Τραγουδιστές και συνθέτες που έχουν ρίζες από την Κρήτη

Συνθέτες και τραγουδιστές που έχουν καταγωγή από την Κρήτη

Μίκης Θεοδωράκης (Χανιά)

Γιάννης Μαρκόπουλος (Ηράκλειο)

Χρήστος Λεοντής (Ηράκλειο)

Νίκος Μαμαγκάκης (Ρέθυμνο)

Μάνος Χατζιδάκις (Ρέθυμνο)

Νότης Σφακιανάκης (Ηράκλειο) 

Σταμάτης Κραουνάκης (Χανιά)

Γιώργος Μαζωνάκης (Σητεία)

Παύλος Σιδηρόπουλος (Ηράκλειο) 

Νεκτάριος Σφυράκης 

Γιάννης Σαββιδάκης (Σητεία)

Μιχάλης Τζουγανάκης (Σφακιά)

Θαλασσοπούλια (Θα φύγω μια γλυκειάν αυγήν) 
https://youtu.be/9ZdKaXXzkPA?si=pgxrZ6GzyYPkQ43v

Στίχοι-Μουσική-Εκτέλεση: Μιχάλης Τζουγανάκης 

 

Οι σπουδαιότεροι Κρητικοί τραγουδιστές

Οι σπουδαιότεροι Κρητικοί ερμηνευτές

Top10

Νίκος Ξυλούρης

Μανώλης Ρασούλης

Βασίλης Σκουλάς

Ψαραντώνης

Χαράλαμπος Γαργαρουνάκης

Γιάννης Χαρούλης

Νίκος Ζωιδάκης

Γεωργία Νταγάκη

Λουδοβίκος των Ανωγείων

Λευτέρης Κλίνης Σηκουάνας

Λευτέρης Κλίνης Σηκουάνας -Εδώ Θεός, εκεί Θεός

https://youtu.be/EbnLpypfhfI?si=AcYmg_SN7jHQ47rr

Στίχοι-Μουσική-Εκτέλεση: Λευτέρης Κλίνης Σηκουάνας

Λευτέρης Κλίνης Σηκουάνας -Το μαντρί

https://youtu.be/290m-QxMlYQ?si=gXOpaUGZZEnXHw4y

Στίχοι-Μουσική-Εκτέλεση: Λευτέρης Κλίνης Σηκουάνας

 

Μιχάλης Διαλλινάς (1853-1927)

Ο Κρητικός ποιητής και λαϊκός δραματουργός Μιχαήλ Διαλλινάς, γνωστός και ως Διαλινομιχάλης, γεννήθηκε το 1853 στη Νεάπολη Λασιθίου. Οι ρίζες τις οικογενείας του ήταν από την Δαλματία όταν ο Φραγκίσκος Γιαλλινάς ο πρόγονος του εγκαταστάθηκε στην Βενετία και χρίσθηκε ευγενής από τον Δόγη Πέτρο Γραδενίγο, το έτος 1294. Αργότερα μέλη της οικογένειας του μεταναστεύουν στην Κέρκυρα και στην Κρήτη όπου από παράφραση το Ντε(Δε) Γιαλλινάς γίνεται Διαλλινάς και εδραιώνεται με αυτό το επίθετο που αργότερα απλοποιείται με ένα λάμδα.

Εργάστηκε ως δικηγόρος, δικαστικός κι ασχολήθηκε με το εμπόριο. Ήταν πολυταξιδεμένος και συγκέντρωσε ικανοποιητική περιουσία που του επέτρεψε να ιδιωτεύσει και να ασχοληθεί με τις αγαπημένες του ιστορικές έρευνες. Μελέτησε κυρίως τη προσφορά της Ανατολικής Κρήτης στους απελευθερωτικούς αγώνες του νησιού. Αγωνίστηκε ως υπασπιστής του καπετάν Εμμ. Κοκκίνη κι έπαιξε ρόλο πρωταγωνιστή στην Επανάσταση του 1878. Μετά την Επανάσταση, διορίστηκε ανακριτής στην Αστυνομία Λασιθίου, πρωτοδίκης και μεταβατικός πρόεδρος της Χριστιανικής Δημογεροντίας Λασιθίου. Από το 1892 αρχίζει να γράφει έργα, πεζά κι έμμετρα. Από τα έργα του μάθαμε ήρωες, καπεταναίους κι αρχηγούς της Ανατολικής Κρήτης διακριθέντες σε γενναιότητα, που λησμονήθηκαν όμως από την ιστορία. Πολύπλευρο ταλέντο ποίησης, έγραψε πεζά, θεατρικά και σατιρικά. Το 1909 εξέδωσε την πρώτη ποιητική του συλλογή με τίτλο "ΠΟΙΗΜΑΤΑ" στο οποίο μεταξύ άλλων μας παρουσιάζει το έργο του «Η Ελένη η Καινουργιοχωρίτισσα» το οποίο ενέπνευσε αρκετά θεατρικά έργα ακόμη και στις μέρες μας. Το 1912 τύπωσε την "Κριτσωτοπούλα". Το 1927 τύπωσε τα Άπαντα (τόμος Α'), ωστόσο δεν πρόφτασε να νιώσει την ικανοποίηση της αποδοχής που έτυχε, γιατί δύο μήνες μετά την κυκλοφορία τους απεβίωσε σε ηλικία 74 ετών. Ωστόσο το 1970 η εγγονή του Μαρία Πιτυκάκη θα επανεκδώσει τα Άπαντα συμπληρώνοντας και τον Β' Τόμο προσθέτοντας τα χειρόγραφα ιστορικά σημειώματα που βρέθηκαν στην οικία του. 

Στα «Άπαντά» του περιέχονται συγκεντρωμένα τα πιο αξιόλογα ποιήματά του, πεζά κείμενα, καθώς και δύο θεατρικά.  Οι σατιρικοί στίχοι του Διαλλινά αποτελούν μνημείο λαϊκής θυμοσοφίας και σε αυτούς κυρίως οφείλεται η εκτίμηση που του έτρεφαν οι χωρικοί της περιφέρειάς του. Η ανάμνησή τους υπάρχει ακόμη και σήμερα. Κορυφαία έργα του και τελευταία έπη της κρητικής λογοτεχνίας, υπήρξαν ο "Καπετάν Καζάνης" και η "Κριτσωτοπούλα".

Κριτσωτοπούλα (Απόσποασμα) 
https://youtu.be/FOh28zKkg4I?si=1A3vPZc14xSu_mPw

Αντώνης Μαρτσάκης: βιολί - τραγούδι

Κανάκης Κοζωνάκης: λαούτο

«Κι' ακόμα' απ' τα περίχωρα, ο κόσμος το 'χε μάθει, 

Αυτός 'που δεν εγίνηκε πόλεμος και να λείπει, 

Πως ήτον του πρωτόπαππα η κόρη η Ροδάνθη. 

Ήλπιζαν να γενεί καλά, και από την χαράν τω, 

Έτρεχαν απ' τα μάτια των βροχή τα δάκρυα των. 

Με το βγάλει η Κριτσά μια τέτοια ηρωίδα, 

Που' τον τιμή και καύχημα και δόξα στην πατρίδα». 

(Απόσπασμα απο την Κριτσωτοπούλα)

Δημήτρης & Μιχάλης Κουνάλης

"Ο Δημήτρης Κουνάλης σήμερα θεωρείται ένας άξιος συνεχιστής της κρητικής παραδοσιακής μουσικής, καθώς από μικρό παιδί εξ αιτίας της αγάπης του για τη κρητική λύρα, τη τιμά με σεβασμό και ευλάβεια παίζοντας και τραγουδώντας πάνω από 4 δεκαετίες. Γεννήθηκε το 1955 στο Χαράκι Μονοφατσίου του Νομού Ηρακλείου. Ο γιος του Μιχάλης Κουνάλης, εξαιρετικός ερμηνευτής και δεξιοτέχνης στο μαντολίνο, με τις κοινές εμφανίσεις τους διασκεδάζουν και ξεφαντώνουν τον κόσμο σε πανηγύρια, γάμους και συναυλίες. Επιτυχίες τους που αγαπήθηκαν είναι πολλές, όπως τα τραγούδια, «Χρυσό φτερό» και «Ματωμένα φεγγάρια», τα συρτά «Σ’ ενούς δεντρού τον ασκιανό», «Ο αετός», «Στο κάμπο λεμονιά» και οι κοντυλιές «Όφου το γιασεμί μου» και άλλα." [1] 

Δημήτρης & Μιχελής Κουνάλης - Πετροπέρδικα

https://youtu.be/6Ona59ozI_o?si=hL84pH8x3xQdEELv

 

Παύλος Βλαστός (1836-1926)

ΠΑΥΛΟΣ ΒΛΑΣΤΟΣ: Ο θεμελιωτής και πατέρας της Κρητικής λαογραφίας, λόγιος και ιεροψάλτης.

Γεννήθηκε το 1832 στο χωριό Βιζάρι Αμαρίου του νομού Ρεθύμνης. Η Σχολική Εφορεία Ρεθύμνου τον διόρισε βοηθό του δημοδιδάσκαλου Κωνσταντίνου Ψαρουδάκη, από τον οποίο διδάχθηκε τη βυζαντινή μουσική. Το 1858 προσελήφθη ψάλτης στον ναό των Εισοδίων. Το 1858 έφυγε για την Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη λόγω των ταραχών που είχαν ξεσπάσει στο νησί. Το 1860 επέστρεψε στην Κρήτη και εργάστηκε στο Ηράκλειο ως δάσκαλος στο εκέι νηπιαγωγείο. Επίσης διορίστηκε ιεροψάλτης στο ναό του Απόστολου Ματθαίου του Σιναϊτικού Μετοχίου και το 1863 στο μητροπολιτικό ναό του Αγίου Μηνά, διδάσκοντας Βυζαντινή μουσική στο Ελληνικό Σχολείο και στο Γυμνάσιο. Στην Επανάσταση του 1866-1899 κατέφυγε στην Αθήνα, επέστρεψε στο Ρέθυμνο και εκπατρίσθηκε στα 1873 επειδή απήγαγε μία νεαρή Τουρκοκρητικιά ονόματι Νουριγιέ, την οποία παντρεύτηκε, αφού έγινε Χριστιανή. Το 1881 εξελέγη πληρεξούσιος της επαρχίας Αμαρίου στην Κρητική Βουλή Έκτοτε παρέμεινε στο Ρέθυμνο. Πέθανε στις 29 Απριλίου 1926.

Δημοσίευσε δημώδη κρητικά τραγούδια στο περιοδικό Φόρμιγξ και Κρητικός Λαός. Συνολικά έχει μαζέψει υλικό εκτεινόμενο σε 94 χειρόγραφους τόμους, εκ των οποίων οι 41 με 26.000 σελίδες υλικό έχει λαογραφική ύλη.

Το κοπάδι των εννέα αδελφών
https://www.youtube.com/watch?v=m0d-jRfgPfQ
Ποίηση: Από το αρχείο του Παύλου Βλαστού
Μουσική-Εκτέλεση: Μιχάλης Καλογεράκη

Το φυλαχτό
https://www.youtube.com/watch?v=wnSfeAShnKs
Ποίηση: Από το αρχείο του Παύλου Βλαστού
Μουσική: Μιχάλης Καλογεράκη
Εκτέλεση: Μάρθα Φριντζήλα 

Θεόδωρος Ρηγινιώτης

Ο Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης είναι θεολόγος με λογοτεχνικά και λαογραφικά ενδιαφέροντ. Γεννήθηκε το 1971, ζει και εργάζεται στο Ρέθυμνο. Έχει διατελέσει επί σειρά ετών μέλος του Δ.Σ. του Παγκρητίου Συνδέσμου Θεολόγων, είναι συνεργάτης της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου και μέλος της διαδικτυακής Ορθόδοξης Ομάδας Δογματικής Έρευνας (oodegr.com), της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρίας Ρεθύμνου και άλλων πολιτιστικών φορέων. Αρθρογραφεί επίσης σε θεολογικές ιστοσελίδες και στον έντυπο και ηλεκτρονικό τοπικό τύπο, ενώ άρθρα του έχουν μεταφραστεί και δημοσιευθεί στα αγγλικά, τα γαλλικά, τα γερμανικά και τα ισπανικά.

Ξόμπλια - Γερακοκούδουνο

https://www.youtube.com/watch?v=V4-gxruz6go

Στίχοι: Θεόδωρος Ρηγινιώτης

Μουσική: Κάρολος Κουκλάκης

Εκτέλεση: Ειρήνη Δερέμπεη

Αχιλλέας Δραμουντάνης

"Ο λυράρης Αχιλλέας Δραμουντάνης γεννήθηκε στο Μεγαλόκαστρο το 1978 και κατάγεται από ξακουστή γενιά Κρητών καπετανέων. Από το σόι του πατέρα του, Ανδρέας Δραμουντάνη, ο καπετάν Νικολαριάς, ο καπετάν Στεφανογιάννης που ο ανδριάντας του κοσμεί το Μεϊντάνι στα Ανώγεια, Ο πολιτικός Ζαχαρίας Δραμουντάνης γιος του Στεφανογιάννη και τόσοι άλλοι. Από το σόι της μητέρας του Ευαγγελίας Καργάκη απ’ τα Βορίζια, οι πρωτοκαπετάνιοι Καργάκης, Κωσταντής, Γιώργης και Μιχάλης (Ψαροκωστής, Ψαρογιώργης και Ψαρομιχάλης) στην Οργάνωση Εθνικής Αντίστασης του Πετρακογιώργη. Βαριά η κληρονομιά που κουβαλά ο Αχιλλέας και με κάθε ευκαιρία εκφράζει, γι’ αυτήν την περηφάνια του.

Ο Αχιλλέας Δραμουντάνης έχει αρχίσει ήδη να διακρίνεται ανάμεσα στους Κρητικούς καλλιτέχνες για την ποιότητα και την εκφραστικότητα της ερμηνείας του καθώς και για το ταλέντο του στη σύνθεση. Σε κάθε του ζωντανή εμφάνιση, ο ήχος της λύρας και η φωνή του, είναι η αφετηρία για ένα μαγικό ταξίδι στους ήχους της κρητικής μουσικής."

Ο ντελικανής 

https://www.youtube.com/watch?v=MheyANyvUUw

Στίχοι-Μουσική-Εκτέλεση: Αχιλλέας Δραμουντάνης 

Αντώνης Μαρτσάκης

Ο Αντώνης Μαρτσάκης γεννήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 1979 στην Αθήνα. Έχει καταγωγή από τα Χαρχαλιανά Κισάμου. Σε ηλικία 9 ετών ξεκίνησε να παίζει βιολί, κάτι που ακολούθησε επαγγελματικά μαζί με το τραγούδι. Όντας αρκετά δημοφιλής και μάλιστα πολλές φορές σε νεότερες ηλικίες, θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς νεότερους παραδοσιακούς τραγουδιστές της Ελλάδας

Αντώνης Μαρτσάκης -Η μάνα
https://www.youtube.com/watch?v=-ak8NmBcsbM

Στίχοι: Γιάννης Κότσιρας

Μουσική: Νίκος Τερζλης

Μανώλης Κονταρός

"Ο Μανώλης Κονταρός γεννήθηκε στις 14 Ιουνίου 1968 στις Βρύσσες Αποκορώνου στα Χανιά. Ξεκίνησε να ασχολείται με τη μουσική σε ηλικία 17 χρόνων. Αρχικά γράφτηκε στη σχολή μουσικών του Ross Daily στα Χανιά, όπου και πήρε τα πρώτα του μαθήματα για το λαούτο. Επιπλέον ασχολήθηκε από μικρός και με το χορό ως πρωτοχορευτής στον καλλιτεχνικό όμιλο Αποκορώνου. Με πρότυπα του το Νίκο Μανιά και το Μανώλη Κακλή ξεκινάει την επαγγελματική του δραστηριότητα βασιζόμενη στο τραγούδι. Από την οικογένειά του δεν ασχολείται κανείς με μουσικά όργανα, αλλά προέρχεται από βαθιές παραδοσιακές ρίζες όσον αφορά στην κρητική φιλοξενία και στο τραγούδι. Ο πατέρας του, ο Κονταρογιάννης, είναι γνώστης και ερμηνευτής του ριζίτικου τραγουδιού. Το ερέθισμα να ασχοληθεί με τη μουσική προήλθε από τις παρέες που γίνονταν τακτικά στο σπίτι τους. Σταθμός στην καριέρα του ήταν ο μόνιμος του συνεργάτης επί 18 συναπτά έτη, ο δεξιοτέχνης της λύρας Γεώργιος Τσουρουπάκης με τον οποίο ηχογράφησαν πολλές δισκογραφικές δουλειές. Ο Γιώργος έφυγε άδικα και ξαφνικά από τη ζωή το 2008 σκορπώντας θλίψη σε όλους τους λάτρεις του δεξιοτεχνικού παιξίματος του. Ο Μανώλης Κονταρός έχει εμφανιστεί σε εκδηλώσεις σε ολόκληρη την Κρήτη, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας καθώς και στο εξωτερικό. Ο Μανώλης Κονταρός ταξιδεύει τους μουσικόφιλους στο κρητικά παραδοσιακά τραγούδια, στη μαγεία του ριζίτικου και στα μεθυστικά μονοπάτια του δημοτικού μας τραγουδιού. Αυτήν την περίοδο συνθέτει τα τραγούδια για το νέο του CD, το οποίο αναμένεται με λαχτάρα από τους λάτρεις της παραδοσιακής μας μουσικής."

Πηγή:

Μανώλης Κονταρός - ΕΚΑΜ

https://www.youtube.com/watch?v=IsP4qPkDZho

Σήφης Κατσαμάς (1951-2021)

Ο λαουτιέρης και τραγουδιστής Σήφης Κατσαμάς, γόνος μιας αξιόλογης μουσικής οικογένειας από τους Έρφους Μυλοποτάμου.δεν άργησε να ακολουθήσει κι αυτός τα μονοπάτια της μουσικής παράδοσης, που είχε χαράξει ο πατέρας του, δεξιοτέχνης λυράρης, Μανώλης Κατσαμάς. Ο αδερφός του Γιώργος Κατσαμάς υπήρξε από τους κορυφαίους λυράρηδες και τραγουδιστές. Ο αδελφός του Νικηφόρος Κατσαμάς με το παρατσούκλι «Νίκος Κρητικός» έγινε γνωστός στο λαϊκό πεντάγραμμο και με μεγάλη καριέρα στην Αμερική, η Πόπη Κατσαμά, η οποία είχε τραγουδήσει λαϊκά τραγούδια με μεγάλη επιτυχία την δεκαετία του ’70 και έχει επίσης ακόμη έναν αδερφό και μια αδερφή. Γενικά οι αδελφοί Κατσαμά έχουν αφήσει μια μεγάλη και σπουδαία παρακαταθήκη στον μουσικό πολιτισμό της Κρήτης, ένα δικογραφικό αποτύπωμα που θα αποτελέσει πρότυπο και πυξίδα για τις επόμενες γενιές καλλιτεχνών. Ο Ιωσήφ Κατσαμάς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 70 ετών στις 16 Μαρτίου 2021 στη Ρόδο όπου ζούσε μόνιμα με την οικογένεια του.

Σήφης Κατσαμάς -Μιαν ανθρωπιά μ' απόμεινε (Ριζίτικο)

https://www.youtube.com/watch?v=XehrpJnxnQg

Δημήτρης Βακάκης

Ο λυράρης και τραγουδιστής Δημήτρης Βακάκης γεννήθηκε στις 25 Μαρτίου 1974 στα Χανιά. Σε ηλικία 8 ετών άρχισε μαθήματα κρητικής λύρας με δάσκαλο τον αξέχαστο Κώστα Μουντάκη. Μετά από 5 χρόνια σπουδών κρητικής λύρας και 3 χρόνια θεωρητικών μαθημάτων πήρε το πτυχίο κρητικής λύρας από το Ελληνικό Ωδείο, με βαθμό άριστα παμψηφεί. Σιγά σιγά ξεκινά από το στενό του περιβάλλον να παίζει σε γλέντια και στη συνέχεια βγήκε και στο πάλκο. Στο ενεργητικό του έχει δεκάδες εμφανίσεις στο εξωτερικό, τρείς προσωπικές δισκογραφικές δουλειές όπου περιέχουν προσωπικές του συνθέσεις και ένα βραβείο στον διαγωνισμό κρητικής μουσικής. Επίσης, έχει διδάξει κατά καιρούς σε ωδεία. 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΑΚΑΚΗΣ - Τραγούδι των αγγέλων (κοντυλιές)

https://www.youtube.com/watch?v=iSx9hNJTf3Y

Άλμπουμ: "Μεταξοδερματένια Μου" (2004)

Δημήτρης Βακάκης -Βαβουλεδιανός Συρτός

https://www.youtube.com/watch?v=SSrP7G73b4g
Άλμπουμ: "Μεταξοδερματένια Μου" (2004)

Λεωνίδας Κλάδος (1925-2010)

Ένας από τους καλύτερους λυράρηδες της Κρήτης, ο Λεωνίδας Κλάδος, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 86 ετών, στις 12 Νοεμβρίου 2010. Γεννήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 1925 στα Πλατάνια Αμαρίου και τα πρώτα του ακούσματα ήταν αυτά του ψαλτήριου, των μαντιναδολόγων και των βοσκών της περιοχής. Το 1941, όταν μπήκαν οι Γερμανοί την Κρήτη, τον βρίσκει με πολλές άλλες οικογένειες στις σπηλιές του Ψηλορείτη. Εκεί ο θείος του, που ασχολείται με διάφορα ξυλόγλυπτα θα φτιάχνει και μία λύρα από ασφένταμο. Ο ίδιος αναπολεί "σε 17 ημέρες έμαθα να κουρδίζω και σε 28 ακούστηκαν οι πρώτοι σκοποί στις κορυφές του Ψηλορείτη. Έπαιζα και τραγουδούσα συνέχεια”. Στα πρώτα του βήματα σημαντικό ρόλο έπαιζαν οι λυράρηδες της περιοχής ιδιαιτέρως ο Κουρούπης από το Μέρωνα και ο Καπαρός ο Λευτέρης από το Άνω Μέρος έτσι παρά την αντίδραση των γονιών του να γίνει επαγγελματίας λυράρης εκείνος είχε ήδη πάρει το βάπτισμα σε καφενεία, σε γλέντια, σε γάμους βαπτίσεις νάσου και χαρές. Ο Λεωνίδας Κλάδος εργάστηκε και σε πολλά κέντρα των Αθηνών και της Κρήτης. Δισκογραφικά έχει να επιδείξει ένα χρυσό δίσκο “Όταν κοιμάται ο δυστυχής” και συνολικά 35 μεγάλους δίσκους 33 στροφών, 15 μικρούς (45 στροφών) και δεκάδες κασσέτες. Η τεχνική του χαρακτηρίζεται από ποικίλες και γρήγορες εναλλαγές ενώ η ποιότητα του ήχου έχει μια έντονη γλυκύτητα που σε συναρπάζει. Πολλοί λένε σήμερα, ότι με τη λύρα του Κλάδου μερακλώνουν, ενθουσιάζονται, είναι η λύρα που τους αρέσει και τους ταξιδεύει σε κόσμους παραμυθένιους και παραδεισένιους. Άνθρωπος πράος και σεμνός θα πει "Ευχαριστώ το Θεό που μου ΄δωσε αυτό το χάρισμα, ότι πιο πολύτιμο για μένα. Η λύρα με δίδαξε και με γνώρισε μ’ όλα τα στρώματα των ανθρώπων”.

Λεωνίδας Κλάδος -Όλος ο κόσμος με μισεί

https://www.youtube.com/watch?v=QG1mDu5kM38

Βαγγέλης Πυθαρούλης

Ο Κρήτης τραγουδιστής, συνθέτης και λυράρης Βαγγέλης Πυθαρούλης γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Κεντρί Ιεράπετρας Λασιθίου. Από τα 9 μέχρι τα 14 έψελνε στην τοπική ενορία του χωριού, ωστόσο, η μεγάλη του αγάπη ήταν η κρητική παραδοσιακή μουσική. Στα Χανιά γνώρισε τον Μπακαλιάρο (Βασίλη Νιράκη) από τον οποίο και πήρε το πρώτο μουσικό βάπτισμα. Το 1979 ξεκίνησε στην Ιεράπετρα με κάποιους φίλους τα πρώτα του επαγγελματικά βήματα με το μπουζούκι τραγουδώντας ευκαιριακά σε διάφορες εκδηλώσεις. Ταυτόχρονα πήρε μαθήματα θεωρίας από τον τότε διευθυντή της Φιλαρμονικής Ορχήστρας Ηρακλείου Μηνά Τζωρτζάκη και μετέπειτα στην Αθήνα από τον καθηγητή Χρήστο Αλεξόπουλο. Το 1982, μετακόμισε στην Αθήνα και συμμετείχε στο συγκρότημα του Αντώνη Περιστέρη, αρχικά παίζοντας κιθάρα, και στη συνέχεια λαούτο. Την επόμενη χρονιά ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του ως λυράρης. Έχει συνεργαστεί και περιοδεύσει σε Ελλάδα και εξωτερικό με πολλούς καταξιωμένους μουσικούς. Το 1996 μετακόμισε στο Ηράκλειο της Κρήτης όπου ζει και εργάζεται.

Βαγγελης Πυθαρουλης-Μου λειπεις
https://www.youtube.com/watch?v=w2TujnbcP8I

Γιάννης Κρητικός

Ο Κρητικός μουσικός και ηθοποιός Γιάννης Κρητικός, γεννήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 1986 στο Ηράκλειο. Στα εννιά του χρόνια άρχισε να διδάσκεται την κρητική λύρα, ενώ παράλληλα μάθαινε κρητικούς και παραδοσιακούς χορούς στο Λύκειο Ελληνίδων Ηρακλείου. Μετά τη λύρα, άρχισε να μαθαίνει ντραμς, κιθάρα, μπάσο, λάουτο, μαντολίνο, τουμπελέκι. Συμμετείχε σε σχολικά και νεανικά γκρουπάκια, που έπαιζαν κυρίως ροκ μουσική (guest σε εμφανίσεις του συγκροτήματος «ΥΠΟΓΕΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ»), ενώ παράλληλα ταξίδεψε σε πολλές πόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού ως χορευτής του Λυκείου των Ελληνίδων. Τελειώνοντας τις σπουδές του στο Γενικό Λύκειο, έκανε δύο χρόνια μουσικές σπουδές στην Αθήνα, και στη συνέχεια ξεκίνησε συνεργασία με τον Νίκο Νομικό και τον Μιχάλη Δημητριάδη. Μετά δούλεψε για λίγο στην επαρχία και στη συνέχεια το χειμώνα του 2006 συνεργάστηκε με τον Πέτρο 'Ιμβριο, την Ελένη Καρουσάκη, και τον Χάρη Κώστοπουλο. Ακολούθησε συνέχεια της συνεργασίας με τον Πέτρο 'Ιμβριο για δύο σεζόν μαζί με τη Σαμπρίνα και τον Σπύρο Σπυράκο. Εκεί γνώρισε μέσω του Ίμβριου τον παραγωγό, στιχουργό, συνθέτη Γιάννη Λιόντο, με την πολύτιμη συμβολή του οποίου κυκλοφόρησε το πρώτο του CD, με τίτλο «Έχω μεγάλη προίκα» που περιέχει την επιτυχία "Ανάθεμα τα κινητά" και ποικιλία τραγουδιών λαϊκών και παραδοσιακών. Την κρητική λύρα ο Γιάννης τη χρησιμοποιεί πάντα, σε όλες του τις εμφανίσεις γιατί θέλει να ακούγεται η φωνή της που «μιλά» στον κόσμο, και είναι ένα στιγμιότυπο ανάμεσα στο υπόλοιπο πρόγραμμα των μαγαζιών που εμφανίζεται, αλλά απολύτως απαραίτητο για κείνον, που κουβαλά πάντα τη Κρήτη μέσα του.

Ανάθεμα τα κινητά
https://www.youtube.com/watch?v=f4sHSMqky9c
Στίχοι-Μουσική: Γιάννης Λιόντος
Εκτέλεση: Γιάννης Κρητικός

Τρελάθηκαν οι ορμόνες σου

https://www.youtube.com/watch?v=sazLfPbD-BY

Στίχοι:  Γιάννης Λιόντος

Μουσική:  Κώστας Κοκοτζής

Εκτέλεση: Γιάννης Κρητικός

Λευτέρης Καλομοίρης (1957-2020)

Ο μαντιναδολόγος και χοροδιδάσκαλος Λευτέρης Καλομοίρης γεννήθηκε στα Ανώγεια της Κρήτης το 1957. Για μία δεκαετία (1999-2009) υπήρξε Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανωγείων διοργανώνοντας μια σειρά Πολιτιστικών εκδηλώσεων με αποκορύφωμά της προσπάθειάς του να κάνει την Μαντινάδα γνωστή σε ένα ευρύτερο κοινό στην Αθήνα, αλλά και την Θεσσαλονίκη. Διετέλεσε Πρόεδρος του Δημοτικού συμβουλίου Ανωγείων από το 2002 έως το 2006. Διατηρούσε εδώ και πολλά χρόνια σχολή χορού στα Ανώγεια στην οποία πάρα πολλά παιδιά έμαθαν και να χορεύουν, ενώ μαθητές του έχουν συμμετάσχει κατά καιρούς σε Παγκρήτιους και Πανελλήνιους διαγωνισμούς. Οι μαντινάδες του όπως αναφέρουν οι ειδικοί αποτελούν στολίδια στην κρητική δισκογραφία. Αγαπημένο του θέμα υπήρξε ο έρωτας.

Σχετικά πρόσφατα κυκλοφόρησε το τέταρτο βιβλίο του με τον τίτλο "Ποιο παραμύθι θα σου πω" που περιείχε περισσότερες από 500 βιωματικές μαντινάδες. Πολλές από αυτές ερμήνευσαν διάσημοι Κρητικοί καλλιτέχνες όπως ο Βασίλης Σκουλάς, ο Ψαραντώνης, ο Σωπασής, ο Γιώργης Καλομοίρης, ο Νικηφόρος Αεράκης, ο Νίκος Γωνιανάκης, ο Μύρων Σκουλάς, ο Μιχ. Καλλέργης, ο Δημ. Κουνάλης και άλλοι.

Ο Λευτέρης Καλομοίρης (ή Ντελικανής για τους φίλους) έχασε τραγικά τη ζωή του στις 3 Μαΐου 2020 μετά από διπλό φονικό που συνέβη στο Περιχώρι Ανωγείων έξω από καφενείο, μετά από έντονη λογομαχία με συγχωριανό του για κτηματικές διαφορές.

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΛΟΜΟΙΡΗΣ - ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ
https://www.youtube.com/watch?v=dJzwyIwga_k

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΛΟΜΟΙΡΗΣ - ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ

https://www.youtube.com/watch?v=0yvr3kzxsGQ

Θοδωρής Κατσαφάδος

Ο ηθοποιός Θεόδωρος Κατσαφάδος γεννήθηκε στη Μάνη και συγκεκριμένα στο χωριό Λάκκος ή αλλιώς Κατσαφαδιάνικα. Έχει αποφοιτήσει από τη Σχολή Θεάτρο Βεάκη.  Ξεκίνησε στο Θέατρο Ριάλτο με τον «Πλούτο» του Αριστοφάνη το 1973, ενώ ακολούθησαν διάφορες θεατρικές δουλειές όπως «Το λιοντάρι το χειμώνα», «Παπαφλέσσας», «Ερωτόκριτος», «Φορτουνάτος», «Φοιτηταί», «Τοπικός Παράγων», «Η τύχη της Μαρούλας», «Κατσούρμπος». Από το 1982 μέχρι το 2008 είναι βασικό στέλεχος του Εθνικού Θεάτρου κι συμμετέχοντας σε διάφορα έργα όπως «Πλούτος», «Αυλή των θαυμάτων», «Κατσούρμπος», Αριστοφάνη «Ειρήνη», Σοφοκλή «Αίας» και άλλα. Στην τηλεόραση έχει λάβει μέρος σε διάφορες παραγωγές όπως Ανήσυχα Νιάτα την περίοδο 1973-1974, Η μάχη των πελαργών, Το γυμνό κορίτσι, Έξωση, Μη φοβάσαι τη φωτιά. Τηλεοπτικά έχει συνεργαστεί με τον σκηνοθέτη Πάνο Κοκκινόπουλο στις σειρές 10η εντολή, Μαύρα Μεσάνυχτα, Ο 3ος Νόμος και Ου Φονεύσεις. Τη σεζόν 2010-2011 είχε έναν από τους πρωταγωνιστικούς ρόλους στην σειρά εποχής Το Νησί υποδυόμενος τον πρόεδρο της Σπιναλόγκας Πέτρο Κοντομάρη. Από το 2011 μέχρι το 2014 ήταν μέρος του βασικού καστ της καθημερινής δραματικής σειράς Κλεμμένα Όνειρα. Τη σεζόν 2016-2017 πρωταγωνίστησε στην κωμική σειρά του Λευτέρης Παπαπέτρου, Στο καλό γλυκιά μου συμπεθέρα. Τέλος έχει παίξει και σε διάφορες κινηματογραφικές ταινίες. 

Ο Θοδωρής Κατσαφάδος τραγουδάει ριζίτικα
https://www.youtube.com/watch?v=ty-qpcTpCjo

Γιώργος Ζερβάκης

Ο Κρητικός λυράρης και τραγουδιστής Γιώργος Ζερβάκης γεννήθηκε στις 21 Ιουνίου 1972 στη Γερμανία και κατάγεται από τη Μεσαρά της Κρήτης. Σε ηλικία 12 ετών παρακολούθησε μαθήματα λύρας για 2 χρόνια από τον Κώστα Μουντάκη. Έχει δώσει πολλές ζωντανές εμφανίσεις στο εξωτερικό και ιδιαίτερα στην Ελλάδα. 

Το καράβι της γραμμής (Συρτός) 
https://youtu.be/JkHgDeIKOJk?si=x-6DXC0ScExAt81f

 

Μανώλης Κακλής και Μαρίνα Κακλή

Ο Κρητικός λαουτιέρης Μανώλης Κακλής γεννήθηκε το 1945 στην Επισκοπή Ρεθύμνου και το πραγματικό του επώνυμο ήταν Κακλιδάκης. Σε ηλικία 16 ετών, ο πατέρας του αποφασίζει να του κάνει δώρο το πρώτο του λαούτο! Ένα δώρο που τελικά καθόρισε την ζωή του ολόκληρη! Έπαιξα επίσημα για πρώτη φορά σε ηλικία 18 χρονών και συνεργάστηκε στην πορεία με τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες του νησιού, όπως οι Νίκος Μανιάς, Ροδάμανθος Ανδρουλάκης, Ζαχαρίας Μελεσσανάκης, Θανάσης Σκορδαλός, κ ά. Η δισκογραφική του παραγωγή χαρακτηρίζεται από τις πλουσιότερες και σημαντικότερες της σύγχρονης μουσικής σκηνής και η δεκαετία του ΄80 θεωρείται η πιο παραγωγική δεκαετία του Κακλή. Δυστυχώς ένα γεγονός που έπληξε αδυσώπητα τη ζωή του Κακλή επηρέασε βαθύτατα και αμετάκλητα την προσωπικότητα και το έργο του ήταν ο πρόωρος θάνατος της πολυαγαπημένης του κόρης Μαρίνας, που από παιδί τραγουδούσε πάντα δίπλα στο πατέρα της. Αρχικά φάνηκε ότι ο Κακλής παρέδωσε τα όπλα, αλλά με την παρότρυνση αγαπημένων φίλων επέστρεψε και συνέχισε τη «μάχη», έτσι όπως αρμόζει σε κάθε γνήσιο αγωνιστή και υπηρέτη της τέχνης. Tα τελευταία χρόνια συνεργάζονταν με τους Κατσαμάδες, το Ζαχαρία Μελεσσανάκη, τον Κωστή Κακουδάκη, το Μανώλη Βερδινάκη και το Στέλιο Σταματογιαννάκη. Εμφανιζόταν αρκετά συχνά στο Κέντρο Κακλής, στην παραλία της Επισκοπής.
Ο Μανώλης Κακλής θα φύγει και αυτός πρόωρα από τη ζωή στις 18 Οκτωβρίου 2017. Ζ. Μελεσσανάκης & Μ. Κακλής - Στην ύστερη μου αναπνοή https://www.youtube.com/watch?v=-bGL45GYxs4
Από το δίσκο "Πρώτο λουλούδι τσ'άνοιξης"

Μαρίνα Κακλή - Ξαναγεννήθηκα

https://www.youtube.com/watch?v=UOSTcyfyX0g

Στίχοι-Μουσική: Νικόλας Αλεφαντινός

Αλεφαντινοί: Νικόλας και Μιχάλης Αλεφαντινός

Ο Νικόλας Αλεφαντινός είναι μια εμβληματική προσωπικότητα στην μουσική της Κρήτης και το όνομά του δηλώνει μια ολόκληρη σχολή για το κρητικό λαγούτο και πολλοί νέοι λαουτιέρηδες ακολουθούν ευλαβικά τον δρόμο που χάραξε με την ανεπανάληπτη ευχέρειά του και το μοναδικό συνθετικό του ταλέντο. Γεννήθηκε το 1959 και κατάγεται από το χωριό Αγιος Μάμας Μυλοποτάμου Ρεθύμνης. Ο πατέρας του Μανόλης, για πολλά χρόνια κατασκεύαζε παραδοσιακά μουσικά όργανα και ο ίδιος μαζί με τον αδελφό του Μιχάλη (γνωστό λυράρη και τραγουδιστή), δημιούργησαν νέα μουσικά μοτίβα, τα οποία σήμερα θεωρούνται κλασικά και παίζονται από όλους τους νεότερους καλλιτέχνες. Η πρώτη του δισκογραφική εμφάνιση έγινε σε συνεργασία με τον αδελφό του, τον Μιχάλη το 1978, με τον δίσκο ''Πρώτο βήμα'' και ακολούθησε το 1982 ο δίσκος''Τσ αγάπης το μαξούλι''. Τελικά η επιτυχία θα έρθει μαζί με την κυκλοφορία των δίσκων ''Κρητικός κύκλος 1&2'', οι οποίοι και καταξίωσαν τους αδελφούς Αλεφαντινούς στην συνείδηση όλων των Κρητών. Το 1987 ο Νίκος Αλεφαντινός σε συνεργασία με τον μεγάλο καλλιτέχνη Μανώλη Κακλή κυκλοφόρησαν τον δίσκο ''Όλα για την αγάπη σου'' ενώ συνόδευσε με το λαούτο του, τόσο τον αδερφό του Μιχάλη, όσο και τον Κώστα Μουντάκη, τον Νίκο Σκευάκη, τον Γιώργο Παπαδάκη και πολλούς άλλους ακόμα μεγάλους λυράρηδες της Κρήτης. Εδώ και αρκετά χρόνια ο Νίκος Αλεφαντινός απέχει από κάθε είδους ζωντανή εμφάνιση και η μόνη παρουσία του στα μουσικά δρώμενα της Κρήτης γίνεται μέσω της δισκογραφίας και της μεγάλης του αγάπης της οργανοποιίας. Αποκορύφωμα στο ταλέντο του στην οργανοποιία είναι και η κατασκευή ενός μουσικού οργάνου που φέρει το όνομα "ΝΙΚΑΛ" από τα αρχικά του ονόματός του και μοιάζει με λαγούτο αλλά έχει πολύ ιδιαίτερο ήχο που μοιάζει με του νησιώτικου λαγούτου. Με το ΝΙΚΑΛ έχουν ηχογραφηθεί πολλά κομμάτια του Νίκου Αλεφαντινού αλλά και από άλλους καλλιτέχνες.

Μιχάλης & Νίκος Αλεφαντινός - Λίμνες

https://www.youtube.com/watch?v=PqzQOjsRYMU
Στίχοι: Νίκος Αλεφαντινός
Μουσική: Μιχάλης Αλεφαντινός

Μανώλης Λιδάκης & Νίκος Αλεφαντινός -Πέρασε ΄κείνος ο καιρός
https://www.youtube.com/watch?v=8N0gN78qUoU
Στίχοι-Μουσική: Νικόλας Αλεφαντινός

Οι 100 καλύτεροι Έλληνες & Ελληνίδες ηθοποιοί

Οι 100 καλύτεροι Έλληνες και Ελληνίδες ηθοποιοί

του θεάτρου, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης

ΑΝΔΡΕΣ

1. Μάνος Κατράκης (1910-1984)
2. Βασίλης Λογοθετίδης (1898-1960)
3. Αλέξης Μινωτής (1900-1990)
4. Αιμίλιος Βεάκης (1884-1951)
5. Δημήτρης Χορν (1921-1998)
6. Γιάννης Βόγλης (1937-2016)
7. Διονύσης Παπαγιαννόπουλος (1912-1984)
8. Θανάσης Βέγγος (1927-2011)
9. Βλάσσης Μπονάτσος (1949-2004)
10. Κώστας Καζάκος
11. Σωτήρης Μουστάκας (1940-2007)
12. Φαίδων Γεωργίτσης (1939-2019)
13. Γιάννης Μπέζος
14. Νίκος Σεργιανόπουλος (1952-2008)
15. Στέλιος Μάινας
16. Τάσος Χαλκιάς
17. Χάρης Ρώμας
18. Βασίλης Χαραλαμπόπουλος
19. Ιεροκλής Μιχαηλίδης
20. Αλέκος Αλεξανδράκης (1928-2005)
21. Νίκος Ρίζος (1924-1999)
22. Νίκος Σταυρίδης (1910-1987)
23. Νότης Περγιάλης (1920-2009)
24. Γιάννης Γκιωνάκης (1922-2002)
25. Άγγελος Παπαδημητρίου
26. Μίμης Φωτόπουλος (1913-1986)
27. Κώστας Καρράς (1936-2012)
28. Ντίνος Καρύδης
29. Θοδωρής Αθερίδης
30. Πέτρος Φιλιππίδης
31. Κώστας Βουτσάς
32. Ντίνος Ηλιόπουλος (1915-2001)
33. Βασίλης Αυλωνίτης (1904-1970)
34. Γιώργος Φούντας (1924-2010)
35. Σπύρος Παπαδόπουλος
36. Γιάννης Ζουγανέλης
37. Ανδρέας Μπάρκουλης (1936-2016)
38. Μάρκος Σεφερλής
39. Κώστας Χατζηχρήστος (1921-2001)
40. Στάθης Ψάλτης (1951-2017)
41. Λάμπρος Κωνσταντάρας (1913-1985)
42. Αντώνης Καφετζόπουλος
43. Γιώργος Βασιλείου (1950-2016)
44. Νίκος Ξανθόπουλος
45. Δημήτρης Παπαμιχαήλ (1934-2004)
46. Γιώργος Κωνσταντίνου
47. Σάκης Μπουλάς (1954-2014)
48. Ορέστης Μακρής (1898-1975)
49. Κώστας Αρζόγλου
50. Νίκος Κούρκουλος (1934-2007)
51. Λαυρέντης Διανέλλους (1911-1978)
52. Χρήστος Τσαγανέας (1906-1976)
53. Δήμος Σταρένιος (1909-1983)
54. Γιάννης Αργύρης (1918-1993)
55. Αθηνόδωρος Προύσαλης (1926-2012)
56. Χρήστος Πολίτης
57. Γρηγόρης Βαλτινός
58. Πέτρος Φυσσούν (1933-2016)
59. Πάνος Μιχαλόπουλος
60. Σπύρος Φωκάς (1937-2023)
61. Γιώργος Κιμούλης

ΓΥΝΑΙΚΕΣ

1. Κατίνα Παξινού (1900-1973)
2. Κυβέλη (1988-1978)
3. Μαρίκα Κοτοπούλη (1887-1954)
4. Σοφία Βέμπο (1910-1978)
5. Ειρήνη Παπά
6. Έλλη Λαμπέτη (1926-1983)
7. Άννα Συνοδινού (1927-2016)
8. Κάτια Δανδουλάκη
9. Γεωργία Βασιλειάδου (1897-1980)
10. Ελένη Παπαδάκη (1903-1944)
11. Τζένη Καρέζη (1932-1992)
12. Αλίκη Βουγιουκλάκη (1934-1996)
13. Σαπφώ Νοταρά (1907-1985)
14. Δέσποινα Μπεμπεδέλη
15. Νένα Μεντή
16. Υρώ Μανέ
17. Χρυσούλα Διαβάτη
18. Μελίνα Μερκούρη (1920-1994)
19. Ρένα Βλαχοπούλου (1917-2004)
20. Άννα Καλουτά (1918-2010)
21. Μαρίκα Νέζερ
22. Μάρω Κοντού
23. Μαίρη Χρονόπουλου
24. Ζωή Λάσκαρη (1942-2017)
25. Σπεράντζα Βρανά (1928-2009)
26. Άννα Φόνσου
27. Τασσώ Καβββαδία (1921-2010)
28. Μαριάννα Τουμασάτου
29. Σοφία Αλιμπέρτη
30. Ζέτα Μακρυπούλια
31. Βίκυ Σταυροπούλου
32. Μαρία Τζομπανάκη
33. Τζόυς Ευείδη
34. Ελένη Γερασιμίδου
35. Μαρία Κανελοπούλου
36. Δέσπω Διαμαντίδου (1916-2004)
37. Παναγιώτα Βλαντή
38. Κατερίνα Λέχου
39. Μαρία Λεκάκη
40. Σμαράγδα Καρύδη

ΠΑΙΔΙΑ

1. Βασίλης Καΐλας
2. Τζένη Φωτίου

Μάνος Κατράκης & Γιώργης Κουτσουρέλης -"ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ"
https://www.youtube.com/watch?v=_8t_1wEPWO0

*Ο άτυπος αυτός κατάλογος είναι απολύτως υποκειμενικός και το ίδιο συμβαίνει και με τη σειρά που τοποθετούνται τα ονόματα των ηθοποιών. Επέλεξα απλώς και ηθοποιούς κάπως πιο παλιούς και κάπως πιο νέους.