Νίκος Κυπουργός

Ο συνθέτης Νίκος Κυπουργός γεννήθηκε στην Αθήνα το 1952. Σπούδασε θεωρητικά της Μουσικής και σύγχρονες τεχνικές και παράλληλα Νομικά και Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Συνέχισε τις μουσικές σπουδές του, στο Παρίσι (1979-1983) με υποτροφία του ιδρύματος Ωνάση, στο Κονσερβατουάρ, καθώς και δίπλα στους Mαξ Nτόυτς, Iάννη Ξενάκη, κ.ά. Μελέτησε επίσης Εθνομουσικολογία και Μουσική Παιδαγωγική. Την πενταετία 1983-88 ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη μουσική εκπαίδευση, συμμετέχοντας στη σύνταξη ενός σύγχρονου ελληνικού μουσικοπαιδαγωγικού προγράμματος, και παράλληλα με την διδασκαλία σε ωδεία της Αθήνας και της Καλαμάτας καθώς και στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει γράψει φωνητική μουσική, ορχηστρική μουσική, μουσική δωματίου, μουσική χορού, τραγούδια και μιούζικαλ. Υπήρξε στενός συνεργάτης του Mάνου Xατζιδάκι στο Τρίτο Πρόγραμμα, Σείριος, Αγώνες Τραγουδιού κ.ά. και ενορχηστρωτής σημαντικών έργων του. Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη μουσική για το θέατρο όπως και το παιδικό θέατρο, έχει τιμηθεί με το βραβείο θεατρικής Μουσικής Δημήτρης Μητρόπουλος (1998), το βραβείο Ένωσης Κριτικών και το βραβείο Αθηνοράματος (1998). Ασχολήθηκε και με τη μουσική για τον κινηματογράφο, για την οποία τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο του YΠΠO καθώς και με το Βραβείο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. H μουσική του για το Πεθαμένο Λικέρ τιμήθηκε και με το Βραβείο Μουσικής στο Διεθνές Φεστιβάλ της Βαλένθια (1993) ενώ το Four Corners of Suburbia με το βραβείο Μουσικής στο Φεστιβάλ Avignon (2006). Το 2010 ίδρυσε με μία ομάδα Συριανών μουσικών την Ορχήστρα των Κυκλάδων με την οποία έχει δώσει περισσότερες από 30 συναυλίες σε νησιά των Κυκλάδων και της Δωδεκανήσου, στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας.  

Βλέφαρο μου
https://www.youtube.com/watch?v=hEJt6LJP-3g
Στίχοι:Λίνα Νικολακοπούλου
Μουσική: Νίκος Κυπουργός
Εκτέλεση: Χρόνης Αηδονίδης

Βαλς του Παραδείσου

https://www.youtube.com/watch?v=UWphPXGCWJw 

Μουσική: Νίκος Κυπουργός
Από την παράσταση-"Γυάλινος Κόσμος" του Tennesee Williams

Cd title-Aenigma est

Χρόνης Αηδονίδης (1928-2023)

Ο Χρόνης (Πολυχρόνης) Αηδονίδης γεννήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 1928, στην Καρωτή Έβρου. Υπήρξε από τους σπουδαιότερους ερμηνευτές δημοτικών και θρακιώτικων τραγουδιών. Στο χωριό του, στην Καρωτή, πέρασε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια κι εκεί έμαθε τα πρώτα του τραγούδια και μυήθηκε στον κόσμο της παραδοσιακής μουσικής, πρώτα από τη μητέρα του, που γνώριζε τα περισσότερα τραγούδια της Θράκης κι έπειτα απ' τους πλανόδιους μουσικούς. Μαθητής ακόμα, διδάσκεται βυζαντινή μουσική, από τον ιερέα πατέρα του και μετά από τον δάσκαλο Μιχάλη Κεφαλοκόπτη και ολοκλήρωσε αργότερα τις σπουδές του στη βυζαντινή μουσική, στην Αθήνα, στο Ελληνικό Ωδείο, κοντά στον Θεόδωρο Χατζηθεοδώρου. Αργότερα διορίστηκε ως κοινοτικός δάσκαλος σε ένα χωριό της βουλγαρικής μεθορίου, τα Πετρωτά. Το 1950 βρίσκεται στην Αθήνα και δουλεύει στο Σισμανόγλειο Νοσοκομείο ως λογιστής. Το 1953 γνώρισε τον λαογράφο Πολύδωρο Παπαχριστοδούλου, ο οποίος του πρότεινε να συμμετέχει στην εκπομπή του «Θρακικοί Αντίλαλοι», στο κρατικό ραδιόφωνο και να βοηθήσει στην διάσωση και την διάδωση των Θρακιώτικων τραγουδιών. Αργότερα συμμετέχει και στη χορωδία του Σίμωνα Καρά, ενώ από το 1957, αναλαμβάνει τακτική εβδομαδιαία εκπομπή στο ραδιόφωνο, προβάλλοντας περισσότερο το μουσικό θησαυρό της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Θράκης. Έλαβε μέρος σε εκατοντάδες εκδηλώσεις τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό έχοντας πλούσια δισκογραφία, με πολλά από τα ωραιότερα τραγούδια της Θράκης, της Μικράς Ασίας και του Ευξείνου Πόντου.

Ο Χρόνης Αηδονίδης πέθανε στις 23 Οκτωβρίου 2023.

Μαύρο μου χελιδόνι
https://www.youtube.com/watch?v=Vwxxjn4hhZ8
Παραδοσιακό τραγούδι της ξενιτιάς από τo Μπογιαλίκι Ανατολικής Ρωμυλίας. Πρόκειται για ένα καθιστικό σκοπό (Σουμπέτι λέγεται στη Θρακιώτικη διάλεκτο), το οποίο ερμηνεύει με μοναδικό τρόπο ο μεγάλος Χρόνης Αηδονίδης. Περιλαμβάνεται στον δίσκο: "Από τη Θράκη του Ορφέα και του Διονύσου - Χοροί και τραγούδια της Ανατολικής Ρωμυλίας".
Στο βίντεο παρουσιάζονταοι εικόνες από τις χαμένες πατρίδες του Ελληνισμού (Μικρά Ασία, Πόντο, Ανατολική Θράκη, Ανατολική Ρωμυλία).

Φίλοι μ' καλωσορίσατε
https://www.youtube.com/watch?v=DggbM2roh58
Στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας του 2004, ο Χρόνης Αηδονίδης καλωσόρισε τους ξένους φίλους μας, στην τελετή λήξης, τραγουδώντας, το καθιστικό: "Φίλοι μ' καλωσορίσατε".

" Γεια σου ρε Θράκη τιμημένη!!!!" Ντίνα Μοσχολιού

Παραλογές

Οι παραλογές είναι επικολυρικά δημοτικά τραγούδια που έχουν ως κύρια χαρακτηριστικά γνωρίσματα την αφηγηματικότητα και τη δραματικότητα. Παραλογές είναι τα τραγούδια με πλαστή, παραποιημένη υπόθεση, που δεν μεταφέρουν στον ποιητικό χώρο ένα απλό επεισόδιο αλλά περιγράφουν μια ολοκληρωμένη πράξη. Οι παραλογές μοιάζουν με συμπυκνωμένες τραγωδίες. Υπάρχει ένας αφηγητής κατά το πρότυπο των αρχαίων ραψωδών που αφηγείται με τρόπο ποιητικό ένα δραματικό περιστατικό που έχει τη βάση του στην κοινωνική ζωή, στην οικογενιακή ζωή, στην εθνική ζωή, στην ναυτική ζωή αλλά διανθίζεται με πολλά μυθικά στοιζεία. Οι παραλογές και στην περίπτωση που περιγράφουν ένα πραγματικό γεγονός, το εμφανίζουν σαν μια οριακή, ακραία κατάσταση, όπου προβάλλεται το ουσιώδες ενώ απωθείται το τυχαίο. Γνωστώτερες παραλογές είναι Του νεκρού αδελφού, Ο Γυρισμός του ξενιτεμένου, Η νύμφη που κακοπάθησε.

Ο όρος “επύλλια” συναντάται ως εναλλακτική ονομασία του είδους των “παραλογών” ή εκείνο της “μπαλάντας”, των δημοτικών τραγουδιών δηλαδή τα οποία παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη αρτιότητα. Σύμφωνα επίσης με την “Ιστορία της Νεοελληνικής λογοτεχνίας” του Λίνου Πολίτη, τα τραγούδια χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τα “κυρίως άσματα” και τα “διηγηματικά” ή “επύλλια”. Σ’ αυτά τα δεύτερα κατατάσσονται όλα τα τραγούδια στα οποία συναντά κανείς ποιητική ωριμότητα, λογοτεχνική αρτιότητα και ενδιαφέρον.

 Παραλογαί

"Εις τα εθνικά εκείνα άσματα
των Ελλήνων, όσα ύπόθεσιν έχουν
ιδεώδη ή πεπλασμένην, η φαντασία
του λαού εκδηλώνεται μετά περισσής
ποικιλίας, ελευθερίας και δυνάμεως".
(Fauriel) 

Της Άρτας το γιοφύρι
https://www.youtube.com/watch?v=wZgHtPRyG20
Από την εκπομπή «Μουσικό Οδοιπορικό», αφιέρωμα στη Σκιάθο.
Τραγουδάει η Μαίρη Μπατλή και την συνοδεύουν Σκιαθήτες στο «Χορό της Καμάρας». Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στη Σκιάθο, το 1976. Το τραγούδι σε άλλη σκιαθήτικη παραλλαγή με τον Γιώργη Τζούμα, περιλαμβάνεται στο CD «Παραλογές» (2008), http://www.domnasamiou.gr/?i=portal.e....

Αργός καθιστικός σκοπός από την Ανατολική Θράκη σε ελεύθερο ρυθμό. Από τις πιο γνωστές και διαδεδομένες σε πανελλήνια κλίμακα Παραλογές, με θέμα που το συναντούμε σε όλους τους λαούς της Βαλκανικής. Οι περισσότεροι ερευνητές συμφωνούν ότι το τραγούδι έχει ελληνική προέλευση, ενώ η αρχική του κοιτίδα τοποθετείται στην Μικρά Ασία κατά τους Βυζαντινούς χρόνους. Το θέμα του τραγουδιού απηχεί την πανάρχαια και σε πολλούς λαούς γνωστή δοξασία, πως για να στεριώσει κάθε μεγάλο οικοδόμημα χρειάζεται να θυσιαστεί ζώο ή άνθρωπος. Η ψυχή του θύματος γίνεται στοιχειό που με την υπερφυσική του δύναμη προστατεύει το κτίσμα. Όσο πιο ευγενές είναι το θύμα τόσο καλύτερα περιφρουρείται το κτίσμα. Στους Βυζαντινούς χρόνους μάλιστα στοιχείωσις λεγόταν "η δια θυσία οικοδόμησις". Η δοξασία αυτή επιβιώνει μέχρι τις μέρες μας (σφάξιμο ζώου στα θεμέλια, κάρφωμα ίσκιου περαστικού διαβάτη κλπ.). Greek Folk Music [dimitris804]

Του νεκρού αδελφού -Χρόνης Αηδονίδης
https://www.youtube.com/watch?v=a37tcnChQAM

29 Μαΐου 1453 Η συγκλονιστικότερη ημέρα του νεώτερου Ελληνισμού

Θρῆνοι τῆς Ἁλώσεως (29 Μαΐου 1453)
 

29η Μαΐου 1453: Η συγκλονιστικότερη ημέρα του νεώτερου Ελληνισμού. Η Κωνσταντινούπολη, η Πόλη των πόλεων έπεσε στα χέρια των εχθρών. Τέτοια η θλίψη του Ελληνισμού, που απ' άκρον εις άκρον της Αυτοκρατορίας όλοι θρήνησαν. Σαν έπεσε τελειωτικά η Πόλη στα χέρια των Τούρκων, ο πόνος κι ο καημός ήταν μεγάλος. Κι έγινε τραγούδι ο πόνος και θρήνος ο καημός. Κι αν η άλωση ήταν γεγονός, η ελπίδα πως κάποια μέρα θα γυρίσουμε δεν έχει σβήσει. Η Ρωμανία αν πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο..."

"Μεταξύ των πολυαρίθμων θρήνων επί τη αλώσει της Κωνσταντινουπόλεως, οίτινες συνετάχθησαν ευθύς μετά την καταστροφήν, διακρίνονται τα δημοτικά άσματα, διότι μόνα ταύτα εκφράζουν με βαθείαν απλότητα συναίσθημα εγκαρτερήσεως προς τα μεγάλα εθνικά δεινά και βεβαίαν την ελπίδα του δουλωθέντος γένους περί ελευθερίας και ανορθώσεως. Είναι δ' αληθώς άξιον θαυμασμού ότι ταύτα εγεννήθησαν καθ' ον χρόνον το έθνος εφαίνετο απολέσαν τα πάντα, πεσούσης της Κωνσταντινουπόλεως, και ουδαμόθεν υπέφωσκέ τις ακτίς ελπίδος. Αλλ' η μεγάλη συμφορά του έθνους ευρίσκεται ακριβώς εις το μεταίχμιον του φόβου και των ελπίδων, της απογνώσεως και της αναθαρρήσεως. Διότι προ ταύτης μεν τα περί του μέλλοντος μαντεύματα ήσαν απαίσια, και προανήγγελλον όλεθρον και καταστροφάς, μετά δε την άλωσιν αντίθετα όλως διεδίδοντο, μαρτυρούντα μεταβολήν του φρονήματος του έθνους. Από πολλού μεν χρόνου προ της αλώσεως της πρωτευούσης του κράτους εφέροντο χρησμοί περί της επικείμενης καταστροφής, ευθύς δ’ όμως μετά την άλωσιν εγεννήθησαν αίσιαι περί της μελλούσης τύχης του έθνους ελπίδες, και ερριζώθη η πεποίθησις παρά τω ελληνικώ λαώ, ότι αφεύκτως διά της σπάθης θ’ ανάκτηση την διά της σπάθης αρπασθείσαν υπό των εχθρών πατρικήν κληρονομίαν."  http://www.myriobiblos.gr 

Όντεν εθεμελιώνασι οι άγγελοι την Πόλη

https://www.youtube.com/watch?v=WqLOwCnZvUg

Πολλά τραγούδια έχουν γραφτεί για την Κωνσταντινούπολη και την Αγια Σοφιά. H παράδοση θέλει να συμμετέχουν στο χτίσιμο τους άγγελοι, πουλιά, αλλά και αυτός ο ίδιος ο Κωσταντής (που άλλοτε είναι ο περίφημος ακρίτης, άλλοτε ο ίδιος ο Αυτοκράτορας Μέγας Κωνσταντίνος) όπως φαίνεται από το παρακάτω Ριζίτικο της Κρήτης

Η Ρωμανία πάρθεν (Χορός Διπάτ)

https://www.youtube.com/watch?v=9Z1rVI6yYSs

Απόσπασμα από την παράσταση "Και με φως και με θάνατον ακαταπαύστως" που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών το 1994 σε σκηνοθεσία Κώστα Γαβρά.Η Λυδία Κονιόρδου αναγνώσκει το πρώτο κείμενο, ενώ ο Νταλάρας ερμηνεύει - ίσως συγκλονιστηκά- το δεύτερο  
"Πάρθεν" | Ποίημα του Κ.Π. Καβάφη | Αφήγηση: Λυδία Κονιόρδου
"Η Ρωμανία Επάρθεν" | Ποντιακός θρήνος για την άλωση της Πόλης | Τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας

Δώδεκα Ευζωνάκια

https://www.youtube.com/watch?v=wFumYvXheBU

Συρτὸ Θράκης καὶ Μακεδονίας.

 

 Η Δέσποινα ταράχτηκε, κ' εδάκρυσαν οι εικόνες.
Σώπασε, κυρά Δέσποινα, και μη πολυδακρύζης,
πάλι με χρόνους, με καιρούς, πάλι δικά μας θα ΄ναι