπίσκοπος Δωρόθεος, ο Χωρεπίσκοπος Σαλαμίνος Γεννάδιος, ο δήμαρχος Λευκωσίας κ. Δέρδης, 40 Εργατικοί Άγγλοι βουλευτές, συντεχνίες, ο Αρχιεπίσκοπος Νοτίου Αφρικής Νικόδημος, ο Αμερικανός Γερουσιαστής Fulton, απλοί πολίτες προσπαθούν να ματαιώσουν αυτή την εκτέλεση. Ο Χάρτινγκ όμως και η Αγγλική διπλωματία απορρίπτει την απονομή χάριτος.
Απαγχονίστηκε στις 14 Μαρτίου 1957, σε ηλικία 19 ετών. Ήταν ο νεαρότερος αλλά και ο τελευταίος αγωνιστής που ανέβηκε στο ικρίωμα της αγχόνης. Η εκτέλεση του Ευαγόρα προκάλεσε παγκόσμια κινητοποίηση και κατακραυγή κατά των Άγγλων. Η κατακραυγή αυτή απέτρεψε τον απαγχονισμό 26 άλλων αγωνιστών, που είχαν καταδικαστεί σε θάνατο.
Θα πάρω μιαν ανήφορια https://www.youtube.com/watch?v=-kDjQwgmENE
"Μακάρι και εύχομαι να είμαι ο τελευταίος που απαγχονίζεται στην Κύπρο"
"Για σένα, Κύπρος αθάνατη, Πατρίδα σκλαβωμένη, θα δώσω απ' το αίμα μου κάθε σταλαματιά... Για να σε δω ελεύθερη και χιλιοδοξασμένη δεν θα
διστάσω, Κύπρος μου, να πέσω στη φωτιά"
"Τι σήμερα, τι αύριο; Όλοι πεθαίνουν μια μέρα. Η ψυχή μας, αργά ή γρήγορα θα πάει στον ουρανό. Μην απελπίζεστε.
Είναι καλό πράγμα να πεθαίνει κανείς για την Ελλάδα. Γνωρίζω ότι θα με κρεμάσετε. Ό,τι έκαμα το έκαμα ως Έλλην Κύπριος όστις ζητεί την Ελευθερίαν του. Τίποτα άλλο.".
Εμβατήριο, ονομάζεται ένα συγκεκριμένο είδος μουσικής με χαρακτηριστικό ρυθμό. Ο λατινικός όρος marcare, σημαίνει το σφυριλατικό βηματισμό. Σκοπός του εμβατηρίου είναι ο συντονισμός του βηματισμού πολυάριθμου πλήθους και κυρίως χρησημοποιείται στο στρατό, αστυνομία κτλ. Παράλληα έχουν δημιουργηθεί και νέα εμβατήρια όπως εκκλησιαστικά, γαμήλια, πένθιμα, γυμναστικά, κλασσικής μουσικής κτλ.
Ιστορική Εξέλιξη:Τα εμβατήρια έχουν αρχαία παράδοση καιείναι θούριοι ύμνοι, είναι πολεμικά τραγούδια, τα οποία ήδοντο όταν έμπαιναν οι πολεμιστές στην μάχη εξού και εμβατήριο- εν βαίνω. Μια από τις αρχαιότερες μορφές που συναντάμε στο αρχαίο ελληνικό θέατρο, είναι τη στιγμή που ο χορός εμφανίζεται στην σκηνή με αργό βηματισμό ή για συγχρονισμό των κωπηλατών. Ο παιάνας ήταν περισσότερο θρησκευτικό τραγούδι, υμνητικό. Ο παιάνας πήρε το όνομα του, είτε από την αρχαία φράση «ίε παί» (= κτύπα νέε), αντίστοιχο με το σύγχρονο παράγγελμα «ρίχτου» ή «πυρ», είτε από την φράση «Ιήε Παιάν». Από την εποχή του μεσαίωνα
συναντάμε τύμπανα, τρομπέτες και φλογέρες και από τον 16ο αιώνα οι
φεουδάρχες κάνουν την εμφάνισή τους ή την περιοδεία τους στην πόλη ή
όταν ξεκινούσαν για την μάχη. Εμβατήρια έχουμε επίσης στις λιτανείες
και στις περιφορές των εκκλησιαστικών λαβάρων. Οι Σταυροφόροι π.χ.
χρησιμοποιούσαν μουσική στις Σταυροφορίες. Στις δυτικές χώρες συναντάμε
τοπικά χαρακτηριστικές μουσικές μορφές εμβατηρίων π.χ Τα βρετανικά εμβατήρια έχουν χαρακτηριστικό εντυπωσιακό ρυθμό που κυμαίνεται στους περίπου 112-120 χτύπους ανά λεπτό. Τα
εμβατήρια της Γαλλίας διακρίνονται για τα κρουστά και τα χάλκινα
όργανα, ιδιαίτερα τις σάλπιγγες. Τα Ολλανδικά έχουν χαρακτηριστικά
εισαγωγικά, που συνήθως παίζουν τα τρομπόνια, κρουστά και τούμπες.
Ακολουθούν τα άλλα χάλκινα με γοερό και εντυπωσιακό στόμφο κτλ. Τα συνθήματα και τα εμβατήρια χρησιμοποιούνται σήμερα κατά κόρον στον στρατό.
Στην νεώτερη, την σύγχρονηκαι την πρόσφατη ελληνική ιστορίαεντοπίζουμε πάρα πολλά εμβατήρια αλλά και διάφορα πατριωτικά άσματα.Πρόκειταιγια μελοποιημένη εθνική ποίηση και στίχους ποιητών.Ενώ μεγάλο ενδιαφέρον έχει το είδος των επικών δημοτικών τραγουδιών (τα κλέφτικά και ιστορικά). Τα
θέματά και τα μοτίβα είναι κατά κανόνα ιστορικοπολιτικά και
πολιτικοκοινωνικά και όχι ταξικά. Τόσο τα ιστορικά γεγονότα όσο και οι καθαρά ψυχολογικές δομές αποτελούν τους βασικούς πυλώνεςστην ατομική και τη συλλογική λειτουργία, μορφές ιστορικές, μορφές υπαρκτές που
ακριβώς λόγω της προσφοράς και των κατορθωμάτων τους αγγίζουν την σφαίρα
του μύθου. Δεν έχουν "κομματικό χαρακτήρα" όσο
εθνικό έτσι δεν απευθύνονται σε ένα μικρό ελιτίστικο ή συντεχνιακό
κομμάτι του λαού
μας άλλα στο σύνολο του. Τα πατριωτικά τραγούδια εκφράζουν κυρίως την
χαρά, την αγάπη, την προσφορά προς την πατρίδα, τονίζοντάς μας τόσο το
εθνικό μας χρέος για λευτεριά και προκοπή αλλά και συνεχή και διαρκή αγώνα γιανα μην
χαθεί η μαγιά, να μην ξεχάσουμε ποτέ το
χρέος μας προς όλους αυτούς τους γνωστούς και άγνωστους Έλληνες που έπεσαν στα
πεδία των μαχών, για να μείνουμε ελεύθεροι, ηθικά έτοιμοι και
προετοιμασμένοι για το αύριο που μας ξημερώνει. Πηγή έμπνευσης το 1821, ο
Μακεδονικός Αγώνας, οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, το 1940, η μάχη της Κρήτης, το ΄55-59 και το 1974. 'Ενα από τα σπουδαιότερα που έχουν γραφτεί ποτέ είναι το "Πηδάει η φωτιά".
"Το
αίσθημα της Πατρίδας πρέπει να είναι λιγομίλητο και συγκρατημένο,
χωρίς κούνημα των χεριών και χωρίς το ξεπέταγμα μπροστά απ' όλους. Το
αίσθημα της Πατρίδας είναι μια Μεγάλη Ζεστή Σιωπή" Ρόζανοφ Β.
Ο Γέρος του Μοριά https://www.youtube.com/watch?v=kYsC8R8r-nA
"Όποιον πάρει" https://www.youtube.com/watch?v=I3kfCCO6gfo&spfreload=10 Στίχοι: Ευαγόρας Παλληκαρίδης Μουσική: Σωτήρης Καραγιώργης Εκτέλεση: Γιάννης Κότσιρας Τους στίχους αυτούς τους τραγουδούν ως σύνθημα οι Κύπριοι Ευέλπιδες την 1η Οκτωβρίου.
«Ύμνος της Εθνικής Φρουράς», Κύπρος (1964)
https://www.youtube.com/watch?v=8DK6BSK9xCI
Στίχοι: Άντης Περνάρης
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Greek Marchies 28 Οκτ 2011: Οι Ευέλπιδες αρνούνται να φύγουν από την παρέλαση κι η γης τρομάζει (Μακεδονία Ξακουστή)
http://www.youtube.com/watch?v=lR0DzwHl5Jo
"Ήταν εκείνης της μέρας το τελευταίο φως που είδαν στη ζωή τους. Όσο μπόρεσαν να δουν μέσα από τα κατάκλειστα, σιδερόφρακτα, κελιά των μελλοθανάτων. Ανάμεσα στο κτίριο της αγχόνης και στο μικρό κοιμητήριο των Κεντρικών Φυλακών της Λευκωσίας. Πριν από το χάραμα της Παρασκευής έγιναν οι ίδιοι φως. Άσβεστο για πάντα φως ελληνικό.
Το φως της επόμενης μέρας, της Παρασκευής, 21ης Σεπτεμβρίου 1956, δεν πρόλαβαν να το δουν. Προτού χαράξει η αυγή, τους κρέμασαν. Πριν το χάραμα κουβάλησαν εκεί τον Παπάντωνη να τους ψάλλει μόνος συνοπτικά τη νεκρώσιμη ακολουθία. Πριν από το πρώτο φως τούς κατέβασαν στους τάφους της φυλακής. Τα φυλακισμένα μνήματα. Πρώτος δεξιά δίκλινος τάφος: Μαζί ο Παναγίδης κι ο Κουτσόφτας. Δίπλα μονόκλινος για τον Μαυρομμάτη. Πάνε και τους τρεις σιδηροδέσμιους στην αγχόνη. Τραγουδούν τον Εθνικό Ύμνο. Και μόλις τον ολοκληρώνουν, χωρίς ανάσα, τον ξαναρχίζουν. Ώσπου ο απαίσιος γδούπος της καταπακτής της αγχόνης έκοψε στη μέση την επανάληψη τού «και σαν πρώτ' ανδρειωμένη χαίρε, ω χαίρε, ελευθεριά»...!
Ποτέ δεν θα πεθάνουνε
https://www.youtube.com/watch?v=Mr9GSV53RiA&spfreload=10
Στίχοι: Ευαγόρας Παλληκαρίδης
Μουσική: Μιχάλης Χριστοδουλίδης
Πρώτη Εκτέλεση: Δώρος Δημοσθένους
Από το δίσκο: "Των Αθανάτων" 1994
Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης, που ως καταζητούμενος κρύβονταν και αυτός στο σπίτι του
εξαδέλφου του Στέλιου Μαυρομάτη στο Λάρνακα βαθύτατα συγκινημένος και συγκλονισμένος από τον απαγχονισμό των τριών ηρώων Μαυρομάτη, Παναγίδη και Κουτσόφτα, γράφει το ποίημα του αυτό και το αφιερώνει στην μνήμη τους.
Μια ωδή γραμμένη από την Κλαίρη Αγγελίδου, ενορχηστρωμένη από τον Γιώργο Θεοφάνους και τραγουδημένη από τον Κώστα Μακεδόνα, αφιερωμένη στον ηρώα και εθνομάρτυρα του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959, Aνδρέα Παναγίδη.
Τα τρία παιδιά του Ήρωα Ανδρέα Παναγίδη, μιλούν στον Πέτρο Πετρίδη για τον Ήρωα πατέρα τους αλλά και για την μεγάλη κληρονομιά που τους άφησε, το άγιο και τιμημένο όνομα τους. Ο Ανδρέας Παναγίδης ήταν μόλις 22 χρονών, παντρεμένος και πατέρας 3 παιδιών: του Αριστείδη 4 χρονών, της Δέσποινας 2 ½ χρονών και της Αυγής σχεδόν ενός έτους.
ΜΙΧΑΗΛ ΚΟΥΤΣΟΦΤΑΣ Γιατί φοβάσθε, αφού πιστεύουμε στο αληθινό φως; Οι μόνες λέξεις, που μπορούν ν' ακούσουν από τα χείλη μας οι δυνάσται είναι αυταί: Ελευθερία ή Θάνατος. Αυτές τις λέξεις τις μάθανε και αυτοί οι τοίχοι των φυλακών.
ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ
Η τελευταία επιστολή του απαγχονισθέντα αγωνιστή της ΕΟΚΑ Στέλιου Μαυρομμάτη προς τον αδελφό του.
Ο νεαρός Παρασκευάς Χοιροπούλης, ακούγοντας τον διάλογο των Κουτσόφτα και Παναγίδη με τον δικηγόρο τους Λυσιώτη να κάνει το παν να σώσει το μικρό τους φώναξε με μια στεντόρια φωνή “Γιατί ρε, εγώ δεν είμαι άξιος να πεθάνω μαζί σας;”.
