Μία από τις πιο εξέχουσες μορφές της Παλαιάς Διαθήκης είναι αυτή του υιού του Προφήτη και Βασιλιά Δαυίδ, Σολομών. Ο Σολομώντας ήταν ο πέμπτος υιος του Δαυίδ και της Βηρσαβεέ και ο 3ος Βασιλιάς του Ισραήλ. Ανέβηκε στο θρόνο ττο 972 π.Χ. και βασίλεψε επί 40 έτη. Η βασιλεία του διακόπηκε με τον θάνατό του το 931 π.X. και τον διαδέχθηκε ο γιος του Ιεροβοάμ.
Η Αγία Γραφή αναφέρει ότι ο Σολομών διακρινόταν για τη σοφία, τη μεγάλη του σύνεση και μόρφωση. Σ' αυτόν αποδίδονται 3.000 παραβολές και 5.000 ωδές. Επίσης, του ανήκει η πατρότητα των έργων «Εκκλησιαστής», «Άσμα Ασμάτων» και «Παροιμίες» που αποτελούν πηγή πληροφοριών για τη ζωή και το έργο του. Δείγμα της μεγάλης σοφίας του αποτελεί η απόδοση δικαιοσύνης στην περίφημη δίκη των δύο γυναικών που διεκδικούσαν το ίδιο παιδί. Η απόφασή του να διαμελιστεί το παιδί, είχε ως αποτέλεσμα να αποκαλυφθεί η αληθινή του μητέρα. Με τα πλούτη που συγκέντρωσε ο Σολομώντας εκτέλεσε πλήθος έργων όπως συγκοινωνιακά και καλλωπισμού. Ανήγειρε μεγαλοπρεπή οικοδομήματα, όπως τα εντυπωσιακά ανάκτορα, όπου διέμενε με πρωτοφανή χλιδή, μαζί με συζύγους και ερωμένες (κατά την παράδοση έφθαναν τις χίλιες), καθώς και τον περίφημο ναό της Ιερουσαλήμ στον λόφο Μωριά, όπου μετέφερε την Κιβωτό της Διαθήκης.Φρόντισε για την ανοικοδόμηση πολλών πόλεων όπως της πυρποληθείσας Γεζέρ, τηςΜεγιδδώαλλά και τηςΙερουσαλήμ. Η φήμη του είχε φτάσει στα πέρατα του κόσμου. Είναι περίφημη η επίσκεψη στο παλάτι του τηςΒασίλισσας της Αραβίας Σαβάμε πολύ μεγάλη συνοδεία, κατά την οποία αντάλλαξαν ακριβά δώρα, υφάσματα, πολύτιμες πέτρες, χρυσάφι κι αρώματα. Η βαριά όμωςφορολογίακαι οι αγγαρείες που επέβαλε για την εκτέλεση των μεγάλων έργων, προκάλεσαν την αγανάκτηση του λαού του κατά τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του. Εκδηλώθηκαν τότε σημαντικές εξεγέρσεις και η κατάληξη ήταν, μετά τον θάνατό του, το ιουδαϊκό κράτος να διασπαστεί, να παρακμάσει και τελικά να καταρρεύσει.
Αποσπάσματα από το "Άσμα Ασμάτων" (Κραταιά ως θάνατος αγάπη) https://www.youtube.com/watch?v=Kp5hssW-Z0A Μετ. Γιώργος Σεφέρης Μελοποίηση: Μάνος Χατζιδάκις Απόδοση:Δημήτρης Ψαριανός, Φλέρυ Νταντωνάκη. Δίσκος "Μεγάλος Ερωτικός"
Αλέξης Σολoμός: Ενδυματολόγος, ηθοποιός, σκηνοθέτης, μεταφραστής, και θεωρητικός του θεάτρου. Για την συνολική προσφορά και το έργο του, τού είχε απονεμηθεί ο Ταξιάρχης του Φοίνικα και είχε τιμηθεί από την Ακαδημία Αθηνών και αναγορεύτηκε ως επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Αλέξανδρος Σολωμός γεννήθηκε στις 9 Αυγούστου1918 στην Αθήνα και η καταγωγή του ήταν από την Κεφαλλονιά. Υπήρξε μαθητής του Καρόλου Κουν στο Κολέγιο Αθηνών και πήρε μαθήματα ζωγραφικής στο ατελιέ Βυζάντιου & Στύλου-Διαμαντοπούλου, σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1937-1941) χωρίς να αποφοιτήσει καθώς και στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου (1939-1942), στη Βασιλική Ακαδημία Δραματικών Τεχνών του Λονδίνου (1945-46), στο Πανεπιστήμιο Γέιλ των ΗΠΑ και στο Δραματικό Εργαστήρι του Πισκάτορ (1946-48).Πριν ολοκληρώσει τις θεατρικές σπουδές του, είχε ήδη σχεδιάσει τα κοστούμια για τον Μάκβεθ που ανέβασε η Μαρίκα Κοτοπούλη το 1937 και εκείνη την εποχή άρχισε και η συνεργασία του με το περ. "Νεοελληνικά Γράμματα". Το 1939 παρουσίασε την πρώτη σκηνοθετική του δουλειά στην Αρκούδα του Τσέχωφ, που ανέβηκε από το θίασο του Αγγλοελληνικού Συνδέσμου. Στην Κατοχή εργάστηκε ως ηθοποιός, ενδυματολόγος, μεταφραστής και κριτικός κινηματογράφου. Η επαγγελματική θεατρική του σταδιοδρομία άρχισε ουσιαστικά με τη συνεργασία του στο Θέατρο Αθηνών του Κωστή Μπαστιά στα 1942-43. Έπαιξε ως ηθοποιός στο "Δίλημμα του Γιατρού" του Μπέρναρντ Σωστο "Θέατρο Διονύσια". Παράλληλα σχεδίασε τα κοστούμια της παράστασης Αΐντα του Βέρντι, που παρουσιάστηκε στο Θέατρο Ολύμπια. Το 1943 συνεργάστηκε για ένα μικρό χρονικό διάστημα, ως ηθοποιός, με το "Θέατρο Τέχνης" του Κ. Κουν και με το Θίασο Μανωλίδου - Βεάκη - Παππά - Δενδραμή. Το 1944 ανέβηκε από το Θέατρο Τέχνης το θεατρικό του έργο "Ο τελευταίος ασπροκόρακας" και το 1945 "Το μονοπάτι της λευτεριάς" από το Θίασο Παππά - Μερκούρη. Επιπλέον το 1944 υπήρξε ιδρυτικό μέλος του περιοδικού "Τετράδιο". Ο Αλέξης Σολομός άρχισε την σκηνοθετική του σταδιοδρομία στη Νέα Υόρκη το 1947 στο Cherry Lane Theatre και στο Province Town Playhouse. Το 1949 ανέβασε τον Καλιγούλα του Καμύ στο Embassy Theatre του Λονδίνου. Το 1949 επέστρεψε στην Ελλάδα όπου η πρώτη παράσταση που σκηνοθέτησε ήταν η "Κληρονόμος" στο Θέατρο Μουσούρη. Συνεργάστηκε με το Εθνικό Θέατρο τις περιόδους 1950-1964, 1968-1985 και το 1992, όπου σκηνοθέτησε περίπου 100 θεατρικές παραστάσεις. Σκηνοθέτησε σε διάφορους αθηναϊκούς θιάσους, στο Κ.Θ.Β.Ε., στην Ε.Λ.Σ. Το 1964 ίδρυσε το δικό του θίασο, με την επωνυμία "Προσκήνιο" (1967-1978). Επίσης εργάστηκε στο Μίσιγκαν των Η.Π.Α. (1965-1967) ως καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ αρχαίου ελληνικού θεάτρου. Θεωρείται από τους σκηνοθέτες που συνέβαλαν στην αναβίωση των έργων του Αριστοφάνη, ανεβάζοντας στην Επίδαυρο δέκα από τις ένδεκα κωμωδίες του, με τη χρήση στοιχείων από την ελληνική λαογραφική παράδοση. Ακόμη μελέτησε και τις αρχαίες τραγωδίες και σκηνοθέτησε έργα και των τριών μεγάλων Ελλήνων Τραγικών. Πλούσιο υπήρξε και το μεταφραστικό έργο του και συχνά μετέφραζε ο ίδιος τα έργα που σκηνοθετούσε ή/και σχεδίαζε και τα κοστούμια. Επιπλέον χρημάτισε αναπληρωτής γενικός διευθυντής του Ε.Ι.Ρ.Τ. (1974-1975) και δυο φορές διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου (1980-1983). Πέθανε στις 26 Σεπτεμβρίου2012, σε ηλικία 94 ετών.
Οι αδελφές Τατά
https://www.youtube.com/watch?v=L180iuUKP2s Στίχοι: Αλέξης Σολομός Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις Πρώτη εκτέλεση: Μάρω Κοντού & Ζωή Φυτούση & Σούλα Μπάστα & Νίκη Λεμπέση
Γεώργιος Χορτάτσης, Ρεθύμνιος θεατρικός συγγραφέας της περιόδου της ακμής της κρητικής λογοτεχνίας. Έγραψε σίγουρα τρία θεατρικά έργα: την τραγωδία Ερωφίλη, την κωμωδία Κατσούρμπος και το ποιμενικό δράμα Πανώρια.
Για τη ζωή του ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά και δεν έχουμε πληροφορίες για το πατρώνυμό του, ώστε να επιτευχθεί με βεβαιότητα η ταύτισή του με βάση τις αρχειακές πηγές. Φαίνεται πως ανήκε σε παλιά, και πιθανόν αρχοντική οικογένεια της Κρήτης. Δεν γνωρίζουμε ακριβώς πότε έζησε, αλλά πιθανότατα γεννήθηκε στα μέσα του 16ου και πέθανε στις αρχές του 17ου. Από το έργο του Χορτάτση αλλά και από μαρτυρίες της εποχής συμπεραίνει κανείς ότι είχε ευρεία μόρφωση. Δεν μπορεί να αποκλειστεί και η πιθανότητα να είχε σπουδάσει στην Ιταλία. Είναι βέβαιο πως παρακολουθούσε το σύγχρονο με αυτόν ιταλικό θέατρο και γνώριζε τους κλασικούς Λατίνους συγγραφείς. Φαίνεται ότι είχε και επαφές με βενετούς ευγενείς, αφού δύο από τα έργα του, η Πανώρια και η Ερωφίλη, είναι αφιερωμένα στον ευγενή από τα Χανιά Μαρκαντώνιο Βιάρο, σημαντικό προστάτη των γραμμάτων, και τον δικηγόρο από τα Χανιά Ιωάννη Μουρμούρη. Εξίσου πιθανό είναι να συμμετείχε και σε κάποια από τις Ακαδημίες που είχαν ιδρυθεί στις μεγάλες κρητικές πόλεις και πρωταγωνιστούσαν στην πνευματική ζωή.
Τέλος, βάσει της χρονολογικής συγγένειας είναι πιθανό ο Χορτάτσης να είναι ο συγγραφέας και της κωμωδίας Στάθης, όπως και τα ιντερμέδια που διασώζονται στα χειρόγραφα των έργων του.
Πάθη από τον έρωτα https://www.youtube.com/watch?v=mtImDKO0j6w
Ποίηση: Γεώργιος Χορτάτζης
Μελοποίηση: Μάνος Χατζιδάκις
Πρώτη εκτέλεση: Φλέρυ Νταντωνάκη
Δίσκος: «Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΕΡΩΤΙΚΟΣ», 1972
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΠΑΝΑΡΕΤΟΥ
https://www.youtube.com/watch?v=_CAXlbSXkQM
ΑΠΟ ΤΗΝ «ΕΡΩΦΙΛΗ»
Η Ερωφίλη είναι μία από τις πιο γνωστές τραγωδίες της κρητικής λογοτεχνίας. Είναι γραμμένo σε 15σύλλαβο ομοιοκατάληκτο στίχο, με εξαίρεση τα χορικά, που είναι γραμμένα σε 11σύλλαβους σε τερτσίνες δηλ. τρίστιχες στροφές. Η τραγωδία αποτελείται από πρόλογο, πέντε πράξεις, χορικά στο τέλος κάθε πράξης και ιντερμέδια (αυτόνομα μουσικοχορευτικά επεισόδια που παρεμβάλλονται μεταξύ των πράξεων). Τα βασικά πρόσωπα είναι τρία: η Ερωφίλη, ο Πανάρετος και ο Βασιλιάς Φιλόγονος όπου ο κάθε ήρωας έχει ένα έμπιστο του πρόσωπο. Τέλος το έργο προλογίζεται από τον Χάρο, που αναφέρεται στην παντοδυναμία του και στη ματαιότητα της δόξας και των υλικών αγαθών.
Γιώργος Σαραντάρης: Έλληνας ποιητής, φιλόσοφος και δοκιμιογράφος της Γενιάς του ’30. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 20 Απριλίου 1908, αλλά από το 1910 έως το 1931 έζησε στην Μπολόνια της Ιταλίας όπου ήταν και το κέντρο των εμπορικών δραστηριοτήτων του πατέρα του. Ο Σαραντάρης έλαβε Ιταλική παιδεία και σε νεαρή ηλικία έγραφε ποιήματα στα Ιταλικα. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια και τα τότε πνευματκά του ενδιαφέροντα ήταν κυρίως φιλοσοφικά. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα τον κέρδισε όμως η ποίηση. Στα ελληνικά γράμματα εμφανίστηκε το 1933 και παρά την τόσο αξιόλογη πνευματική μορφή του μόνο δέκα χρόνια έζησε και επηρρέασε τον ελληνικό χώρο αφού κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Γιώργος Σαραντάρης συμμετείχε στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο στην πρώτη γραμμή του Αλβανικού μετώπου, όπου αρρώστησε από τύφο. Πέθανε λόγω των κακουχιών του πολέμου λίγο μετά την επιστροφή του στην Αθήνα στις 26 Φεβρουαρίου 1941.
Η ποίηση του Γιώργου Σαραντάρη υπήρξε αρκετά πρωτοποριακή για τα δεδομένα των ιδεών που επικρατούσαν την εποχή του Μεσοπολέμου
στους αθηναϊκούς λογοτεχνικούς κύκλους. Το έργο του δεν συνάντησε ευρεία αποδοχή στην εποχή του, επηρέασε
ωστόσο την ελληνική ποίηση βαθιά και ουσιαστικά. Η συμβολή του
αναγνωρίστηκε από τον Οδυσσέα Ελύτη,
ο οποίος επηρεάστηκε σαφώς από συμβολικές εικόνες που κυριαρχούν στο
έργο του Σαραντάρη: γυναίκα, θάλασσα, μοναξιά, ουρανός, πουλιά. Για τον
λόγο αυτό, ο νομπελίστας ποιητής, πέραν του ότι έχει αφιερώσει στον
ποιητή το ποίημα Γιώργος Σαραντάρης κάνει ειδική μνεία γι' αυτόν στο έργο του Ανοιχτά Χαρτιά όπου αναφέρει για τον πρόωρο χαμό του ποιητή, αλλά και
για την σχέση του με τα λογοτεχνικά σαλόνια της εποχής.
Η Φλέρυ Νταντωνάκη (πραγματικό όνομα Ελευθερία Παπαδαντωνάκη)ήταν Ελληνίδα τραγουδίστρια, γνωστή για τη συνεργασία της με τον Μάνο Χατζιδάκι και την ερμηνεία της στο δίσκο του Ο Μεγάλος Ερωτικός. Γεννήθηκε το 1937 στην Αθήνα (κατ' άλλους στην Κρήτη) και από μικρή καταπιάστηκε με τις τέχνες και κυρίως με την υποκριτική, γεγονός που πιθανότατα οφείλεται στο ότι ο πατέρας της ήταν σκηνοθέτης, ηθοποιός και κινηματογραφικός παραγωγός. Με την ενηλικίωσή της πήγε στις ΗΠΑ, όπου σπούδασε Ιστορία και Φιλολογία ενώ σύντομα ξεκίνησε μια καριέρα ηθοποιού, συμμετέχοντας σε παραστάσεις στη Νέα Υόρκη. Η ενασχόληση της με το τραγούδι ξεκίνησε μέσα από τυχαίες ευκαιρίες, στις οποίες τραγουδούσε δημοτικά τραγούδια για τους φίλους της. Σταδιακά άρχισε να εμφανίζεται σε μουσικές σκηνές, με ένα ευρύ ρεπερτόριο που περιλάμβάνε λαϊκή μουσική της Ελλάδας, της Ισπανίας, αλλά ακόμη και της Βραζιλίας. Το 1965 κυκλοφόρησε ο πρώτος της δίσκος με τίτλο Fleury: The isles of GREECE, που περιλάμβανε ένα ετερόκλητο ρεπερτόριο από λαϊκά άσματα του Απόστολου Καλδάρα, βραζιλιάνικες μπόσα νόβα και τρία κομμάτια του Μίκη Θεοδωράκη.
Με τον ερχομό της χούντας, η Νταντωνάκη τάχθηκε υπέρ του αντιδικτατορικού κινήματος και έδειξε την υποστήριξή της τραγουδώντας σε συγκεντρώσεις του Ανδρέα Παπανδρέου. Συνάμα γνωρίστηκε με τη Μελίνα Μερκούρη, και τον Ζυλ Ντασέν. Το 1970 γνωρίστηκε με τον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος ακούγοντας τη φωνή της εντυπωσιάστηκε· ηχογράφησαν στο σπίτι του στη Νέα Υόρκη μια σειρά από κλασικά ρεμπέτικα των Τσιτσάνη, Μάρκου Βαμβακάρη κ.ά. Πολλά χρόνια αργότερα, η ηχογράφηση αυτή κυκλοφόρησε ως δίσκος με τίτλο Η Φλέρυ Νταντωνάκη στα Λειτουργικά του Μάνου Χατζιδάκι και αποτελεί την τελευταία δισκογραφική ενασχόληση του Χατζιδάκι με τα ρεμπέτικα τραγούδια. Στο μεσοδιάστημα οι δύο καλλιτέχνες συνεργάστηκαν στο δίσκο «Κύκλο του C.N.S.» (1971), στον οποίο η Φλέρυ τραγουδά έξι τραγούδια σε επανεκτέλεση.
Δύο χρόνια πριν την οριστική πτώση της Χούντας, ο Χατζιδάκις και η Νταντωνάκη επέστρεψαν στην Ελλάδα. Το 1972 αποτέλεσε έτος-σταθμό στην καριέρα της Νταντωνάκη, με πιο σημαντικό γεγονός την έκδοση του δίσκου Ο Μεγάλος Ερωτικός, που περιλαμβάνει μελοποιήσεις αρχαίας και νέας ελληνικής ποίησης με θέμα τον έρωτα. Στα τέλη του ιδίου χρόνου η Νταντωνάκη επέστρεψε στο στούντιο με τον Χατζιδάκι για την ηχογράφηση του Καπετάν Μιχάλη, ενώ συμμετείχε και στον δίσκο Δώδεκα τραγούδια του Γιώργου Ποταμιάνου, του ομώνυμου Έλληνα εφοπλιστή, με τον οποίο τη συνέδεε μεγάλη φιλία από τον καιρό που ήταν στις ΗΠΑ. Ακολούθησε μια περίοδος άτονης καλλιτεχνικής δημιουργίας. Συμμετείχε φιλικά σε κάποιες ταινίες, ενώ γνωρίστηκε με τον συνθέτη Χρήστο Λεοντή. Η συνεργασία μεταξύ τους δεν τελεσφόρησε και η Φλέρυ εισείλθε σε μια περίοδο για την οποία αργότερα δήλωσε δημόσια πως «χάνεται στα μονοπάτια του μυαλού της». Επέστρεψε στο προσκήνιο το 1984, ερμηνεύοντας τρία τραγούδια στον πρώτο δίσκο του Ηλία Λιούγκου με τίτλο Νυχτερινή δοκιμασία. Άρχισε τις εμφανίσεις της στους μουσικούς χώρους «Τιπούκειτος», «Καφέ - θέατρο» και τον Πύργο του Απόλλωνα. Συνοδευόμενη από τον πιανίστα Γιάννη Σπυρόπουλο-Μπαχ, ερμήνευε κομμάτια του Χατζιδάκι, ελληνικά λαϊκά, αλλά και τραγούδια της τζαζ και σόουλ ανθολογίας. Η τελευταία της δισκογραφική εμφάνιση ήταν το 1986, οπότε και τραγουδησε το Τραγούδι της νύχτας στον δίσκο Τσιμεντένια Τρένα του συγκροτήματος «Τερμίτες».
Το 1985, μια συναυλία στη Ρωμαϊκή Αγορά, στην οποία συμμετέχει και η Δήμητρα Γαλάνη αποτέλεσε και την τελευταία της εμφάνιση επί σκηνής. Στο ξεκίνημα της τρομαγμένη από την κοσμοσυρροή εγκατέλειψε το πάλκο, για να επιστρέψει τελικά και να αποθεωθεί για την ερμηνεία της.
Το τραγούδι της νύχτας
https://www.youtube.com/watch?v=WWDwzXCNzEI
Στίχοι: Μιχάλης Μαρματάκης Μουσική: Τερμίτες
Εκτέλεση: Φλέρυ Νταντωννάκη
Σχετικά με τη συμμετοχή της η ίδια η Φλέρυ Νταντωνάκη λέει :
''Ποτέ δεν ήμουν τόσο χαρούμενη και τόσο ευτυχισμένη βγαίνοντας από μια δουλειά μέσα από το studio. Πιστεύω ότι το αποτέλεσμα ήταν έξοχο. Ούτε με τον Μάνο Χατζιδάκι είχα νιώσει ποτέ αυτή την πληρότητα. Οι Τερμίτες είναι ο ένας καλύτερος από τον άλλον και αυτό το νέο παιδί που έγραψε τον στίχο στο ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ, ο Μιχάλης Μαρματάκης, σαν να συνυπήρξε μαζί μου σ' όλη την κλίμακα του πάθους που διένυσα στη ζωή μου. Τα τραγούδια που γράφει είναι σαν ένα είδος χρονικού της ζωή μου. Το μόνο που ακούς τελικά από τους Τερμίτες είναι ο πλούτος...''Κάιν 26-10-2006 01:52
Απόσυρση από το τραγούδι
Έκτοτε αποσύρθηκε από τα φώτα της δημοσιότητας. Έμεινε απομονωμένη με τη μητέρα της και την κόρη της Ζωή, ενώ μάταια αρκετοί καλλιτέχνες την προσέγγιζαν, με σκοπό την επανεμφάνισή της. Η μοίρα την χτυπά διπλά. Αποξενωμένη, με την ψυχική της υγεία διαταραγμένη, προσβλήθηκε και από καρκίνο. Πέθανε στις 18 Ιουλίου του 1998, σε μια κλίνη του Νοσοκομείου Μεταξά, καταρρακωμένη και σε σύγχυση. Τα έξοδα της ταφής, αναλαμβάνει ο θετός γιός του Μάνου Χατζιδάκι και η Φλέρυ Νταντωνάκη, αναπαύεται δίπλα στον Μάνο Χατζιδάκι στο κοιμητήριο της Παιανίας. Στην τηλεφωνική συνομιλία που είχαν οι παραγγελιοδόχοι του μνήματος με τους μαραμαροτεχνίτες, κάποιος αντέγραψε λάθος το επίθετο. Ακόμα και σήμερα, αν επισκεφθείς, αναγνώστη, τον τάφο της Φλέρυς στην Παιανία, το επίθετο που την συνοδεύει είναι ανορθόγραφο: «ΦΛΕΡΥ ΑΤΑΝΤΩΝΑΚΗ»
Η Σαπφώ, (αιολική διάλεκτος Ψαπφώ, (~ 630 - 570 π.Χ.), ήταν Eλληνίδα λυρική ποιήτρια από τη Λέσβο, ιδιαίτερα γνωστή από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα για τα ποιήματά της. Η Σαπφώ έγραψε ερωτικά ποιήματα, ύμνους στους θεούς και επιθαλάμια
(τραγούδια του γάμου). Η ποίησή της δονείται από αυθορμητισμό και έντονα
αισθήματα. Αρκετοί από τους στίχους της μαρτυρούν έντονο ερωτισμό και
λυρισμό. Από τα ποιήματά της, που συνέλεξαν οι Αλεξανδρινοί και δημοσίευσαν σε βιβλία, τα πιο διάσημα ήταν οι Ύμνοι και τα Επιθαλάμια.
Ίσως κανένας άλλος λογοτέχνης δεν μπορεί να συγκριθεί με τη Σαπφώ στην
ομορφιά της σκέψης, στον μελωδικό της στίχο και στην ένταση των
αισθημάτων της. Εκτός από μικρά αποσπάσματα, έχουν διασωθεί ολόκληρα
μόνο ένας Ύμνος στην Αφροδίτη («Ποικιλόθρον' αθάνατ' Αφρόδιτα»), η Ωδή «Ότωι τις έραται»
και ένα αναφερόμενο στο μύθο της Ηούς (Αυγής) και του Τιθωνού. Τρία επιγράμματα με το όνομα της Σαπφούς, από τον Στέφανο του Μελέαγρου, υπάρχουν στην Παλατινή Ανθολογία, εντονότατα αμφισβητούμενα.
Για τη ζωή της ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά. Είναι πιθανό ότι γεννήθηκε στην Ερεσό της Λέσβου. Ήταν σύγχρονη του Αλκαίου και του Πιττακού.
Πατέρας της αναφέρεται ο Σκαμανδρώνυμος και μητέρα της η Κλεΐς. Είχε
επίσης τρεις αδελφούς, τον Λάριχο, τον Χάραξο και τον Ευρύγιο. Ο
φιλόσοφος Μάξιμος ο Τύριος
(β΄ μισό του 2ου μ.Χ. αι.), την περιγράφει ως μικρόσωμη και μελαχρινή. Σύμφωνα με το βυζαντινό λεξικό της Σούδας, πιθανότατα
παντρεύτηκε έναν πλούσιο από την Άνδρο, τον Κερκύλα, με τον οποίο
απέκτησε μια κόρη, που ονομάστηκε κι αυτή Κλεΐδα σύμφωνα με το έθιμο της
εποχής. Λόγω πολιτικών αναταραχών στη Λέσβο που οδήγησαν την
αριστοκρατία του νησιού σε εξορία, η Σαπφώ κατέφυγε προσωρινά στη Σικελία.
Αργότερα, μετά την κατάλυση της τυραννίας του Πιττακού, γύρισε στη Μυτιλήνη, συγκέντρωσε γύρω της νεαρές όμορφες
φίλες από την αριστοκρατία του νησιού και των μικρασιατικών πόλεων, για
να τους διδάξει τις τέχνες της μουσικής και της ποίησης, στην υπηρεσία
της Αφροδίτης και των Μουσών. Αυτή η σχέση, που ήταν εμπνευσμένη από
θρησκευτικές ιδέες, δεν ήταν κάτι που έκανε πρώτη η Σαπφώ. Μαρτυρείται
ότι και άλλες γυναίκες της εποχής διατηρούσαν τέτοιου είδους ωδεία.
Όμως η σχέση της Σαπφούς με τις μαθήτριές της θεωρήθηκε αργότερα
απρεπής, επειδή είχε και ερωτικές διαστάσεις και γι' αυτό έμεινε στην
ιστορία ως «λεσβιακός έρως». Ένας μεταγενέστερος θρύλος λέει ότι η
Σαπφώ, λόγω του ανεκπλήρωτου έρωτά της για τον όμορφο νέο Φάωνα, που την απέρριψε και την εγκατέλειψε, έπεσε από τα βράχια της Λευκάδας
στη θάλασσα. Δεν είναι όμως γνωστό, αν υπήρξε καν πρόσωπο με αυτό το
όνομα ή αν πρόκειται για θρύλο. Πιθανότατα πρόκειται για παρερμηνεία
κάποιου ποιήματός της, όπου η Σαπφώ εξυμνεί την ομορφιά του Φάωνα,
ακόλουθου της Αφροδίτης
Ο Πλάτων την ονομάζει «σοφή» και «δέκατη Μούσα», ο Ανακρέων «ηδυμελή», ο Λουκιανός «μελιxρόν αύχημα Λεσβίων» οι Ιουλιανός και Αντίπατρος «θηλυκό Όμηρο» και «τιμή Λεσβίων γυναικών», ενώ ο Στράβων
«θαυμαστόν τέρας». Ο Οράτιος στη 2η ωδή του μας λέει ότι ακόμα και οι
νεκροί στον κάτω κόσμο ακούν τα τραγούδια της με θαυμασμό σε ιερή σιγή. Μετά τον θάνατό της στην πατρίδα της Λέσβο έκοψαν νόμισμα με τη μορφή της. Στις Συρακούσες και στην Πέργαμο στήθηκαν αγάλματά της, ενώ στις Συρακούσες κατασκευάστηκε και ένα κενοτάφιο σε ανάμνησή της. Σε μεταγενέστερη όμως εποχή, οι Αττικοί κωμωδιογράφοι τη δυσφήμησαν για ομοφυλοφιλικές τάσεις (εξ ου και ο όρος λεσβία). Μολονότι κανένας από τους
συγγραφείς δεν αναφέρει κάτι σχετικό μέχρι την εποχή του Αριστοτέλη, οι κρίσεις αυτές για τη Σαπφώ επικράτησαν. Μάλιστα αναφέρεται ότι η Σαπφώ είχε ερωτευθεί την Ατθίδα, την Τελέσιππα και τη Μεγάρα. Σύγχρονοί μελετητές όπως ο Μίνλερ εκφράζουν αμφιβολίες για το αν η Σαπφώ ήταν όντως λεσβία, έγραψε βιβλίο για να αποκαταστήσει την φήμη της Σαπφούς η οποία και ηυτοκτόνησε χάρις τον έρωτα της για ένα άνδρα.
Κέλομαί σε Γογγύλα πέφανθι λάβοϊσά μα, γλακτίν αν σε δηύτε πόθος αμφιπόταταϊ., ταν καλάν α γαρ κατάγωγις αυτά, απτόαισ' ιδοϊσαν, εγώ δε χαίρω, και γαρ αύτα δη τόδε μέμφεταί σοι Κυπρογένηα.
Σε φωνάζω Γογγύλα, Φανερώσου πάλι κοντά μου, Το χιτώνα τον άσπρο σαν το γάλα όταν φοράς, νά 'ξερες τους πόθους που σε τριγυρίζουν, όμορφη, και πώς χαίρομαι που δεν είμαι εγώ, μα η ίδια η Αφροδίτη που σε μαλώνει.
.jpeg)
