Αρετή Κασάπη

Γεννήθηκε το 1954 στη Λευκωσία

Μία αξιοπρόσεκτη φωνή, μα και εντελώς άγνωστη σήμερα...

Η Κύπρια τραγουδίστρια Αρετή Κασάπη Χαραλαμπίδου εργαζόταν στο κυπριακό κρατικό ραδιόφωνο και έγινε γνωστή κυρίως μέσα από το δίσκο "Ύμνος και θρήνος για την Κύπρο" του Γιάννη Ρίτσου και του συνθέτη Γιώργου Κοτσώνη παραγωγής του 1976. Στο δίκο αυτό πέραν των πέντε ποιημάτων του Ρίτσου και τις αφηγήσεις του, ο δίσκος συμπληρώνεται με τέσσερα ακόμη τραγούδια για την τραγωδία του νησιού σε στίχους Κύπριων ποιητών και με την επιβλητικότατη και στεντόρια φωνή του Κώστα Καμένου αλλά και τη λυρικότητα φωνη της Αρετής Κασάπη. Τα τραγούδια του δίσκου αυτού και ιδίως τα τέσσερα κυπριακά ποιήματα ανήκουν στο λεγόμενο αντικατοχικό κύκλο τραγουδιών που αναπτύχθηκε μέτα το 1974 και την Τουρκική Εισβολή.

Τον ίδιο χρόνο, η Αρετή Κασάπη τραγουδά και στο εξαιρετικό άλμπουμ του συνθέτη Βασίλη Κουμπή με τίτλο "Ένα φράγκο μάλαμα" και συγκεκριμένα στο τραγούδι "Μεσ΄τη Βροχή". Στο δίσκο αυτό μετέχουν επίσης οι Μιχάλης Βιολάρης και Σάνια Κρυστάλλη. Στους δύο αυτούς δίσκους αναγράφεται σαν Αρετή Χασάπη και όχι Κασάπη αλλά πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο αφού στην Κύπρο τον χασάπη τον λένε κασάπη.

Το 1981 λαμβάνει μέρος στην πρώτη και παρθενική εμφάνιση της Κύπρου στο διαγωνισμό της Eurovision στο Δουβλίνο με το τραγούδι "Μόνικα" ως μέλος του συγκρότημα Island (Μέλη: Αλέξια, Αρετή Κασάπη, Αρίστος Μοσχοβάκης, Ρότζερ Λι και Δώρος Γεωργιάδη).

Συνεργάστηκε ακόμη στο δίσκο του Αρμάνδου Τζιοζεφέν "Από την Κύπρο με αγάπη" ενώ η τελευταία της δισκογραφική προσπάθεια βρίσκεται στον δίσκο του Μιχάλη Χριστοδουλίδη με τίτλο "Στες Άκρες των Ακρών" με ακριτικά τραγούδια της Κύπρου, όπου τραγουδά μαζί με τον σύζυγο της Κώστα Χαραλαμπίδη (1988).

Μεσ΄ τη βροχή
https://www.youtube.com/watch?v=zJ1AU8mhdEA
Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου
Μουσική: Βασίλης Κουμπής
Εκτέλεση: Αρετή Χασάπη

Ύμνος και Θρήνος για την Κύπρο (Ολόκληρο το εργο)
https://www.youtube.com/watch?v=C_abIdvc8GA&t=18s
Σύνθεση: Γιώργος Κοτσώνης
Εκτέλεση: Κώστας Καμένος - Αρετή Χασάπη

Σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου: (Νησί πικρό, Χρυσή λιανότρεμη χορδή, Τούτο το φως,

Πόσοι νεκροί, πόσοι γυμνοί, θλιμμένοι, αποδιωγμένοι, Δώσε τον όρκο) και σε ποίηση των Κυπρίων Κώστα Μόντη (Την Άνοιξη ποιος πρόδωσε), Άνθου Λυκαύγη (Βαράτε του του χαρου, Θαλασσοφιλητη μου γη) και Δώρου Λοΐζου (Το τραγούδι του Λεύτερου)

Λούλα μου Μαρούλλα μου
https://www.youtube.com/watch?v=wwb9ilect3k
Στίχοι: Θεόδουλος Καλλίνικος
Εκτέλεση: Αρετή Κασάπη

Δέσπω Πλυτά

Η κυρία Δέσπω Πλυτά είναι γνωστή στο κυπριακό κοινό για δύο λόγους για την κοινωνική της δράση αλλά και για την καθαρή και μελωδική της φωνή. Είναι διπλωματούχος νοσηλευτικής και μέλος του Δ.Σ. της Οργάνωσης "ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΓΙΑΤΡΟΙ ΚΥΠΡΟΣ" . Έχει επιδείξει έντονη κοινωνική δράση και προσφορά τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό λαμβάνοντας μέρος σε διάφορες ιατρικές αποστολές βοηθώντας παράλληλα και στον οργανωτικό τομέα. Είναι όμως και ικανή ερμηνεύτρια κυπριακών παραδοσιακών τραγουδιών αφού είναι κάτοχος πτυχίου φωνητικής του Τrinity College του Λονδίνου και θεωρητικών μαθημάτων στο Royal school of Music και διπλωματούχος Ακορτεον του Εθνικού Ωδείου Λευκωσίας .Ενώ τέλος είναι και διπλωματούχος LCCI-HIGHER IN PUBLIC RELATIONS. 

Δροσούλα
https://www.youtube.com/watch?v=8pAKA7pK5DM

Στίχοι: Κώστας Μόντης

Μουσική: Αχιλλέας Λυμπουρίδης

Πρώτη Εκτέλεση: Καλλιόπη Σπύρου

Καλλιόπη Σπύρου (1932-2025)

"Η Καλλιόπης Σπύρου έχει μια από τις πιο αναγνωρίσιμες και χαρακτηριστικές φωνές της κυπριακής και έντεχνης-μελοποιημένης μουσικής, με επιτυχίες που αποτελούν πια μέρος της μουσικής παράδοσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου. Μια εξαιρετική λυρική σοπράνο, προικισμένη με μεταλλική φωνή που την ανέδειξε σαν την πιο άρτια ερμηνεύτρια δημοτικών και έντεχνων τραγουδιών. Η Καλλιόπη Σπύρου από την παιδική της ηλικία έτρεφε μεγάλη αγάπη για το τραγούδι. Το ταλέντο της ξεδιπλώνεται με τη συμμετοχή της στη χορωδία των Λαϊκών Οργανώσεων Λευκωσίας και με την παρότρυνση του μαέστρου, εγγράφεται στην μουσική ακαδημία του Γιώργου Αρβανιτάκη. Ακολουθεί η γνωριμία της με τον μακαριστό Αχιλλέα Λυμπουρίδη με τον οποίο συνεργάζεται σημειώνοντας όλο και μεγαλύτερες επιτυχίες που μένουν ανεξίτηλες στο χρόνο. Διακρίνεται όπου και εάν συμμετέχει και εκπροσωπεί την πατρίδα μας σε Παγκόσμια Φεστιβάλ. Η σπουδαιότερη της διάκριση μέσα από την 40χρονη επιτυχημένη καλλιτεχνική της πορεία είναι αναμφίβολα η αποδοχή με την οποία αγκάλιασε και αγάπησε ο κόσμος τις διαχρονικές ερμηνείες της όπως "Μαύρα μάθκια", "Η Μαρικκού", "Η Δροσούλα", "Η Αππωμένη" κ.ά." 

Γεννήθηκε στην Κυθραία το 1932 από φτωχή οικογένεια. Ήταν το έκτο και το πιο μικρό παιδί της οικογένειας. Μετά τον πρόωρο θάνατο του πατέρα της, 8 χρονών, μετακομίζει με την οικογένειά της στη Λευκωσία όπου από πολύ μικρή ηλικία μπήκε στη βιοπάλη. Σε ηλικία δεκατεσσάρων χρονών, με την προτροπή του αδελφού της έγινε μέλος της χορωδίας των Λαϊκών Οργανώσεων Λευκωσίας. Ο μαέστρος Ζαχαρίας Χαβάς σύντομα την όρισε σολίστ της χορωδίας και ταυτόχρονα τη παρότρυνε να γραφτεί στη Μουσική Ακαδημία του Γιώργου Αρβανιτάκη. Βασικός σταθμός στην πορεία της καριέρα της ήταν η γνωριμία της με τον Αχιλλέα Λυμπουρίδη, με τον οποίο συνεργάστηκε συστηματικά μέχρι και τον θάνατό του, το 2006. Μαζί του ξεκινά μια πολύχρονη επιτυχημένη καλλιτεχνική πορεία στο λαϊκό  και στο έντεχνο κυπριακό τραγούδι. Αρχικά ερμήνευσε τις ωραιότερές του συνθέσεις σε στίχους γνωστών κυπρίων ποιητών σε κυπριακή διάλεκτο, Λιπέρτη, Πασιαρδή, Μόντη, Ροδίνη και στη συνέχεια σε στίχους Τ. Ανθία, Θ. Πιερίδη, Γ. Σεφέρη, Ε. Π. Πετρώνδα. Το 1964 κάνει την πρώτη της εμφάνιση σε τηλεοπτικό μουσικό πρόγραμμα  του ΡΙΚ και το κοινό της Κύπρου γνωρίζει το έντεχνο κυπριακό τραγούδι με πρωτεργάτη τον Αχιλλέα Λυμπουρίδη και από τότε ακολούθησαν πολλές άλλες εμφανίσεις. Το 1966 εκδίδει με τον Αχιλλέα Λυμπουρίδη τους πρώτους μικρούς δίσκους με το Ματσικόριδον, την Βρύσην, το Βούττημαν ήλιου, το Γαινεκάτον και άλλα.  Σημαντικός σταθμός στην καλλιτεχνική της πορεία ήταν και η γνωριμία και συνεργασία της με τον μουσικοσυνθέτη Αρμάνδο Τζιοζεφέν, μαζί με τον οποίο δημιουργούν ορχήστρα, με την οποία παίρνουν μέρος σε διάφορες εκδηλώσεις στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Εκπροσωπεί την πατρίδα μας σε Παγκόσμια Φεστιβάλ και Φεστιβάλ Νεολαίας, συμμετέχει σε άλλες εκδηλώσεις και συναυλίες όπου διακρίνεται, στην Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Λονδίνο, Μόσχα, Ρουμανία, Βουλγαρία. Πηγή: Διάλογος

Πέθανε στις 13 Αυγούστου 2025.

Η Δροσούλα
https://www.youtube.com/watch?v=G0WLt1TlHqo
Στίχοι: Κώστας Μόντης
Μουσική: Αχιλλέας Λυμπουρίδης
Εκτέλεση: Καλλιόπη Σπύρου & Ν. Παπαδόπουλος

Μαρικκού (Η κουφή της ελιάς)
https://www.youtube.com/watch?v=tWybRPDUedU
Στίχοι: Δημήτρης Λιπέρτης
Μουσική: Αχιλλέας Λυμπουρίδης
Εκτέλεεση: Καλλιόπη Σπύρου

Βουνό μου Πενταδάκτυλε, οι σκύλοι τι σου κάμαν

Η ασβεστολιθική οροσειρά του Πενταδακτύλου εκτείνεται κατά μήκος της βόρειας ακτής της νήσου και οφείλει το όνομά του στην ομώνυμη κορυφή, η οποία έχει το σχήμα ανθρώπινης παλάμης με πέντε δάκτυλα που έδω και τέσσερεις δεκαετίες μας μουτζώνουν καθημερινώς. 

Σύμφωνα με τον μύθο, ο οποίος ανάγεται στα βυζαντινά χρόνια, ο Διγενής Ακρίτης στην προσπάθειά του να υπερπηδήσει την οροσειρά άφησε το αποτύπωμα της παλάμης του στο βουνό. Πολλοί άλλοι μύθοι και θρύλοι είναι συνδεδεμένοι με τα κάστρα που δεσπόζουν στις κορυφές του βουνού, τα οποία κτίστηκαν από τους Βυζαντινούς για να ελέγχουν το θαλάσσιο χώρο βόρεια του νησιού και να εντοπίζουν έγκαιρα πλοία των Σαρακηνών πειρατών. Στενά συνδεδεμένα με τη λαϊκή παράδοση της Κύπρου είναι τα τρία κάστρα του Πενταδακτύλου. Εκεί κατοικούσε η θρυλική ρήγαινα, η οποία μαζί με το Διγενή Ακρίτα είναι η πιο ξακουστές μυθικές μορφές από τον κυπριακό Μεσαίωνα. Σύμφωνα με το μύθο στο κάστρο του Βουφαβέντο είναι κρυμμένοι σ' ένα δωμάτιο οι θησαυροί της ρήγαινας και το δωμάτιο αυτό ανοίγει για λίγες στιγμές κάθε Πρωτοχρονιά. Άλλοι μύθοι θέλουν τη ρήγαινα να σμίγει με το Διγενή. Πολλές τοποθεσίες είναι συνδεδεμένες με παραδόσεις, όπως η Πέτρα του Ρωμιού, βράχος τον οποίο έριξε ο Διγενής Ακρίτας ενάντια στα Σαρακηνά πλοία.

Η στρατηγική θέση της οροσειράς του Πενταδακτύλου, με την κορυφογραμμή του να δεσπόζει της Θάλασσας της Κιλικίας στα βόρεια και σχεδόν ολόκληρης της Κύπρου στα νότια, έπαιξε σημαίνοντα ρόλο στην ιστορία του νησιού μας. Κατά το 11ο αιώνα, σε μια περίοδο που η Κύπρος δεχόταν συνεχείς θαλάσσιες επιδρομές από Σαρακηνούς πειρατές, ενώ η απέναντι ξηρά της Μικράς Ασίας είχε περάσει υπό τον έλεγχο των Σελτζούκων Τούρκων κτίστηκαν στις κορυφές του Πενταδακτύλου τρία φρούρια -του Αγίου Ιλαρίωνα, του Βουφαβέντου και της Καντάρας. Ελέγχοντας πρακτικά ολόκληρο το θαλάσσιο χώρο από τον οποίο προέρχονταν τα εχθρικά πλοία, τα τρία αυτά κάστρα έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην άμυνα του νησιού κατά τους αιώνες 11ο-14ο, αρχικά υπό τους Βυζαντινούς και αργότερα υπό τους Φράγκους. Μέσω σημάτων πυρός δινόταν έγκαιρη προειδοποίηση για εχθρικές κινήσεις καραβιών. Τα φρούρια επίσης χρησιμοποιήθηκαν ως εξοχικές κατοικίες (Άγιος Ιλαρίωνας) ή φυλακές (Βουφαβέντο). Οι αλλαγές στις πολεμικές τέχνες οδήγησαν στην παρακμή των τριών οχυρών, τα οποία τελικά κατεδαφίστηκαν από τους Βενετούς το 16ο αιώνα αφενός για να μεταφερθεί η άμυνα στις πόλεις του νησιού και αφετέρου για να μη χρησιμοποιηθούν από τους Οθωμανούς Τούρκους εισβολείς.

Στην σύγχρονη εποχή, η περιοχή του Πενταδακτύλου αποτέλεσε πεδίο σύγκρουσης μεταξύ Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων από τα πρώτα χρόνια του κυπριακού προβλήματος. Η διάβαση της Αγύρτας μαζί με το μεγαλύτερο μέρος του δρόμου Λευκωσίας-Κερύνειας περιήλθαν υπό των έλεγχο των Τουρκοκυπρίων κατά τη διάρκεια των διακοινοτικών ταραχών του 1963-64. Η περιοχή αυτή περιλάμβανε ως επί το πλείστον τουρκικά χωριά, όπως το Κιόνελι, το Πιλέρι και το Ορτά Κιόι στα προάστια της Λευκωσίας, τα οποία μαζί με τον τουρκικό τομέα της πρωτεύουσας αποτέλεσαν έναν από τους πιο σημαντικούς τουρκοκυπριακούς θύλακες τα χρόνια 1964-74. Σημαντικό οχυρό των τουρκοκυπριακών δυνάμεων αποτελούσε το φρούριο του Αγίου Ιλαρίωνα, το οποίο έλεγχε την πόλη της Κερύνειας και μεγάλο μέρος της παραλιακής πεδιάδας. Θέατρο σκληρών μαχών αποτέλεσε ο Πενταδάκτυλος κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής το 1974. Από την πρώτη φάση του πολέμου (20-23 Ιουλίου 1974) η Κερύνεια μαζί με το δρόμο προς τη Λευκωσία, τον Άγιο Ιλαρίωνα και τα χωριά του τουρκοκυπριακού θύλακα καταλήφθηκαν από τον τουρκικό στρατό και χρησιμοιήθηκαν ως προγεφύρωμα. Μετά τη δεύτερη φάση του πολέμου (14-16 Αυγούστου 1974) ολόκληρη η οροσειρά πέρασε στην κατοχή του τουρκικού στρατού και σχεδόν όλος ο ελληνοκυπριακός πληθυσμός εκτοπίστηκε. Σήμερα στον Πενταδάκτυλο εξακολουθεί να σταθμεύει μεγάλος αριθμός τουρκικών στρατευμάτων. Οι δύο μεγάλες τούρκικες σημαίες (της Τουρκίας και του ψευδοκράτους) είναι ορατές μέρα και νύχτα για να θυμίζουν σε όλους μας το χρεός μας...

Στιγμές της εισβολής ("Ανασήκωσε την πλάτη")

http://www.youtube.com/watch?v=v2ceOrbxNR8

Ποίηση: Κώστας Μόντης
Μουσική: Μάριος Τόκας

Εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας

Δίσκος: ΄"Φωνή πατρίδας", 1998

 

Τούρκοι στον Πεντδάχτυλο

Απορώ πώς συννενοούνται μαζί του!

Απορώ τί γλώσσα του μιλούν!

Κώστας Μόντης "Κύπρια Ειδώλια" (1980)

Βουνό μου Πενταδάχτυλε

https://www.youtube.com/watch?v=5F2kKJKlQQs

Στίχοι: Μιχάλης Πασιαρδής
Μουσική: Νάσος Παναγιώτου

Εκτέλεση: Αντώνης Καλογιάννης

Δίσκος: "Αντώνης Καλογιάννης "1975"

Πενταδάχτυλος προς Τούρκους

Ελάτε τώρα! Έχω δει σαν εσάς.

έχουν δει τα μάτια μου σαν εσάς!

Κώστας Μόντης "Κύπρια Ειδώλια" (1980)

Κώστας Μόντης (1914-2004)

( 14 Φεβρουαρίου 1914 -1 Μαρτίου 2004 )

«  Ελάχιστοι μας διαβάζουν 

ελάχιστοι ξέρουν τη γλώσσα μας,

 μένουμε αδικαίωτοι κι αχειροκρότητοι 

 σ' αυτή τη μακρινή γωνιά

όμως αντισταθμίζει που γράφουμε Ελληνικά »

Συγγραφέας πολυγραφότατος, βαθιά προβληματιζόμενος για το παρόν και το μέλλον της ιδιαίτερής του πατρίδας, Κύπρος. Πολλά από τα έργα του αναφέρονται στον αγώνα των Κυπρίων για Απελευθέρωση από τον Αγγλικό ζυγό και την Ένωση με την Ελλάδα, την πορεία της νήσου μετά την ανεξαρτησία, με σημαντικό σταθμό την Τουρκική Εισβολή και την έκτοτε κατοχή του 1/3 του νησιού. Μερικά από τα γνωστότερά του έργα είναι το Γράμμα στη Μητέρα, Στιγμές, μία νουβέλα για τον απελευθερωτικό αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. (1955-59), ο Αφέντης Μπατίστας, ένα ιστορικοαυτοβιογραφικό μυθιστόρημα το οποίο κέρδισε το πρώτο βραβείο μυθιστορήματος στην Εθνική Εταιρεία Ελλήνων Συγγραφέων κ.ά. Πολλά από τα έργα του έχουν μεταφρασθεί στα Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Ιταλικά, Ολλανδικά, Σουηδικά, Ρωσικά και σε άλλες γλώσσες. Το 1980 τιμήθηκε με τον τίτλο του «δαφνοστεφούς ποιητή» (Poet Laureate) από την Παγκόσμια Ακαδημία Τεχνών και Πολιτισμού. Ενώ το 1984 προτάθηκε και για το βραβείο Νόμπελ. Ο μουσικοσυνθέτης Μάριος Τόκας, προσωπικός φίλος του ποιητή, μελοποίησε μερικά από τα έργα του αναφερόμενα στην τουρκική εισβολή. Ενώ με απόφαση του Υπουργείου Παιδείας το έτος 2014 ανακηρύχθηκε ως έτος Κώστα Μόντη.

« Είν΄ όμορφη, ρε παιδιά, πώς να το κάνουμε; »

 Κώστας Μόντης για την Ελληνική σημαία

Κερύνεια
https://www.youtube.com/watch?v=KDxxKC68CIE
Ποίηση: Κώστας Μόντης
Μουσική: Μάριος Τόκας
Εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας

« Ανησυχούμε που αρχίσαμε να μην ανησυχούμε, 

ανησυχούμε που αρχίσαμε

να μη μένουμε πια άγρυπνοι τις νύχτες. »
 

Την Άνοιξη ποιος την πρόδωσε 
https://www.youtube.com/watch?v=8G8UX7jmTkg
Κύπρος θαλασσοφίλητη - Μουσικο σχολείο Λευκωσίας Παγκυπριον Γυμνασιον Την άνοιξη ποιος πρόδωσε (Μουσική Γιώργος Κοτσωνης - Στίχοι Κώστας Μόντης )
Ερμηνεία Στέφανη Χαραλάμπους

« Γρόνια σκλαβκιές ατέλειωτες- 

τομ πάτσον τζαι  τον κλώτσον τους.  

Εμείς τζιαμαί: Ελιές τζαι τερατσιές 

πανω στο  ρότσο τους. »

Τί θα πούμε στο Σχέδιο ΑΝΑΝ (Λαμπίκκος και Νικκ Εξ)

http://www.youtube.com/watch?v=ZQ0rX5W9SDc

Μουσική - Στίχοι: Λαμπίκκος