Βασίλης Αυλωνίτης (1904-1970)

(1 Ιανουαρίου 1904 - 10 Μαρτίου 1970)

Ο Βασίλης Αυλωνίτης ήταν σπουδαίος ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Θησείο. Στο θέατρο πρωτοεμφανίστηκε το 1924. Στη συνέχεια συνεργάστηκε με διάφορους θιάσους σε οπερέτες και κωμωδίες, μέχρι το 1928, οπότε και στράφηκε προς την επιθεώρηση επικεφαλής δικού του θιάσου. Τον Αύγουστο του 1931, παραλίγο να τον σκοτώσει σφαίρα από θερμόαιμο οπαδό ομάδας φιλελευθέρων, "Βενιζελικών", που εισέβαλε στο θέατρο που έπαιζε τότε στην επιθεώρηση "Κατεργάρα" και άρχισαν να πυροβολούν θεωρώντας ότι σατιριζόταν ο τότε πρωθυπουργός. Από την εισβολή αυτή τραυματίσθηκαν κάποιοι θεατές ενώ σκοτώθηκε ο τεχνικός του θεάτρου. Στη συνέχεια από τις ανακρίσεις που ακολούθησαν θεωρήθηκε ότι υπαίτια ήταν η σάτιρα και όχι οι δράστες. Τότε εκδόθηκε και ο γνωστός νόμος "περί τύπου" που περιελάμβανε και το θέατρο στην επακόλουθη λογοκρισία.

Καθοριστική για την καταξίωση και την τεράστια κινηματογραφική του επιτυχία ήταν η επιμονή του Αλέκου Σακελλάριου, ο οποίος παρά την αντίθετη άποψη του Φίνου, επέμενε και επέβαλλε την άποψη του, ότι έπρεπε να του δοθεί ο ρόλος του πλανόδιου λατερνατζή στην ταινία «Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο», τον οποίο ενσάρκωσε με εξαιρετικό τρόπο σημειώνοντας τεράστια επιτυχία και άλλαξε τη ροή της καλλιτεχνικής διαδρομής του. Στον κινηματογράφο πρωτοεμφανίστηκε το 1929 στην ταινία του Αχιλλέα Μαδρά, Μαρία Πενταγιώτισσα, ενώ ακολούθησαν δεκάδες άλλες έως το 1970, όπως Η αριστοκράτισσα κι ο αλήτης, όπου εμφανίστηκε στον τελευταίο του ρόλο. Λίγες μέρες μετά την ολοκλήρωσή αυτής της ταινίας πέθανε από καρδιακή προσβολή. Συνολικά πρωταγωνίστησε ή εμφανίστηκε σε μικρότερους ρόλους σε 75 ταινίες. 

Μηχανή του Χρόνου: ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΥΛΩΝΙΤΗΣ

https://www.youtube.com/watch?v=_OF9W15Zieg

Κοσμογονία
https://www.youtube.com/watch?v=OFqQT8AU_Rs
Στίχοι-Μουσική: Γρηγόρης  Κωνσταντινίδης
Εκτέλεση: Πέτρος Κυριακός
Έτος: 1932 

 "Επιθεωρησιακό, Κυκλοφόρησε στο όνομα του Γρηγόρη Κωνσταντινίδη. Το εκτελούσε ο μεγάλος Βασίλης Αυλωνίτης στην Επιθεώρηση "Κατεργάρα" του Θεάτρου Περοκέ τον Αύγουστο του 1931 όταν οπαδοί του Βενιζέλου άρχισαν να πυροβολούν προς την σκηνή  με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο τεχνικός του Θεάτρου Παναγιώτης Μωραΐτης."

Γαρούφαλο στ΄ αυτί
https://www.youtube.com/watch?v=YqpiqMYCc-Y
Στίχοι: Αλέκος Σακελλάριος
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Από την ταινία "Λατέρνα φτώχεια και φιλότιμο", 1956

Αχ ρε παλιομισοφόρια

https://www.youtube.com/watch?v=qfgywAyLm3g

Στίχοι: Αλέκος Σακελλάριος
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Από την ταινία "Λατέρνα φτώχεια και φιλότιμο", 1956

Πέτρος Κυριακός (1899-1984)

Ο Πέτρος Κυριακός, ήταν ηθοποιός της επιθεώρησης, της οπερέτας και του κινηματογράφου. Με την απόλυσή του από το στρατό άρχισε την καριέρα του, ως αυτοδίδακτος ηθοποιός παίζοντας στο "Λαϊκό Θέατρο" του Μεταξουργείου σε ρόλους του "μόρτη". Συμμετείχε σε πάρα πολλές επιθεωρήσεις, εμφανιζόμενος και σε θεατρικές παραστάσεις αναψυκτηρίων καθώς και στην κυριακάτικη τηλεοπτική εκπομπή της ΥΕΝΕΔ "Κυριακή χωρίς σύννεφα". Βασιζόμενος σε κείμενα του Γιώργου Καμβύση θα τραγουδήσει το "λεξιλόγιο του μάγκα,  "η γυναίκα είναι μυστήριο", και την "κοσμογονία" του Γρ. Κωνσταντινίδη. Στον κινηματογράφο συμμετείχε σε πολλές ταινίες όπως στην ταινία Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται. Πέθανε στις 11 Ιουνίου 1984 στην Αθήνα παντελώς ξεχασμένος από τους συναδέλφους του και από τις εφημερίδες.


Πέτρος Κυριακός - Η γυναίκα είναι μυστήριον
https://www.youtube.com/watch?v=fkjSu1BSzd0

Πέτρος Κυριακός - Τους μπεκρήδες κι αν δικάσουνε

https://www.youtube.com/watch?v=MlWIAEmlsZA

Η ελληνική argo μέσα από το ρεμπέτικο και το τραγούδι του μεσοπολέμου

Πόσο καλά μιλάς την "αργκώ"? | JOOM

Η αργκό αποτελείται από λέξεις και φράσεις της κοινής ομιλούμενης γλώσσας που έχουν όμως εντελώς διαφορετική σημασία, ή από λέξεις που διατηρούν την ίδια έννοια, είναι όμως παραφθαρμένες ή αυτοσχέδιες π.χ τα καλιαρντά*, κορακίστικα (κατσουβέλλικα), ποδανά, κομμέ κ.τ.λ. Σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής, του Γιώργου Μπαμπινιώτη ο όρος αργκό προέρχεται από το γαλλικό «argot»<παλαιότ. «argoter» (ελλ. επαιτώ, ζητιανεύω). Η σημασία «ιδίωμα των περιθωριακών και αγυρτών» ερμηνεύεται από τη παρασύνδεση της λέξης με το παλαιότερο γαλλικό «hargoter» (λογομαχώ). Πρόκειται επί της ουσίας για μια καθαρά συνθηματική γλώσσα που χρησιμοποιούσαν παλαιότερα οι άνθρωποι του υποκόσμου για να μπορούν να συνεννοούνται μεταξύ τους χωρίς να μπορούν γίνονται αντιληπτοί από άλλους και ειδικά από τις αστυνομικές αρχές. Ο όρος επεκτάθηκε, και σήμερα σημαίνει κάθε γλώσσα «κλειστή», συμβατική, που χρησιμοποιείται από διάφορες κοινωνικές ομάδες ανθρώπων. Ύστερα μάλιστα από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο καθιερώθηκε και ως διεθνής όρος. 

"Είναι καθαρά αυτοσχέδιος τρόπος συνεννόησης, χωρίς πολιτισμικές ή εθνικές ρίζες. Απλώς χρησιμοποιεί (εκτός των Ελληνικών) πολλές ιταλικές, γαλλικές, αγγλικές και τουρκικές αυτοσχέδιες λέξεις αλλά καθαρά σε επίπεδο χλευαστικής καρικατούρας. Έχει αποκλειστικά χαμηλή αστική προέλευση και είναι αντίστοιχη με την τωρινή 'urban jive' των συμμοριών νεαρών gangsters από διάφορες μειονότητες μαύρων, ασιατών, latinos κλπ. Μια ακόμη πιο επιτυχιμένη αντιστοιχία είναι με την λαϊκή αργκώ 'cockney' των φτωχών αστών του Ανατολικού Λονδίνου.... 
Η αργκο και όλα αυτά τα συνθηματικά προκύπτουν από την ίδια την ανάγκη των 'τυπάδων της πιάτσας' και του υποκόσμου να μιλήσουν αλλά να μην γίνουν κατανοητοί απ΄ τον πολύ κόσμο και ιδιαίτερα από τις αρχές. Έτσι και στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου π.χ, το φαινόμενο εμφανίστηκε από την πιό χαμηλή αστική τάξη των τότε νεόφερτων προσφύγων της Μικράς Ασίας στα προσφυγικά κέντρα της Αθήνας (Ν.Σμύρνης, Ν.Ιωνίας) και στα λιμάνια όπως του Πειραιά, Βόλου και Θεσσαλονικής (εξ ου και τα ξενικο-αλαμπουρνέζικα απ΄ τους ξενιτεμένους ναύτες). Παρ' όλο που τώρα, όλα έχουν ξεχαστεί, οι πολιτισμικές διαφορές μεταξύ των προσφύγων και των ντόπιων Ελλαδιτών ήταν τεράστιες. Ο καλύτερος δείκτης ανάγνωσης είναι τα ιστορικοπολιτικά δεδομένα της περιόδου (Μικρασιατική Καταστροφή, διωγμός και προσφυγιά) αλλά και τα περισπούδαστα του είδους της περιόδου, δηλαδή, τα ρεμπέτικα τραγούδια που άρχισαν να αναπτύσονται ευρύτατα μέχρι το 1936 όταν και απαγορεύτηκαν θεωρούμενα ως τουρκοειδή από το Μεταξικό καθεστώς, καθώς και τα μουσικά τους όργανα όπως ο ταμπουράς (πρόδρομος του μπουζουκιού). Οι παραβάτες μπαίναν στην στένη, όπου οι αυτοδίδακτοι κρατούμενοι βάζαν τάστα στον ταμπουρά για να μπορούν να παίξουν (μπουζούκι-τζουράς) ή ακόμα τον κατασκεύαζαν σε μικρογραφία πάλι με τάστα για να περνάει από κελί σε κελί ανάμεσα απ΄ τα σίδερα ή γενικώς να κρύβεται (μπαγλαμάς). Γλώσσα επιβίωσης? Oh YES. "  rasputin 05-10-2010 10:31

Το λεξιλόγιο του μάγκα
https://www.youtube.com/watch?v=sJqpyb1pBoI
Στίχοι-Μουσική-Εκτέλεση: Πέτρος Κυριακός, 1932
Ανάλυση-Ερμηνεία:http://www.slang.gr/lemma/show/to_leksiko_tou_magka_16165

Το "Εν ντε λα μαγκέ ντε Βοτανίκ" 
https://www.youtube.com/watch?v=D9zDbF0JZc8
Το τραγούδι "Ο Βοτανικός" γράφτηκε το 1932-33, και ανήκει στον Σπύρο Περιστέρη (διασκευή παραδοσιακής μικρασιάτικης μελωδίας) και οι πρωτότυποι στίχοι ανήκουν στον Χαράλαμπο Βασιλειάδη, Τσάντα. Ο Ζαγοραίος τότε ήταν 4 ετών συνεπώς είναι ο στιχουργός της "αργκό" εκδοχής του τραγουδιού. Όσο για την πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού με τους "original" στίχους, ανήκει στον Ζαχαρία Κασιμάτη (1933).

Μετάφραση:
Ένας μάγκας στο Βοτανικό,
Πι και Φι ξηγιέται στο λεπτό.
Στα μπουζούκια και στα καμπαρέ,
και στα παιχνίδια μας

Τη φουμάρει, μαστουριάζει,
με τη γκόμενά του στον τεκέ,
 κι η Αγγέλω του πατά
φωτιές στον αργιλέ

Είναι μάγκας είναι μερακλής,
στο Βοτανικό είν ο πιο νταής,
 τον ετρέμουν όλες οι μαγκιές,
μα δεν του καίγεται καρφί που λες

Στίχοι:
Έ ντε λα μαγκέν ντε Βοτανίκ,
άλα πι και φικέ ξηγιέτ’  α λε λεπτίκ.
Στα ντε μπουζουκέν ντε καμπαρέ,
άλα ντε δικό μας ο καρέν.

Άντε λα φουμέντο και μαστουριόρε
με τε γκομενέτε ο τεκέ
και η Αγγέλω πατημέντο,
φλόκο ντ’ αργιλέ.

Έστε μάγκας, έστε μπελαλίκ,
λα ντε Βοτανικό ο πιο νταήκ
κι έντρεμεν ντρε κάργα ντε μαγκέ
γιατί φτιαξάρε στο μινούτο ντε δουλειέν.

Γιατί γλυκό μου sweetheart

https://www.youtube.com/watch?v=c3Ho1sW5gjo

Στίχοι-Μουσική-Εκτέλεση: Αργύρη; Γιαμπουράνης

Πρώτη Εκτέλεση: Νέα Υόρκη 1949. Flogera Records

Τέλος ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τραγούδια του ελληνοαμερικάνικου "γλωσσικού ιδιώματος" με τον Αργύρη Γιαμπουράνη. Το τραγούδι επανέφερε με επιτυχία το 1995 το ελληνοαμερικάνικο μουσικό σχήμα Cafe Aman Amerika του Γρηγόρη Μανινάκη.

*Ειδικά για "τα καλιαρντά" ο Ηλίας Πετρόπουλος είχε συντάξει ολόκληρο λεξικό διασώζοντας πολλές και σχηματισμούς.