Έλληνες της Μαύρης Θάλασσας

Έλληνες της Προποντίδας και του Ευξείνου Πόντου

Φαναριώτες & Παραδουνάβιες 

Ηγεμονίες Μολδοβίας και Βλαχία

Παναγιώτης Νικούσιος 

Μιχαήλ Σούτσος ή Βόδας

Οικογένεια Καλλιμάχη

Οικογένεια Καρατζά

Οικογένεια Μαυροκορδάτου

Νικόλαος Μαυρογένης

 Κωνσταντίνος και Αλέξανδρος Μουρούζης

Αλέξανδρος και Κωνσταντίνος Υψηλάντης 

Κωνσταντίνος και Αλέξανδρος Χαντζερής

Αλέξανδρος Ιωάννης Κούζας 

Ιωάννης Ιάκωβος Ηρακλείδης 

Μιχαήλ ο Γενναίος 

Γέωργιος και Κωνσταντίνος Δούκας 

Οικογένεια Καντακουζηνών

Προποντίδα

( προ- + Πόντος, η θάλασσα προ της μεγάλης θάλασσας ή του μεγάλου πόντου, δηλαδή του Ευξείνου Πόντου )

Χουρμούζιος ο Χαρτοφύλαξ

Μενέλαος Λουντέμης

Πέτρος Μάρκαρης

Κίμων Φράιερ

Κουταλιανός

Λευτέρης Κιουτσουκαντωνιάδης

Γιάννης Παπαϊωάννου

Σοφία Βέμπο

Πόντος

 Κοτζά Αναστάς

Ευκλείδης Κουρτίδης

Δημήτρης Ψαθάς

Μάρκος Βαφειάδης

Νίκος Καπετανίδης

Πολυχρόνης Ενεπεκίδης

Πατριάρχης Μάξιμος 'Ε

Μητροπολίτης Τραπεζούντας Χρύσανθος

Γιοβάν Τσαούς

Τάκης Τερζόπουλος

Γεωργία

Κώστας Γαβριηλίδης

Οδυσσέας Δημητριάδης

Ιωάννης Πασαλίδης

Γεώργιος Σκληρός

Ιάκωβος Τσακαλίδης

Γιάννης Αβραμίδης

Νάκης Πετρίδης

Ανατολική Ρωμυλία / Βουλγαρία

Κώστας Βάρναλης

Απόστολος Νικολαΐδης,

Δημήτριος Βάρης

Τηλέμαχος Αλαβεράς

Γιώργος Γουναρόπουλος

Στέργιος Αναστασιάδης,

Απόστολος Παπαποστόλου

Άγγελος Ποιμενίδης

Χαρίκλεια Φωτίου

Βλάσιος Σκορδέλης

Χρήστος Τσούντας

Απόστολος Δοξιάδης

Κωνσταντίνος Δοξιάδης

Κώστας Δημητριάδης

Χρίστος Τσιγγιρίδης

Ρουμανία

Χριστόδουλος Τσιγάντες

Ιωάννης Τσιγάντες

Ιάννης Ξενάκης

Χρήστος Τσαγανέας

Ανδρέας Εμπειρίκος

Γεώργιος Σκλάβος

Νικόλαος Αστρινίδης

Παναΐτ Ιστράτι

Μιχέλ Σιμονίδη

Χαρίκλεια Νταρκλέ

Ιωάννης Βελισσαρίου

Κωνσταντίν Λεβαδίτης

Νικόλαος Σπαθάριος

Ντουμίτρου Μακρής

Νικόλαος Καραντινός

Ευστάθιος Αλτίνης

Γιώργος Ζήνδρος

Διπλο τικ
https://youtu.be/F20NE0cLG5o?si=mkbs9M6_hht2llKn

 

Γαβρίλος Σιδηρόπουλος

Ο Γαβριήλ Σιδηρόπουλος: γεννήθηκε στην Πολίχνη Θεσσαλονίκης και είναι απόφοιτητος του Μαθηματικού τμήματος του ΑΠΘ. Η ενασχόληση του με την ποντιακή μουσική ξεκίνησε σε ηλικία 9 ετών με την εκμάθηση ποντιακής λύρας. Από την ηλικία των 11 ετών πάραλληλα με την εκμάθηση της παραδοσιακής λύρας έκανε τα πρώτα του βήματα στο ποντιακό τραγούδι. Τα χρόνια του γυμνασίου συμμετείχε στους Πανελλήνιους Μουσικούς Μαθητικούς Διαγωνισμούς στην κατηγορία Παραδοσιακού Τραγουδιού με μεγαλύτερη διάκριση την κατάταξη του στην πρώτη δεκάδα ανάμεσα σε εκατοντάδες διαγωνιζόμενους. Ιδιαίτερα ξεχωριστή διάκριση επίσης αποτελεί η βράβευση του στον νεανικό διαγωνισμό παραδοσιακού τραγουδιού του δήμου Πολίχνης "Χρυσάνθεια" όπου έλαβε τα βραβείο του από τον αείμνηστο Χρύσανθο. Για χρόνια αποτέλεσε λυραρη και τραγουδιστή της Αδελφότητας Κρωμναίων Καλαμαριας. Πλέον έχει πραγματοποιήσει και τα πρώτα του βήματα στη δισκογραφία σε πιο επαγγε επίπεδο.

Σ' εγάπ'ς τα μονοπάτια

https://www.youtube.com/watch?v=ZJr10-zo-yA

Στίχοι: Μαρία Αθανασιάδου -Ποικιλίδου

Μουσική: Χάρης Αθανασιάδης

Εκτέλεση: Γαβρίλος Σιδηρόπουλος & Χάρης Αθανασιάδης 

Στάθης Νικολαΐδης

O τραγουδιαστής Στάθης Νικολαΐδης γεννήθηκε στο χωριό Ιλιτς του Καζακστάν στο σημερινό Τουρκιστάν στις 4 Αυγούστου 1958. Οι ρίζες του είναι από τον Πόντο, ο πατέρας του από τα Κουνάκα, Ματσούκα και η μητέρα του από το Ριζαίο. Οι παππούδες του κατέφυγαν από τον Πόντο το 1917 στον Καύκασο και έπειτα ο Στάλιν εκτόπισε το 1937 τους Ποντίους από το Σοχούμ στην Τασκένδη. Οι γονείς του Νικολαΐδη πήραν τα 4 παιδιά τους και εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα, στο Περιστέρι, το 1966. Ο πατέρας του Στάθην Ιωάννης, έπαιζε λύρα ερασιτεχνικά σε βαπτίσια και γάμους. Μια βραδιά το 1976 στο ποντιακό κέντρο ΚΟΡΤΣΟΠΟΝ στην Καλλιθέα ο Στάθης τραγούδησε δύο τραγούδια με την συνοδεία του “Πατριάρχη” της λύρας Γώγο Πετρίδη. Μίλησε με τον αφεντικό του κέντρου και αρχίζει να τραγουδάει στο κέντρο, ως που να πάει φαντάρος. Η δισκογραφία του αρχίζει με “Οι Κεμεντζετζίδες” με τον Γιάννη Τσανάκαλη το 1978 το οποίο γνωρίζει μεγάλη επιτυχία. Το 1988 κάνει ένα μεγάλο καλλιτεχνικό βήμα και συνοδεύει τον Γιώργο Αμαραντίδη στην Μακεδονία, στην Βέρροια. Από τότε συνεχώς βρίσκεται στην Μακεδονία. Το 1989 με τους Δημήτρη Καρασαββίδη και Θεόδωρο Βερροιώτη στην Πατρίδα Βερροίας. Το 1991 στην Θεσσαλονίκη με τον Παναγιώτη Ασλανίδη στους Αργονάυτες. Το 1993 με τον Θεόδωρο Βερροιώτη στο Αρίων Θεσσαλονίκης. Το 1994 με τον αείμνηστο Χρήστο Χρυσανθόπουλο στο Μίθριο Θεσσαλονίκης. Το 1998 με τον Γιώργο Ατματσίδη στην Αυλαία Θεσσαλονίκης. Από το 1999-2002 με τον Γιώργο Ατματσίδη στο Μίθριο Θεσσαλονίκης. Τελικά μετά από μια συζήτηση με τον στιχουργό Λευτέρη Χαψιάδη, μαθαίνει ότι τον θέλει ο Καζαντζίδης και πηγαίνει μαζί με τον Θεόδωρο Βερροιώτη στην Αθήνα να τον συναντήσουν. Ο Στέλιος ήθελε να μάθει μερικά ποντιακά τραγούδια που είχε πει ο Νικολαΐδης μαζί με τον Βερροιώτη από την δισκογραφική τους δουλειά “Οδοιπορικό στον Πόντο”, τραγούδια του Νάκη Ευσταθιάδη και Θανάση Τσολερίδη. Με τη συνδρομή αυτή ο Καζαντζίδης μαζί με τον Χρύσανθο θα κυκλοφορήσουν το δίσκο “Τ’ Αηδόνια του Πόντου” το οποίο και γίνεται χρυσό σε πωλήσεις, Την επόμενη χρονιά (1994) γίνεται η συνεργασία “Συναπάντεμαν”, και μετά (1995) “Πατρίδα μ’ αραεύω ‘σεν”, στις οποίες έχει ο ελληνικός λαός την ευκαιρία να απολάυσει δύο μεγάλες ποντιακές φωνές, του Στέλιου Καζαντζίδη και του Στάθη Νικολαΐδη. Η σχέση των Καζαντζίδη και Νικολαΐδη δεν ήτανε μόνο επαγγελματική καθώς το 1994 ο Στέλιος βαπτίζει το μικρότερο από τρία κορίτσια του Στάθη και της δίνει το όνομα της μητέρας του, Γεσθημανή.

Στάθης Νικολαΐδης & Στέλιος Καζαντζίδης -Χούι - Χούι

https://www.youtube.com/watch?v=lgxrN_aOshg

Στίχοι: Χρήστος Αντωνιάδης

Μουσική: Βασίλης Χρυσανθακόπουλος

Χούι χούι

Όσα κορίτσια χωρούν στην καρδιά μου, μέσα της τα τοποθετώ

και τώρα βρήκα τον μπελά μου, δεν έχω τόπο να σταθώ

  

Αλοίμονο τί έπαθα,

μανούλα μου, χούι, χούι

μία φορά αγαπά ο κόσμος

και εγώ το έκανα συνήθεια

 

Όλα τα έχω στην καρδιά μου

κανένα δεν βγάζω απέξω

και τώρα μου λες μέτρα τα

τα μισά θα τα ξεχάσω

  

Καρδιά μου θα σε αδειάσω

απ' όλα το καλύτερο

θα πάρω να αναπαυτεί

λιγάκι ο νους και η ψυχή μου

Κώστας Θεοδοσιάδης

Ο τραγουδιστής και λυράρης Κώστας Θεοδοσιάδης γεννήθηκε το 1958 στο χωριό Πρασινάδα του νομού Δράμας. Έχει ποντιακή καταγωγή και στην Πρασινάδα, όπου και μεγάλωσε, βιώνει τα ποντιακά ήθη και έθιμα, με τρόπο αυθεντικό. Στα δεκαέξι του παίρνει την ποντιακή λύρα στο χέρι και μαθαίνει να παίζει και να τραγουδά. Στην πολυετή επαγγελματική του καριέρα δουλεύει σε πολλά ποντιακά κέντρα των πόλεων Δράμα, Ξάνθη, Καβάλα, Θεσσαλονίκη, Αθήνα και στις περιοχές Κοζάνης και Καστοριάς. Συμμετέχει σε πολλές εκδηλώσεις και στο εξωτερικό ενώ έχει και πίσω του και σημαντική δισκογραφική δουλειά. Θα τραγωδώ και λέγω σας https://www.youtube.com/watch?v=FRACD_pZSYc
Στίχοι-Μουσική-Εκτέλεση: 

Πέλα Νικολαΐδου

Η τραγουδίστιρια Πελαγία Νικολααΐδο γεννήθηκε στις 17 Ιουνίου 1982 στην Αθήνα και έχει ποντιακή καταγωγή. Μεγαλωμένη σ’ ένα οικογενειακό περιβάλλον με έντονα ποντιακά ερεθίσματα, από μικρή ηλικία γνώρισε την ποντιακή γλωσσά και αγάπησε την ποντιακή μουσική. Έχοντας ως πρότυπο και αρωγούς τους γονείς της ξεκινάει διστακτικά τα πρώτα της βήματα στο χώρο του ποντιακού τραγουδιού. Δισκογραφικά εμφανίζεται για πρώτη φορά το 2004. Έχοντας στο ενεργητικό της αρκετές συνεργασίες με αξιόλογους μουσικούς και καλλιτέχνες του ποντιακού χώρου και όχι μόνο συνεχίζει επαγγελματικά τα τελευταία χρόνια στο τραγούδι. Το 2014 κυκλοφορεί η πρώτη ολοκληρωμένη της δισκογραφική της δουλειά με γενικό τίτλο "Στον όρκος πως επίστεψα".

Πέλα Νικολαΐδου -Γουρπάν΄ ΄ς εσόν το θέλεμαν
https://www.youtube.com/watch?v=SvC55us1L5U

Στίχοι: Βασίλης Μωυσιάδης

Μουσική: Μπάμπης Κεμανετζίδης

Πέλα Νικολαΐδου -Αρνί μ´ ντ΄ επαρακάλεσα
https://www.youtube.com/watch?v=EmZIy-wigCo
Στίχοι: Βασίλης Μωυσιάδης
Μουσική: Μπάμπης Κεμανετζίδης

Θόδωρος Παυλίδης (1957-2003)

Ο Πόντιος τραγουδιστής Θεόδωρος Παυλίδης γεννήθηκε στις 10 Νοεμβρίου 1957 στη Νάουσα και μεγάλωσε στο χωριό της μητέρας του, το Αρσένι του Νομού Πέλλας. Από μικρός είχε κλήση προς την μουσική και παράλληλα με το σχολείο μάθαινε Βυζαντινή μουσική. Γρήγορα όμως έδειξε την προτίμησή του στο ποντιακό τραγούδι και μάλιστα ζήτησε από τον πατέρα του να του αγοράσει μια λύρα κι από μόνος του σιγά σιγά με πολύ υπομονή να μαθαίνει το νέο όργανο. Πριν καν τελειώσει το Δημοτικό, θα βρεθεί κοντά στο πλευρό του συγχωριανού του Χρήστου Καρυπίδη. Αφού τελείωσε το Δημοτικό, πήγε ένα χρόνο στο Γυμνάσιο στη Σκύδρα κι αμέσως συνέχισε σαν οικοτρόφος στην Τεχνική Σχολή του Ο.Α.Ε.Δ. στη Θεσσαλονίκη, στον τομέα των συγκολλητών, ενώ παράλληλα δούλευε στο Ο.Σ.Ε. Παράλληλα τραγουδούσε κρυφά από τους δικούς του, σ’ε επαγγελματικό επίπεδο γεγονός που το πιστοποιεί η ύπαρξη του πρώτου του δίσκου σε ηλικία 16 ετών με τον λυράρη Αρχιμήδη Γεωργιάδη με τίτλο «Ο Πόντος Περιμένει» και παράλληλα τραγουδούσε και για λίγο διάστημα στην Αθήνα. Κατόπιν συνέχιζε να εμφανίζεται σε ποντιακά κέντρα της επαρχίας ώσπου το 1976 ο γνωστός λυράρης Νίκος Ιωαννίδης ψάχνοντας για συνεργάτη τραγουδιστή θυμάται ότι στο Αρσένι υπάρχει ένας εξαιρετικός τραγουσιστής και κάπως έτσι τι όνειρο άρχιζε να γίνεται πραγματικότητα. Τραγούδησε σε κέντρα στη Θεσσαλονίκη, όπου γνωρίστηκε με τον Παυλάκη τον Δραμινό, γνωριμία που αποτέλεσε την αρχή μιας πολύ πετυχημένης και μακρόχρονης συνεργασίας, με καρπούς τους δίσκους «Τα Σεβδαλιδικα» Νο1 και Νο2. Συνεργάστηκε με τους κορυφαίους της εποχής Σοφία Παπαδοπούλου, Παναγιώτη Ασλανίδη και αργότερα με τον Ανέστη Μωϋσή, τον Γιάννη Τσανάκαλη, τον Κώστα Σιώπη. Καθοριστική, στην καριέρα του υπήρξε ήδη από το 1990 η γνωριμία και κατόπιν μακρόχρονη συνεργασία με τον στιχουργό Νάκο Ευσταθιάδη. Από τον 1992 μέχρι το 1995 συνεργάστηκε με τον μουσικό Μπάμπη Κεμανετζίδη, από το 1993 μέχρι το 2002 με τον λυράρη Στέλιο Χαλκίδη, ενώ από τις 3 Οκτωβρίου 2003 θα εμφανιζόταν στο κέντρο ΜΙΘΡΙΟ με τον Φάνη Κουρουκλίδη. Τελευταία τους συνεργασία ήταν η μουσικοθεατρική παράσταση «Έναν καιρόν κι έναν ζαμάν», που ανέβηκε από τους συλλόγους Ποντίων Νεαπόλεως και Ποντιακή Εστία το 2000 ενώ τα δύο τελευταία χρόνια εμφανιζόταν στο κέντρο «Λεμόνα» στην Αθήνα μαζί με τον Ανέστη Μωϋσή και η τελευταία του δημόσια εμφάνιση ήταν στα «Χρυσανθοπούλεια» τη Δευτέρα 15 Σεπτεμβρίου. Τα ξημερώματα όμως της 17ης Σεπτεμβρίου 2003, και ενώ ο τραγουδιστής οδηγούσε το αυτοκίνητό του τραυματίστηκε θανάσιμα, 17 χιλιόμετρα έξω από τις Σέρρες, επιστρέφοντας στη Θεσσαλονίκη. Ο Θεόδωρος Παυλίδης ήταν παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών. Θεόδωρος Παυλίδης -Για Τεσον Τη Σεβντα https://www.youtube.com/watch?v=4ZWgJgFHlOw

Αλέξανδρος Παρχαρίδης

Ο Πόντιος τραγουδιστής Αλέξης Παρχαρίδης γεννήθηκε στις 15 Μαρτίου 1971 στην Κοζάνη. Το 1989 εισήχθη στη Σχολή Αυτοματισμών των ΤΕΙ Θεσσαλονίκης την οποία όμως ποτέ δεν ολοκλήρωσε καθώς εκείνη την περίοδο και ύστερα από παρότρυνση του αείμνηστου Χρύσανθου, άρχισε να ασχολείται επαγγελματικά με το παραδοσιακό ποντιακό τραγούδι. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του διετέλεσε Πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων Φοιτητών & Σπουδαστών Θεσσαλονίκης, εκδίδοντας παράλληλα και την πρώτη του δισκογραφική δουλειά το 1991 με τον τίτλο "Καπίκιοϊ" (ο τόπος καταγωγής των προγόνων του). Θήτευσε επί χρόνια σε πολλά ποντιακά κέντρα διασκέδασης, όπως το Μίθριο, το Κορτσόπον στην Αθήνα, την Αυλαία και το Παρακάθ΄. Έχει ηχογραφήσει μέχρι στιγμής επτά προσωπικούς δίσκους με παραδοσιακά τραγούδια του Πόντου, ενώ το 1998 έκανε τα πρώτα του βήματα στο χώρο του έντεχνου ελληνικού τραγουδιού, συμμετέχοντας στο δίσκο «Υάκινθος» του Μάνου Αχαλινωτόπουλου. Από τότε συμμετείχε σε σημαντικές ελληνικές και διεθνείς διοργανώσεις.

Αλέξης Παρχαρίδης -Χαλάι (Άγγελος με τα φτερά)
https://www.youtube.com/watch?v=mKRTYgPgx24

Αλέξης Παρχαρίδης -Χάραξεν η ανατολή

https://www.youtube.com/watch?v=AmskHORoHhM

Από το album "Χαράντας Στεφανώματα"

Ματθαίος & Κωνσταντίνος Τσαχουρίδης

Τα αδέλφια από την Βέροια
Ο Ματθαίος και Κωνσταντίνος Τσαχουρίδης μεγάλωσαν κυριολεκτικά αγκαλιά με την ποντιακή λύρα την οποία και έμαθαν από τον παππού τους.  Ο μεγάλος, ο Ματθαίος, γεννήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 1978 και άρχισε να μαθαίνει τη ποντιακή λύρα στα 9 του χρόνια ενώ ο μικρός, ο Κωνσταντίνος (19 Μαρτίου 1980), 7 ετών ξεχωρίζει ήδη με τη φωνή του. Το Μάιο του 1996 τα αδέλφια λαμβάνουν μέρος σε ένα πανελλήνιο διαγωνισμό που οργάνωσε το Υπ. Παιδείας και Θρησκευμάτων στο Μέγαρο Μουσικής. Ο Ματθαίος κερδίζει το πρώτο Πανελλήνιο βραβείο παραδοσιακής μουσικής ενώ ο Κωνσταντίνος κερδίζει το πρώτο πανελλήνιο βραβείο ερμηνείας παραδοσιακής μουσικής. Η Μητρόπολης Βεροίας παραχωρεί  στα δύο παιδιά υποτροφίες για σπουδές. Τα δύο παιδιά θα φοιτήσουν στο ίδιο πανεπιστήμιο το Goldsmiths του Λονδίνου Εθνικομουσικολογία και θα συνεχίσουν έπειτα για μεταπτυχιακές σπουδές κερδίζοντας μάλιστα και πολλές διακρίσεις. Με όπλα τους ο ένας τη λύρα και ο άλλος τη φωνή δημιουργούν το «Ψυχή και Σώμα» κάνοντας sold out εμφανίσεις σε Ελλάδα και Εξωτερικό. Έχουν εμφανιστεί και μαζί αλλά και χώρια. Ο Ματθαίος εκτός από ποντιακή λύρα παίζει και άλλα έγχορδα μουσικά όργανα όπως βιολί, λαούτο, ούτι, μπουζούκι, κιθάρα, Ιρανική λύρα, Αφγανικό ρεμπάπ, καθώς επίσης και την Αφγανική και Ουζμπέκικη λύρα. 

Στα Κοκκινα με τη ΝΑΝΑ - Ψυχη και Σωμα | Ματθαιος & Κωνσταντινος Τσαχουριδης

https://www.youtube.com/watch?v=f_qYSuTtPA8

Ματθαίος Τσαχουρίδης & Μανώλης Καραντίνης (Στην υγειά μας)
https://www.youtube.com/watch?v=Icdw_jXNodU

Γιάννης Τσανάκαλης (1931-2001)

Ο ποντιακής καταγωγής λυράρης, τραγουδιστής, συνθέτης και τραγουδιστής Γιάννης Βλασταρίδης αλλά γνωστότερα σαν Γιάννης Τσανάκαλης γεννήθηκε το 1931 στην Καλαμαριά. Τα πρώτα του μαθήματα ποντιακής παράδοσης τα πήρε από τους καλύτερους αντιπροσώπους του είδους το Σταύρη και το Γώγο Πετρίδη. Ο Τσανάκλης έχει κυκλοφορήσει πέραν των 15 μεγάλων δίσκων και μπορεί να θεωρηθεί ως πρωτοπόρος δημιουργός των μελωδιών όπως «Η μάνα εν κρύον νερόν, «Οι κεμεντζετσίδες» κ.ά. που τραγουδιούνται και από μη Πόντιους. Οι δίσκοι του με παραδοσιακά ποντιακά τραγούδια έχουν τεράστια αξία όμως ο δίσκος του που προκάλεσε την μεγαλύτερη αίσθηση ήταν το "Τσανάκαλης-international", λόγω του χιουμοριστικού περιεχομένου των στίχων πλέκοντας τα με στίχους άλλων δημιουργών αλλά και του συνδυασμού της ποντιακής μουσικής και με άλλα μουσικά ρεύματα. Ο Τσανάκλης άφησε την τελευταία του πνοή στις 18 Απριλίου 2001 αφήνοντας πίσω του μια τεράστια παρακαταθήκη.
Εξέρτς ντο εν συμογκονή https://www.youtube.com/watch?v=3vh_cZxNmks

Bruce Lee https://www.youtube.com/watch?v=OYX7xpDvEgQ "Τσανάκαλης International" 1981

Το αηδόνι του Πόντου Χρύσανθος Θεοδωρίδης (1933-2005)

Ο Χρύσανθος Θεοδωρίδης, ή απλά Χρύσανθος, ήταν ένας από τους πιο γνωστούς Πόντιους τραγουδιστές και ερμηνευτές της ποντιακής μουσικής. Η πολύ ψιλή φωνή του και το ιδιαίτερο ηχόχρωμά της, έμελλε να γίνει σήμα κατατεθέν της καλλιτεχνικής του πορείας. Γεννήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 1933 στην Οινόη Κοζάνης από γονείς Πόντιους του Καυκάσου. Τελείωσε το δημοτικό σχολείο του χωριού του και εγγράφηκε στο Βαλταδώριο γυμνάσιο της Κοζάνης. Μετά τον θάνατο όμως του πατέρα του το 1947, πηγαίνουν οικογενειακώς στο Πειραιά. Εκεί ο νεαρός Χρύσανθος θα μπει στη βιοπάλη. Ταυτόχρονα θα μεταγραφεί στο Α' Πρότυπο Γυμνάσιο Πειραιώς. Στα μαθητικά του χρόνια και πιο συγκεκριμένα στο Γυμνάσιο άρχισε να ασχολείται με το ποντιακό τραγούδι. Από το 1951 μέχρι το 1958 είχε τραγουδήσει σε προγράμματα ραδιοφωνικών σταθμών με τα συγκροτήματα των Ποντίων "κεμεντζετζήδων" Παπαβραμίδη και Σπανίδη. Το 1954 ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο ΄78 στροφών και το 1959, μετά την εκπλήρωση και της στρατιωτικής του θητείας, πήγε στη Θεσσαλονίκη, όπου εγκαταστάθηκε μόνιμα μέχρι το 1975. Τότε συνεργάστηκε με τον βετεράνο λυράρη Γώγο Πετρίδη και μαζί εισήγαγαν την ποντιακή μουσική στα νυχτερινά κέντρα διασκέδασης αλλά και σε πολλά ποντιακά γλέντια. Ο Χρύσανθος ηχογράφησε τριάντα περίπου ποντιακούς δίσκους, γράφοντας και τους στίχους στα περισσότερα, με καθαρά ποντιακή παραδοσιακή μουσική επένδυση. Εκτός από το ποντιακό τραγούδι, από το 1973 άρχισε συνεργασία του και με τον μουσικοσυνθέτη Χριστόδουλο Χάλαρη με σαφώς πιο έντεχνα κομμάτια αλλά και ένα δίσκο με τον Στέλιο Καζαντζίδη. Ο Χρύσανθος πέθανε στις 30 Μαρτίου 2005, στην Πολίχνη Θεσσαλονίκης ,σε ηλικία 71 ετών.

Μάνα μου μάνα
https://www.youtube.com/watch?v=M_xS8kcA7tE
Ελληνικοί Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Χριστόδουλος Χάλαρης

"Αυτή είναι Άρια του Giam Battista Pergolesi (1710-1736) από την όπερα "La Chiave di Votla".Στα τέλη του 18ου αιώνα έγινε γαλλικό τραγούδι αγάπης με όνομα "Les Souhaits" ή "Que ne suis je la Fougère". Στα επόμενα χρόνια, έγινε χριστιανικός ύμνος στο Λίβανο με όνομα "Wa Habibi" innosanto 

Οι δυ΄πα Στέλιο εζήσαμ

https://www.youtube.com/watch?v=DTzsJo7lMLI

Του θάνατου παράγγειλα

https://www.youtube.com/watch?v=oTuJKq1RCq4

Στίχοι: Γιάννης Κακουλίδης

Μουσική: Χριστόδουλος Χάλαρης

Εκτέλεση: Νίκος Ξυλούρης & Χρύσανθος Θεοδωρίδης

"Όταν το έγραψε ο κακουλιδης και αποφασίστηκε να το ερμηνεύσει ο Ξυλούρης....ο κακουλιδης είπε στο Ξυλούρη..."Νικο, θέλω το ρεφρέν να μη το πεις εσύ γιατί δε θέλω να έχει κρητικό σκοπό αλλά στερεοελλαδιτικο" ...ο Ξυλούρης δεν έφερε καμία αντίρρηση. Αφού τελείωσε η ηχογράφηση του Νίκου , ανέλαβε η χορωδία να ερμηνεύσει το ρεφρέν αλλά ακόμα και μετά από 8 ώρες δε κατάφερνε να αποδώσει αυτό που είχε ο κακουλιδης στο μυαλό του. Ο Χρύσανθος είχε πάει στο στούντιο για δική του ηχογράφηση και για καμία ώρα παρατήρουσε τη χορωδία...φυσικο ήταν να αποστηθίσει τους στίχους. Κάποια στιγμή εξαντλημένοι όλοι αποφασίζουν να δοκιμάσουν ξανά την επόμενη μέρα. Ο Χρύσανθος τους είπε εκείνη την στιγμή..."δε τα καταφέρνετε γιατί δε μπορείτε να αποδώσετε το συναίσθημα και τον σκοπο"...και ζήτησε στον παραγωγό να μπει στο στούντιο να τους δείξει πως πρέπει να το πουν...Δε χρειάστηκε κάτι άλλο...κράτησαν τη "δοκιμή" του Χρύσανθου. Πραγματικό έπος" Nepenthe9

Παύλος Κοντογιαννίδης

Ο Παύλος Κοντογιαννίδης γεννήθηκε στις 13 Αυγούστου 1950 στη Βέροια και έχει ποντιακή καταγωγή. Είναι ηθοποιός με πολύχρονη θητεία στο Θέατρο, την Τηλεόραση, αλλά και το σινεμά. Έχει τιμηθεί με τρία θεατρικά και ένα κινηματογραφικό βραβείο. Είναι απόφοιτος της Δραματικής Σχολής Θεσσαλονίκης. Εκλέχθηκε βουλευτής στις πρώτες εκλογές 2012 με τους Ανεξάρτητους Έλληνες, αλλά δεν κατάφερε να επανεκλεγεί ένα μήνα μετά, Ιούνιος του 2012. Έχει εργαστεί ως παραγωγός ραδιοφώνου στην ΕΡΑ ΣΠΟΡ και στον ΑΝΤ1, ενώ ασχολείται και με το τραγούδι. Ερμήνευσε δεκάδες ρόλους του παγκόσμιου αλλά και του κλασσικού ελληνικού ρεπερτορίου, ενώ ενσάρκωσε ορισμένους χαρακτηριστικούς τύπους σε σίριαλ της T.V.

Πατρίδα μ΄ αρεύω σε
https://www.youtube.com/watch?v=xf3SKFprisI
Στίχοι: Χρήστος Χρυσανθόπουλος
Μουσική: Χρήστος Αντωνιάδης

Χορός Τικ (Χορός Όρθιος) - Χορός Μοσκωφ
https://www.youtube.com/watch?v=L6HNe4QO4QQ
Παραδοσιακός Ποντιακός Χορός

 

Παραδοσιακό Παν-Ποντιακό ερωτικό τραγούδι και χορός από την περιοχή της Ματσούκας (Πόντος, Μαύρη Θάλασσα). Η περιοχή της Ματσούκας, νότια της Τραπεζούντος, παρουσιάζει όλα εκείνα τα γλωσσικά και μουσικά γνωρίσματα των Ποντίων στην καθαρότερη μορφή τους. Στην περιοχή αυτή γεννήθηκαν τα περισσότερα Ποντιακά τραγούδια που σήμερα γνωρίζουμε. Ο πληθυσμός ήταν σχεδόν αμιγής Ελληνικός, τόσο που πολλοί γηραιοί Πόντιοι, όταν ήρθαν πρόσφυγες στην Ελλάδα, δεν γνώριζαν να μιλάνε τούρκικα. Ο χορός "Τικ" (χορο(ν)τικός) είναι δύο ειδών ο απλός (σιτός) και ο διπλός (γελενόν). Μπορούμε να πούμε ότι ξεκίνησαν από την περιοχή της Τραπεζούντος και διαδόθηκαν σε όλο τον Πόντο. Ο χορός Τικ είναι ο πλέον διαδεδομένος σήμερα, ιδιαιτέρως δε ο ρυθμός του χαρακτηρίζει σχεδόν στο σύνολό του τον Ποντιακό Ελληνισμό (5/8). Το Αγγείον του Πόντου (τουλούμ) έχει δύο αυλούς, παίζει δηλαδή δύο μελωδικές φωνές κατ' αντιστοιχίαν με τη διπλοχορδία της Ποντιακής Λύρας.

Παραδοσιακή Ποντιακή Μουσική

Στα ξένα είμαι Έλληνας και στην Ελλάδα ξένος...

Λιτή κι απέριττη η γλώσσα τους.
Η ποντιακή διάλεκτος είναι αρκετά τραχιά και δύσκολη για τους μη μυημένους ενώ η σχετική γεωγραφική και γλωσσική απομόνωση του Πόντου, οδήγησε στη διατήρηση αρκετών αρχαϊκών στοιχείων σχεδόν άγνωστων σε μας σήμερα. Τα τραγούδια τους βγάζουν πάντα σχεδόν ένα πόνο αλλά συγχρόνως και μια απίστευτη λεβεντιά. Στους ποντιακούς χορούς, οι άνδρες και οι γυναίκες σχηματίζουν συνήθως κύκλο και πιάνονται από τους καρπούς. Χορεύουν με στητό το σώμα, τα πόδια ελαφρά ανοιχτά και τα χέρια άλλοτε υψωμένα και άλλοτε με λυγισμένους τους αγκώνες. Το σώμα ακολουθεί, με πιστά ρυθμικές και συγχρονισμένες κινήσεις (ιδίως των γλουτών), τα μικρά βήματα των ποδιών. Οι ποντιακοί χοροί εκτελούνται με συνοδεία μουσικής από κεμεντζέ που παίζει ο κεμεντζετζής (λυράρης), ο οποίος συχνά στέκεται στο κέντρο του κύκλου. Κατά τις υπαίθριες γιορτές, η μουσική προέρχεται από τουλούμ (ασκί, γκάιντα) και ταούλ (νταούλι, ζουρνά) ή κεμεντζέ και ντέφι. Πιο γνωστοί ποντιακοί χοροί είναι ο πολεμικός χορός σέρρα, τον οποίο πολλοί ταυτίζουν με τον αρχαίο πυρρίχιο και ο χορός πιτσάκ ή χορός των μαχαιριών. Ο κεμετζές, η ποντιακή λύρα, με τις τρείς μόνο χορδές της και τη φιαλόσχημη μορφή της, αποτελεί το σήμα κατατεθέν.

Γνωστά Παραδοσιακά Ποντιακά Τραγούδια: Τσάμπασιν, Αητεντς επαραπετανεν, Μέρεν μάνα ο αδελφό μ΄, Πατρίδα  μ΄αρεύω σε, Μανίτσα έχω σε νο νουμ, Ερθαν οι έμποροι, Η μάνα εν κρυό, Σεράντα μήλα κόκκινα

Καζαντζίδης - Πατρίδα μ΄ αραεύω σε

https://www.youtube.com/watch?v=QVgivB6sKcY

Ποντιακός Χορός Σέρρα - Τελετή λήξης Ολυμπιακών Αγώνων

https://www.youtube.com/watch?v=ICDNe8re2NE

19 Μαΐου Ημέρα μνήμης Γενοκτονίας των Ποντιών

Η γενοκτονία των Ποντίων με 353.000 και πλέον νεκρούς αποτελεί τη δεύτερη μεγάλη γενοκτονία του αιώνα. Η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου αναφέρεται σε σφαγές και εκτοπισμούς εναντίον Ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή της Βόρειας Μικράς Ασίας που πραγματοποιήθηκαν από το κίνημα των Νεοτούρκων κατά την περίοδο 1914-1923. Εκτιμάται ότι στοίχισε τη ζωή περίπου σε 213.000 - 368.000 Ελλήνων. Μέσω της στρατολόγησης, την εξορία, τα τάγματα εργασίας, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, οι νεοτουρκικές και κεμαλικές ομάδες δολοφονούσαν τους άνδρες ενώ παράλληλα πρώτος στόχος αφανισμού υπήρξαν και οι γυναίκες και τα παιδιά, επρόκειτο για μια μαζική γενοκτονία ενώ παράλληλα μια μαζική γυναικοκτονία και παιδοκτονία. Τα γεγονότα αυτά αναγνωρίζονται επισήμως ως γενοκτονία από το ελληνικό κράτος αλλά και από διεθνείς οργανισμούς όπως η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών. Θεωρείται μια από τις πρώτες σύγχρονες γενοκτονίες. Η Βουλή των Ελλήνων αναγνώρισε τη γενοκτονία το 1994, και ψήφισε την ανακήρυξη της 19ης Μαϊου ως «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο». 

Η διαδικασία εξόντωσης των ελληνικών πληθυσμών του Πόντου διακρίνεται ιστορικά σε τρεις συνεχόμενες φάσεις: από την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου ως την κατάληψη της Τραπεζούντας από τον ρωσικό στρατό (1914-1916), η δεύτερη τελειώνει με το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου (1916-1918) και η τελευταία ολοκληρώνεται με την εφαρμογή της Σύμβασης για την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (1918-1923).

Συγκεκριμένα η τουρκική ήττα κατά τον ρωσσο-τουρκικό πόλεμο στην περιοχή, στο Σαρικαμίς στην βόρεια περιοχή της Μικράς Ασίας το 1915, αποδόθηκε στους Έλληνες που υπηρετούσαν στον οθωμανικό στρατό. Ως συνέπεια αυτού, όλοι οι στρατολογημένοι Πόντιοι εξαναγκάστηκαν σε στρατολόγηση στα τάγματα εργασίας. Έτσι δεν άργησαν να εκδηλώνονται κύματα λιποταξίας, με τον κόσμο να καταφεύγει στα βουνά. Μάλιστα στην επαρχία Κερασούντας, για αυτό τον λόγο, κάηκαν 88 χωριά ολοσχερώς μέσα σε τρεις μήνες. Οι Έλληνες της επαρχίας, περίπου 30.000, αναγκάστηκαν να διανύσουν πεζή πορεία προς την Άγκυρα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Αναπόφευκτα το ένα τέταρτο αυτών πέθαναν καθ' οδόν. Οι διώξεις προκάλεσαν τη δημιουργία θυλάκων αντίστασης από τους Πόντιους. Τελικά οι διώξεις εντάθηκαν με την έκδοση διατάγματος, τον Δεκέμβριο του 1916, που προέβλεπε την εξορία όλων των ανδρών από 18 ως 40 ετών και τη μεταφορά των γυναικόπαιδων στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Η εφαρμογή αυτού του μέτρου ξεκίνησε από την Άνω Αμισό και στην Μπάφρα. Στην επαρχία Αμάσειας 72.375 Έλληνες, από τους συνολικά 136,768, εκτοπίστηκαν, από τους οποίους το 70% πέθανε από τις κακουχίες. Πολλοί Πόντιοι θέλησαν να αντισταθούν οργανώνοντας, στις ορεινές εκτάσεις του Πόντου, αντάρτικα εναντίον του τακτικού στρατού, όπως στη Σάντα. Στον Άγιο Γεώργιο Πατλάμ της Κερασούντας είχαν συγκεντρωθεί 3.000 Έλληνες, οι οποίοι έγκλειστοι και σε συνθήκες ασιτίας από τις οθωμανικές αρχές, βρήκαν αργό θάνατο. Κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου εξορίστηκαν συνολικά 235.000 Πόντιοι, ενώ 80.000 μετανάστευσαν στη Ρωσία. Ταυτόχρονα όμως, λιγότερο έντονες ήταν οι διώξεις που υπέστησαν, τότε, οι Έλληνες του ανατολικού Πόντου, στην περιοχή της Τραπεζούντας, κυρίως λόγω της ικανότητας του μητροπολίτη Χρύσανθου να συνδιαλλάσσεται με τις τοπικές αρχές, αλλά και από το γεγονός ότι από τον Απρίλιο του 1916 η περιοχή καταλήφθηκε από τον ρωσικό στρατό. Οι επιζώντες κατέφυγαν στον Άνω Πόντο (στην ΕΣΣΔ) και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, στην Ελλάδα. 

* "Πόντος" σημαίνει τη θάλασσα, και "Εύξεινος Πόντος" σημαίνει την Φιλόξενη θάλασσα

Ημέρα μνήμης Γενοκτονίας Ποντιών

https://www.youtube.com/watch?v=8ZfrGIIR5Xg

Την Πατρίδα μ΄ έχασα ( Απόδοση στα Νέα Ελληνικά)

Την πατρίδα μου έχασα,

έκλαψα και πόνεσα
κλαίω και νοσταλγώ, όχι, όχι
να ξεχάσω δεν μπορώ.

Άλλη μια φορά στη ζωή μου, 
στο πηγάδι μου, στην αυλή μου
να έπινα νερό, όχι όχι
και να έπλυνα τα μάτια μου.

Έχασα τους τάφους μου
αυτούς που έθαψα και δεν ξέχασα
θυμάμαι τους δικούς μου, όχι όχι
και στην ψυχή μου τους κουβαλώ.

Εκκλησίες έρημες,
μοναστήρια χωρίς καντήλια,
πόρτες και παράθυρα, όχι όχι
έμειναν ορθάνοιχτα.

Στίχοι: Χρήστος Αντωνιάδης
Μουσική: Κώστας Σιαμίδης

"Μαυροθάλασσα" 1999

Πηγή

Ντοκιμαντέρ για την "Γενοκτονία των Ποντίων" PONTIAN HELLENISM GENOCIDE -19 MAY DAY NATIONAL MEMORY

"Τους Πόντιους, ο Βενιζέλος επειδή είδε πόσο ρωμαλέος λαός ήταν και είναι, τους πήγανε σε ακριτικά μέρη για να φυλάνε τα σύνορα, για όσους δεν το ξέρουνε και το 80 τοις εκατόν των μεταναστών που υπάρχουνε έξω είναι Πόντιοι. Είναι υπερήφανος λαός δεν μπήκε να βγάλει μεροκάματο με το στυλό ούτε με το πιστολάκι στην κωλότσεπη, προτίμησε την ξενιτιά για να είναι τίμια τα λεφτά που βγάζει. Λοιπό, γι αυτό τους Πόντιους τους λατρεύω, γιατί είναι μια ράτσα με πολύ πόνο, κυνηγημένοι και με δύναμη ψυχής, δημιουργικά στοιχεία, δουλευτάρηδες, τίμιοι, εντάξει όχι ότι δεν υπάρχουν και βρώμικοι μέσα αλλά είναι τόσο μικρό το ποσοστό που για ΄μένα αυτό μετράει. Παντού υπάρχουν καλοί και κακοί αλλά στην ράτσα μου υπάρχουν παρα πολύ καλοί και πολύ λίγοι κακοί. "Στέλιος Καζαντζίδης [1]