Γιώργος Κομπογιάννης

Ο συνθέτης Γιώργος Κομπογιάννης γεννήθηκε στη Ν. Ιωνία Μαγνησίας και σπούδασε πιάνο και θεωρητικά στον Βόλο και την Αθήνα. Έχει γράψει μουσική για πολλά θεατρικά έργα. Εργάζεται συστηματικά πάνω στη μελοποίηση ελληνικής και ξενης ποίησης (Σαραντάρης,  Σκαρίμπας, Καρούζος, Μπρεχτ, Μαγιακόφσκυ κ.ά). Οι«Αλλες Θάλασσες», είναι η πρώτη του δισκογραφική εργασία, σε στίχους του Αλέξανδρου Στεφόπουλου και στο ποίημα «Κοιμωμένη» του Γιάννη Σκαρίμπα." Μελοποίησε αποσπάσματα της "Ασκητικής" του Νίκου Καζαντζάκη. Πιο πρόσφατη δουλειά του είναι ο δίσκος ΄Τραγούδια του νόμου και της τάξης΄΄ σε στίχους του Φώντα Λάδη. Πηγή:

Ταξική συνείδηση 

https://youtu.be/zq90Kmawx34?is=E48-8GhV0ty0CO_Y

Ποίηση: Φώντας Λάδης

Μελοποίηση: Γιώργος Κομπογιάννης

Απόδοση: Πολυξένη Καράκογλου

 

Λογοτεχνικά / Φιλολογικά ψευδώνυμα Κυπρίων δημιουργών

Λογοτεχνικα / Φιλολογικά ψευδώνυμα Κυπρίων καλλιτεχνών

Τα συγγραφικά ψευδώνυμα Κυπρίων συγγραφέων, δημοσιογράφων και ποιητών

1. Δώρος Άλαστος = Εύδωρας Ιωαννίδης
2. Γλαύκος Αλιθέρσης = Μιχάλης Χατζηδημητρίου
3. Κώστας Άλκιμος = Κώστας Μόντης
4. Τεύκρος Ανθίας = Ανδρέας Παύλου
5. Παύλος Βάλδας = Παύλος Βαλδασερίδης
6. Πίτσα Γαλάζη = Πίτσα Μόρτη Σωτηρίου
7. Κώστας Γραικός = Κώστας Καρατσιόλης
8. Δευκαλίωνα = Τάσσος Παπαδόπουλος 
9. Διογένης = Άνθος (Άνθιμος) Ροδίνης
10. Μιχάλης Εφταγωνίτης = Μιχάλης Πιερής
11. ζητα-σιγμα-ρω= Πολύβιος Νικολάου
12. Άντης Κανάκης = Ανδρέας Κουκουμάς
13. Ανδρέας Καπανδρέου = Ανδρέας Κ. Ανδρέου
14. Λ. Καραγιάννης, Άλκης Μαρίνος = Λεωνίδας Μαρίνος
15. Κάσσανδρος = Γλαύκος Ξένος
16. Μάνος Κράλης = Γεώργιος Μίνωος
17. Παύλος Κριναίος = Χαρίλαος Νεοφύτου Μιχαηλίδης
18. Κυπρολέων = Ανδρέας Γεωργιάδης
19. Αλίκη Λεμέζη = Λίνα Σολομωνίδου
20. Γιάννης Λεύκης = Γιάννης Παπαγγέλου
21. Δημήτρης Λιπέρτης = Δημήτρης Μιχαηλίδης
22. Άνθος Λυκαύγης = Ανδρέας Χαραλαμπίδης
23. Διονύσιος Καρδιανός, Ιστοριομνήμων = Σπύρος Παπαγεωργίου
24. Άντης Περνάρης =  Ανδρέας Παυλίδης
25. Βασίλης Μιχαηλίδης = Βασίλης Χατζηκουμπάρος
26. Νεφέλη = Μαρούλα Γεωργιάδου Ζαφείρη
27. Λώρος Φραντζής = Κώστας Κλεοβούλου

Πουρκόν σε θέλω της τιμής

https://youtu.be/3sIXW5p31pQ?si=NwC9cv6ApeVqixTa

Ποίηση: Δημήτρης Λιπέρτης

Μελοποίηση/Απόδοση: Ιωνάς Αρτέμου

 

Τα 10 σημαντικότερα έργα των Βιζυηνού - Παπαδιαμάντη

 Τα 5 γνωστότερα έργα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

"Φόνισσα" (1903)

"Το μυρολόγι της φώκιας" (1908)
"Το Χριστοψωμο" (1887)

"Το Όνειρο σε Κύμα" (1900)

"Τα πτερόεντα δώρα" (1907)

Τα 5 γνωστότερα έργα του Γεώργιου Βιζυηνού

"Το αμάρτημα της μητρός μου" (1883)

"Το μόνον της ζωής του ταξείδιον" (1884) 

"Ο Μοσκώβ-Σελήμ" (1895)

"Ποίος ήτον ο φονεύς του αδελφού μου" (1849-1896)

"Η κλώσσα" &" Το σκυλί" (παιδικά ποιήματα) 

Φιλομαθής πτωχός 

https://youtu.be/fYXViSFB3RM?si=xTdd7RndNgAuMDso

Ποίηση: Γεώργιος Βιζυηνός

Μελοποίηση-Απόδοση:Νίκος Ξυδάκης

Ποιητικά πρωτόλεια (1873) 

 

Τα 10 καλύτερα ποιήματα του Σεφέρη

 Τα 10 γνωστότερα ποιήματα του Σεφέρη

Ελένη

Άρνηση

Η Λυπημένη

Ελπήνωρ

Κίχλη

Στέρνα

Ο δαίμων της πορνείας

Επιτύμβιο στη γάτα μου την Τούτη που μας άφησε χρόνους το περασμένο φθινόπωρο

Λίγο ακόμα

Επιφάνια 1937

Τα φύλλα της λεύκας

https://youtu.be/H5DnFovayhE?si=fkLHehmfEQHy4FLD

Ποίηση: Γιώργος Σεφέρης
Μελοποίηση-Απόδοση: Πέτρος Θεοτοκάτος

 

Τα 10 καλύτερα ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη

 Τα 10 γνωστότερα ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη

Η Πόλις

Ιθάκη

Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον

Περιμένοντας τους Βαρβάρους

Στα 200 π. Χ.

Θερμοπύλες

Ηγεμών εκ Δυτικής Λιβυής

«Che fece... il gran rifiuto»

Βασιλεύς Δημήτριος

Ένας νέος, της Τέχνης του Λόγου

Λάνη τάφος
https://youtu.be/yjNMj2lJuz8?si=Xuc-TtSlw0IPSreg
Ποίηση: Κ. Π. Καβάφης

Μελοποίηση: Αλέξανδρος Καρόζας
Απαγγελία: Γιώργος Νταλάρας

 

Οι 10 σημαντικότεροι σύγχρονοι Έλληνες ποιητές

Οι 10 σημαντικότεροι σύγχρονοι Έλληνες ποιητές

ΠΟΙΗΤΕΣ

Διονύσιος Σολωμός

Ανδρέας Κάλβος

Κωνσταντίνος Καβάφης

Οδυσσέας Ελύτης

Γιάννης Ρίτσος

Κώστας Βάρναλης

Μανόλης Αναγνωστάκης

Γιώργος Σεφέρης

Κώστας Καρυωτάκης

Νίκος Καββαδίας

Γερνάς και σκοτεινιάζεις

https://youtu.be/557RigkxAo8?si=YA_Q0xFl_aJWFP5E

Ποίηση: Τάσος Λειβαδίτης 
Μελοποίηση: Μάνος Λοΐζος
Απόδοση: Βασίλης Παπακωνσταντίνου 

Άλλες εκτελέσεις: Χάρης & Πάνος Κατσιμίχας 

 

Οι 5 σημαντικότερες σύγχρονες Ελληνίδες πεζογράφοι και ποιήτριες

Οι 5 σημαντικότερες σύγχρονες Ελληνίδες πεζογράφοι και ποιήτριες

ΠΕΖΟΓΡΑΦΡΟΙ

Πηνελόπη Δέλτα

Διδώ Σωτηρίου

ΠΟΙΗΤΡΙΕΣ

Μαρία Πολυδούρη

Κατερίνα Γώγου

Κική Δημουλά

Κοντά σου 

 https://youtu.be/LBfAfu-VNnA?si=DMTEuvIctcGbyTWB
Ποίηση: Μαρία Πολυδούρη

Μελοποίηση: Νότης Μαυρουδής  
Εκτέλεση: Σοφία Βόσσου

  

 

Οι 10 πιο διάσημοι σκακιστές

 Οι 10 πιο διάσημοι σκακιστές

Top 10 Legendary Chess Players

Deep Blue (chess computer)

Γκάρι Κασπάροβ (ΕΣΣΔ)

Μπομπ Φίσερ (ΗΠΑ)

Τιγκράν Πετροσιάν (ΕΣΣΔ)

Paul Morphy (ΗΠΑ)

Ανατόλι Κάρποβ (ΕΣΣΔ)

Emanuel Lasker (Γερμανία)

Mikhail Tal (ΕΣΣΔ)

Judit Polgár (Ουγγαρία)

 Akiba Rubinstein (Πολωνία)

Το σκάκι

https://youtu.be/KUm9cWB5m1k?si=BxLpJ8vecwYZWN8Z

Ποίηση: Μανόλης Αναγνωστάης

Μελοποίηση: Δημήτρης Παπαδημητρίου

Απόδοση: Γεράσιμος Ανδρεάτος

 

Μαρία Ζώη

Η μονωδός Μαρία Ζώη γεννήθηκε στην Αθήνα και μεγάλωσε στα Τρίκαλα. Αρχικά σπούδασε στο Δημοτικό Ωδείο Λάρισας. Νέα συμμετείχε στον «3ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Παιδικού Τραγουδιού», αποσπώντας Α΄ βραβείο. Κέρδισε, επίσης, Α' Βραβείο στους Πανελλήνιους Μουσικούς Αγώνες του Υπουργείου Παιδείας (1999). Το 2000 ηχογράφησε προσωπικό δίσκο με τραγούδια του Θεοδωράκη και το 2011 συμμετείχε στη συναυλία «Ένας αιώνας Ελληνικό Τραγούδι» με την Ορχήστρα των Χρωμάτων στο Ηρώδειο. Το 2005 βραβεύτηκε με το βραβείο «Αρίων» για τη συμμετοχή της στο δίσκο «Δώδεκα + μία ματιές στα Δωδεκάνησα» δίπλα στους Γιάννη Πάριο, Γλυκερία κ.ά. Κατά τα έτη 2007/08 υπήρξε μόνιμη ερμηνεύτρια στη «Λαϊκή Ορχήστρα Μίκης Θεοδωράκης». Το 2008 συνεργάστηκε με τη Μαρία Φαραντούρη παρουσιάζοντας την παραγωγή «Μύθοι Γυναικών». Σπούδασε πιάνο και ανώτερα θεωρητικά, καθώς επίσης μονωδία και μελοδραματική με τον τενόρο Ζάχο Τερζάκη, στο Ωδείο / Κέντρο Τεχνών «Ακρόπολις» (Αθήνα), αποκτώντας δίπλωμα με άριστα, Α’ βραβείο και χρυσό μετάλλιο (2009). Συνέχισε σπουδές στο Βερολίνο (2011/12). Στη διάρκεια των σπουδών της ερμήνευσε ρόλους σε όπερες του Μότσαρτ και σε οπερέτα του Γ. Στράους. Παρακολούθησε σεμινάρια με τις Τσέρυλ Στούντερ, Χέντβιχ Φάσμπίντερ και Δάφνη Ευαγγελάτου. Συνέπραξε με σύνολα, όπως: Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, Συμφωνική Ορχήστρα Δήμου Αθηναίων, Ορχήστρα Χρωμάτων. Τέλος είναι απόφοιτος του Τμήματος Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών και μιλάει αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά.

Μαρία Ζώη -Όταν μια Άνοιξη χαμογελάσει

https://youtu.be/wi4Roqsr8Hc?si=TkwoFoMxXMJQuF78

Ποίηση: Μανόλης Αναγνωστάκης 

Μελοποίηση: Μίκης Θεοδωράκης 

Πρώτη Εκτέλεση: Μαρία Φαραντούρη 

 

Οι μεγάλοι θεατρικοί δάσκαλοι

Θωμάς Οικονόμου (1864-1927): Ηθοποιός και ένας από τους πρώτους σκηνοθέτες τους νεοελληνικού θεάτρου Η συνεισφορά του στο ελληνικό θέατρο, τόσο σκηνοθετικά και υποκριτικά όσο και κυρίως από τη θέση του δασκάλου, θεωρείται καθοριστική. Στο Βασιλικό Θεάτρο του οποίου υπήρξε διευθυντής δίδαξε κυρίως Σαίξπηρ και Γερμανούς δραματουργούς, όπως ο Γκαίτε, Σίλλερ, Grillparzer, Κλάιστ και άλλους. Αγνόησε σχεδόν εντελώς τους Γάλλους συγγραφείς. Ήταν ο πρώτος που εισήγαγε τη δημοτική γλώσσα στην ερμηνεία των τραγωδιών

Κωνσταντίνος Χρηστομάνος (1867-1911) θεατρικός συγγραφέας, μυθιστοριογράφος και ποιητής, καθώς και ο ιδρυτής της Νέας Σκηνής, η οποία και θα επηρεάσει βαθιά την εξέλιξη του νεοελληνικού θεάτρου εισάγοντας για πρώτη φορά την έννοια του σκηνοθέτη (παράλληλα με τον Θωμά Οικονόμου του Βασιλικού Θεάτρου). Ο Χρηστομάνος για τα επόμενα χρόνια θα αφιερωθεί ψυχή τε και σώματι, στο θέατρό του. Θα δώσει τις ώρες του, την υγεία του, την περιουσία του για το θέατρο. Θα γίνει ο σκηνοθέτης, ο σκηνογράφος, ο υποβολέας, ο ηθοποιός, ο θεατρώνης και θα καταφέρει τελικά, με την ακούραστη ιδιοσυγκρασία του, να δώσει θαυμάσιες παραστάσεις σε έργα του σύγχρονου δραματολογίου του καιρού του και θα εξοβελίσει τελειωτικά την καθαρεύουσα, τον ακατάσχετο λυρισμό, το φτιαχτό και υπερβολικό στον τρόπο παιξίματος των ηθοποιών για να δώσει τη θέση τους, στον ρεαλισμό, που ήταν το ζητούμενο του καιρού του. Η Νέα Σκηνή θα αποτελέσει εφαλτήριο για μία νέα γενιά ηθοποιών (Μήτσος Μυράτ, Τηλέμαχος Λεπενιώτης, Άγγελος Χρυσομάλης, Θεώνη Δρακοπούλου -ακόμα και ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός με την αδελφή του Ελένη Πασαγιάννη) με πρωταγωνίστρια τη μεγάλη Κυβέλη, που θα αποτελέσει τη νέα μούσα του Χρηστομάνου. 

Φώτος Πολίτης (1890-1934): Από τις σημαντικότερες πνευματικές μορφές του νεοελληνικού θεάτρου, που καθοδήγησε όχι μόνο τους ηθοποιούς, ως σκηνοθέτης, και τους σπουδαστές δραματικών σχολών, ως θεατρικός δάσκαλος, αλλά και τους θεατρικούς συγγραφείς, ως θεωρητικός του θεάτρου, και το αμύητο κοινό στα αριστουργήματα της αρχαίας τραγωδίας και του κλασικού θεάτρου και στα αξιόλογα έργα του νεοελληνικού θεάτρου. Υπήρξε, όμως, και επιφανής κριτικός της λογοτεχνίας, της θεατρικής τέχνης και της πνευματικής ζωής με συνολικά 1.103 άρθρα, επιφυλλίδες και κριτικές από το 1914 έως το 1934.

Το έργο του Φ. Πολίτη ήταν όντως πολύ μεγάλο, παρά τον πρόωρο θάνατό του. Επέβαλε ένα θεατρικό επίπεδο πολύ ανώτερο εκείνου που βρήκε όταν άρχισε να σκηνοθετεί. Πολέμησε την προχειρότητα που επικρατούσε, το ελεεινό δραματολόγιο βασισμένο στο γαλλικό βουλεβάρτο, τον βεντετισμό των πρωταγωνιστών. Υποστήριξε την επικράτηση της δημοτικής, την πιστή απόδοση του κειμένου, την ευρωπαϊκή πρωτοπορία, της οποίας είχε βαθιά γνώση, την επικράτηση του σκηνοθέτη, ως του απόλυτου αρχηγού του καλλιτεχνικού γίγνεσθαι, που ερμηνεύει τον συγγραφέα και με την μπαγκέτα του διευθύνει τους ηθοποιούς, σκηνογράφους, ενδυματολόγους, μουσικούς, χορογράφους, για να επιφέρει το ποθητό αποτέλεσμα. 

Κάρολος Κουν (1908-1987): Θεατρικός σκηνοθέτης και δημιουργός του "Θεάτρου Τέχνης". Ως σκηνοθέτη τον Κουν απασχολούσε το σύγχρονο νεοελληνικό έργο, η νεοελληνική θεατρική παράσταση, το αρχαίο δράμα και το κλασικό θέατρο σε σύγχρονη απόδοση. Ίδρυσε τη Δραματική Σχολή του θεάτρου του, στην οποία μαθήτευσαν πολλοί από τους σημαντικότερους ηθοποιούς και σκηνοθέτες της μεταπολεμικής γενιάς. Έγραψε τις μελέτες «Η αρχαία τραγωδία-κωμωδία» και «Ο σκηνοθέτης και το αρχαίο δράμα». Προς τιμήν του θεσμοθετήθηκαν τα Βραβεία Κάρολος Κουν.

Δημήτρης Ροντήρης (1899-1981): Ξεκίνησε σαν ερασιτέχνης ηθοποιός στην ταινία «Η προίκα της Αννούλας». Έπειτα ξεκίνησε την παρακολούθηση σπουδών θεάτρου στη νεοϊδρυθείσα Δραματική Σχολή της Εταιρείας Ελληνικού Θεάτρου, όπου και μαθήτευσε πλησίον προσωπικοτήτων του ελληνικού θεάτρου, ο Αιμίλιος Βεάκης και ο Φώτος Πολίτης, και, στη συνέχεια, στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών. Πραγματοποίησε επίσης σπουδές ιστορίας της τέχνης στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης και θεάτρου στο Βερολίνο. Μετά το πέρας των σπουδών του, επέστρεψε εκ νέου στην Ελλάδα, όπου και ορίστηκε  ως βοηθός σκηνοθέτη στο Βασιλικό Θέατρο, στο πλευρό του πρώην καθηγητή του, Φώτου Πολίτη το 1933. Μετά τον θάνατο του Πολίτη, ο ίδιος προήχθη ως πρώτος σκηνοθέτης, θέση στην οποία και παρέμεινε έως το 1942, ενώ, μετέπειτα, διετέλεσε διευθυντής του θεάτρου, πιο συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια των περιόδων μεταξύ 1946 και 1950 και μεταξύ 1953 και 1955. Το 1951, προχώρησε στην ίδρυση της «Ελληνικής Σκηνής» και το 1957, προχώρησε στην ίδρυση του «Πειραϊκού Θεάτρου», το οποίο και αποτέλεσε πεδίο πειραματισμών και τροποποιήσεων ως προς το κομμάτι των ερμηνειών στο αρχαίο ελληνικό θέατρο, 

Μάριος Πλωρίτης (1919-2006): Δημοσιογράφος-επιφυλλιδογράφος, κριτικός, μεταφραστής, λογοτέχνης και θεατρικός σκηνοθέτης. Υπήρξε από τους πρωτεργάτες του Θεάτρου Τέχνης μαζί με τον Κάρολο Κουν. Συνολικά σκηνοθέτησε σε διάφορους αθηναϊκούς θιάσους περίπου 20 θεατρικά έργα, κυρίως την περίοδο 1952-1962. Από το 1971 διετέλεσε καθηγητής θεατρολογίας στο πανεπιστήμιο των Αθηνών. Το μεταφραστικό και κριτικό έργο του Πλωρίτη είναι επίσης σημαντικό. Τα εβδομαδιαία άρθρα-επιφυλλίδες του στο Βήμα της Κυριακής και σε διάφορα περιοδικά «άφησαν εποχή». 

Αλέξης Σολoμός (1918-2012): Θεατρικός σκηνοθέτης, μεταφραστής, και θεωρητικός του θεάτρου. Συνεργάστηκε με το Εθνικό Θέατρο τις περιόδους 1950-1964, 1968-1985 και το 1992, όπου σκηνοθέτησε άνω των εκατό παραστάσεων. Εξήντα πέντε περίπου παραστάσεις σκηνοθέτησε σε διάφορους αθηναϊκούς θιάσους, στο Κ.Θ.Β.Ε., στην Ε.Λ.Σ. Το 1964, μετά την απομάκρυνση του από το Εθνικό, ίδρυσε το δικό του θίασο, το "Προσκήνιο", με το οποίο ανέβασε 26 παραγωγές μέχρι το 1987. Επίσης εργάστηκε στο Μίσιγκαν των Η.Π.Α. (1965-1967) ως καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ αρχαίου ελληνικού θεάτρου. Ως σκηνοθέτης συμμετείχε ενεργά στο Φεστιβάλ Επιδαύρου ανεβάζοντας έργα των τριών μεγάλων Ελλήνων Τραγικών κυρίως κωμωδίες του Αριστοφάνη, από το 1957 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '70. Θεωρείται από τους σκηνοθέτες που συνέβαλαν στην αναβίωση και την επικαιροποίηση των έργων του Αριστοφάνη. Πλούσιο υπήρξε και το μεταφραστικό έργο του, όπου σε κάποιες περιπτώσεις χρησιμοποίησε τα ψευδώνυμα Α. Ροσόλυμος, Αλέξανδρος Φούρκας και Γιάννης Ζωίδης. Συχνά μετέφραζε ο ίδιος τα έργα που σκηνοθετούσε ή/και σχεδίαζε και τα κοστούμια.

Κώστας Γεωργουσόπουλος (1937-2024) συγγραφέας, κριτικός θεάτρου, μεταφραστής και στιχουργός. Εργάστηκε στην ιδιωτική και δημόσια εκπαίδευση για 35 ολόκληρα χρόνια. Μπήκε στον στίβο της θεατρικής κριτικής το 1971 από τις στήλες της εφημερίδας Το Βήμα και συνέχισε στην εφημερίδα Τα Νέα, όπου εργάστηκε ως κριτικός και επιφυλλιδογράφος μέχρι τον θάνατό του, ενώ εκτάκτως συνεργαζόταν και με διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά. Είχε πλουσιότατο μεταφραστικό έργο ενώ συνέπραξε σε διάφορα σχολικά εγχειρίδια. 

Ελένη
https://youtu.be/Aq_VftuNQy0?si=dKA2rlbI8qFdCNTe
Κώστας Γεωργουσόπουλος 
Μελοποίηση: Γιάννης Ζουγανέλης 
Απόδοση: Βασίλης Παπακωνσταντίνου 

 

Οι 10 σημαντικότεροι στρατηγοί της αρχαιότητας

 Στρατιωτικές ιδιοφυΐες

Ιούλιος Καίσαρας (Ρωμαίος) 

Μέγας Αλέξανδρος (Μακεδόνας) 

Θεμιστοκλής (Αθηναίος) 
Αννίβας (Καρχιδόνιος)

Μιλτιάδης (Αθηναίος) 

Σκιπίων ο Αφρικανός (Ρωμαίος) 

Δερκυλίδας (Σπαρτιάτης) 

Δημήτριος ο Πολιορκητής (Μακεδόνας)

Επαμεινώνδας (Θηβαίος)

Πομπήιος (Ρωμαίος)

Τέσσερις στρατηγοί

https://youtu.be/HnVu1Pu-u1Y?si=yJL0_Jdzv1I5M2Sg

Ποίηση: Μπέρτολντ Μπρεχτ (μετ. Οδυσσέας Ελύτης,) 

Μελοποίηση: Μάνος Χατζιδάκις 

Απόδοση: Γιώργος Μούτσιος

 

Τυρταίος (7ος αι. π.Χ.)

Ο Τυρταίος ήταν αρχαίος Έλληνας ελεγειακός ποιητής, γιος του Αρχεμβρότου, καταγόμενος από τις Αφιδνές της Λακεδαίμονος και έζησε τον 7ο αιώνα π.Χ.

Έγραψε πολεμικά ποιήματα με στίχους που βοηθούσαν στην εξύψωση του μαχητικού πνεύματος των στρατιωτών στο πεδίο της μάχης. Με τις ελεγείες και τους παιάνες του τόνιζε τη στρατιωτική τιμή και την αγάπη προς την πατρίδα. Στο λεξικό Σουΐδα αναφέρεται ότι έγραψε για την σπαρτιατική πολιτεία και τον βασιλέα Θεόπομπο ελεγείες και παιάνες. Τα σωζόμενα αποσπάσματα είναι όλα ελεγειακά, γραμμένα στη δωρική διάλεκτο, και αναφέρονται στο σπαρτιατικό σύνταγμα και την πολεμική αρετή. Η απαγγελία της ελεγειακής ποίησης μάλλον συνοδευόταν με τον ήχο αυλού. Δώδεκα αποσπάσματα (3 ολοκληρωμένα ποιήματα) σώζονται στον Στράβωνα, τον Λυκούργο και τον Στοβαίο.

"Ο Τυρταίος συνέθεσε τις πολεμικές ελεγείες του σε περίοδο ύψιστου κινδύνου για τη Σπάρτη, όταν κατά τον Β᾽ Μεσσηνιακό πόλεμο (περ. 640-620 π.Χ.) οι υποταγμένοι και υποβιβασμένοι σε είλωτες Μεσσήνιοι επαναστάτησαν κατά των Σπαρτιατών. Με τις ελεγείες του - που ίσως τραγουδιόνταν από τους πολεμιστές με συνοδεία αυλού, όταν βάδιζαν για τη μάχη - ο Τυρταίος προτρέπει τους Σπαρτιάτες να αγωνιστούν μέχρι θανάτου πολεμώντας στην πρώτη γραμμή για την πατρίδα. Τα επιχειρήματα των πολεμικών του προτροπών ακολουθούν, όπως άλλωστε και η γλώσσα του, την ομηρική παράδοση. Όμως στον Τυρταίο δεν εξυμνείται απλώς η προσωπική ανδρεία αλλά ο ηρωικός θάνατος υπέρ του συνόλου. Πρώτη θέση στις αξίες που προβάλλονται κατέχει η ἀρετή, η οποία όμως τώρα δεν δηλώνει πια την "επιδεξιότητα (σε κάτι)" αλλά τη γενναιότητα στη μάχη. Το απόσπασμα που ακολουθεί αποτελεί πιθανώς μέρος μιας ελεγείας που καλούσε σε αγώνα και στην οποία η εικόνα του γέρου πολεμιστή που κείται νεκρός στο πεδίο της μάχης παρουσιαζόταν ως "άσχημη" σε αντίθεση προς την "ωραία" εικόνα του νεκρού νέου πολεμιστή." Πηγή:

Τυρταίος (28. - Απόσπασμα 10, 1-14 West) 

https://youtu.be/9Vx9joojYJ0?si=KmjIZPvk7qFDA6IJ

τεθνάμεναι γὰρ καλὸν ἐνὶ προμάχοισι πεσόντα 
ἄνδρ᾽ ἀγαθὸν περὶ ᾗ πατρίδι μαρνάμενον· 
τὴν δ᾽ αὐτοῦ προλιπόντα πόλιν καὶ πίονας ἀγροὺς
πτωχεύειν πάντων ἔστ᾽ ἀνιηρότατον, 
πλαζόμενον σὺν μητρὶ φίλῃ καὶ πατρὶ γέροντι 
παισί τε σὺν μικροῖς κουριδίῃ τ᾽ ἀλόχῳ. 
ἐχθρὸς μὲν γὰρ τοῖσι μετέσσεται οὕς κεν ἵκηται,
χρησμοσύνῃ τ᾽ εἴκων καὶ στυγερῇ πενίῃ, 
αἰσχύνει τε γένος, κατὰ δ᾽ ἀγλαὸν εἶδος ἐλέγχει,
πᾶσα δ᾽ ἀτιμίη καὶ κακότης ἕπεται. 
εἶθ᾽ οὕτως ἀνδρός τοι ἀλωμένου οὐδεμί᾽ ὤρη 
γίνεται οὔτ᾽ αἰδὼς οὔτ᾽ ὀπίσω γένεος. 
θυμῷ γῆς πέρι τῆσδε μαχώμεθα καὶ περὶ παίδων 
θνήσκωμεν ψυχέων μηκέτι φειδόμενοι.

"Ρίμα θρηνητική εις τον πικρόν και ακόρεστον Άδην" του Ιωάννη Πικατόρου

Η "Ρίμα Θρηνητική εις τον ακόρεστον Άδην" είναι ένα ποίημα γραμμένο από τον Ιωάννη Πικατόρο, Κρητικό ποιητή του 16ου αιώνα. Ο ποιητής είναι ιταλικής καταγωγής γεννημένος στο Ρέθυμνο. Η "Ρίμα" χρονολογείται μετά το 1519 και περιγράφει ένα ταξίδι στον Άδη, μιμούμενο τον "Απόκοπο" του Μπεργαδή, ο οποίος επίσης ήταν ιταλικής καταγωγής. Ο Πικατόρος χρησιμοποιεί 563 δεκαπεντασύλλαβους ομοιοκατάληκτους στίχους, αλλά το τέλος του ποιήματος δεν σώζεται. 

Το έργο περιλαμβάνει περιλαμβάνει στοιχεία από ελληνικά και δυτικά έργα τέχνης και λογοτεχνίας, τα οποία περιγράφουν τον Άδη ως ένα ζοφερό τόπο διαμονής των νεκρών τόσο των χριστιανών όσο και των μουσουλμάνων. Στο έργο, ο Πικατόρος αναφέρεται στον Χάρο και στον τρικέφαλο φύλακα του Άδη, στοιχεία που ενσωματώθηκαν αργότερα σε δημοτικά τραγούδια. Η «Ρίμα» αποτελεί ένα ενδιαφέρον παράδειγμα της λογοτεχνικής παραγωγής της εποχής, με πλούτο εικαστικών, λαογραφικών και λογοτεχνικών μοτίβων και θεμάτων.

Ρίμα Θρηνητική εις τον Ακόρεστον Άδην ( Απόσπασμα ) 
https://youtu.be/9fcIxH__YGw?si=xnffT9jD4Q6xoJOp
Ποίηση: Ιωάννης Πικατόρος

Μελοποίηση-Απόδοση: Τάσος Σαββίδης

 

Μιχάλης Σιγανίδης

Ο μουσικός, συνθέτης και στιχουργός Μιχάλης Σιγανίδης γεννήθηκε στις 28 Αυγούστου 1958 στη Θεσσαλονίκη. Αποφοίτησε από το Αμερικανικό Κολλέγιο "Ανατόλια", ενώ έμαθε μουσική στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης. Αργότερα σπούδασε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αλλά και στο Νorthwestern University του Σικάγου (visiting cousin). Παίζει κοντραμπάσο και κιθάρα και αποτελεί μέλος της ελληνικής τζαζ σκηνής. Είναι σταθερό μέλος των "ΧΕΙΜΕΡΙΝΩΝ ΚΟΛΥΜΒΗΤΩΝ"  από το 1981 και των "PRIMAVERA EN SALONICO" από το 1995. Συνεργάζεται ακόμα στις προσωπικές του δουλειές με μουσικούς της σύγχρονης αυτοσχεδιαζόμενης μουσικής σκηνής στην Ελλάδα υπό διάφορα σχήματα, όπως το Συγκρότημα Λαμπράκη, οι Φίλοι Μίλτου Σαχτούρη (Φ.Μ.Σ.), The Hus-Band, Siganidis Tours, κ.α. Η μουσική του χαρακτηρίζεται από έντονο αυτοσχεδιαστικό στυλ με επιρροές από την παραδοσιακή μουσική. Χρησιμοποιεί ακόμα στις συνθέσεις του ηχητικά κολάζ ηχογραφήσεων. Έχει ακόμα δημοσιεύσει στίχους και κείμενα με το ψευδώνυμο Μιχάλης Γιαβάσογλου στα περιοδικά: Φεαδέρων, Μορμώ, Τζαζ, Συν και πλην, Τζαζ και Τζαζ, Γυμνός Οφθαλμός, Μηνολόγιο.

Το κορίτσι από το Νισαπούρ

https://youtu.be/NrwZT7kRXy4?si=cU06EhepxrMnv7SZ

Ποίηση: Τάσος Ναούμ

Μελοποίηση: Μιχάλης Σιγανίδης 

Απόδοση: Ισίδωρος Παπαδάμου

Η Νισαπούρ είναι μια πόλη στην επαρχία Ραζαβί Χορασάν στο βορειοανατολικό Ιράν. Βρίσκεται σε μια εύφορη πεδιάδα κοντά στη γειτονική Μασχάντ και το όνομά της προέρχεται από τα σανσκριτικά και σημαίνει "η πόλη της νύχτας". Η Νισαπούρ ήταν ο τόπος γέννησης του Ομάρ Καγιάμ. Σύμφωνα με την απογραφή του 2006 έχει 205.972 κατοίκους.