Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης

Ο τραγουδιστής και μουσικός Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεσσαρά της Κρήτης. Είναι απόφοιτος της Σχολής Τεχνολογίας Γεωπονίας Ηρακλείου, ενώ σε μικρή ηλικία διδάχτηκε Κρητική μουσική. Γράφει στίχους και συνθέτει τραγούδια και παίζει κρητική λύρα, κιθάρα, μαντολίνο και λαγούτο. Έχει συμμετάσχει σε σημαντικά μουσικά φεστιβάλ σε Γερμανία, Βέλγιο, Κύπρο και Ελλάδα και έχουν κυκλοφορήσει 3 προσωπικοί του δίσκοι. Ακόμη έγραψε μουσική για το φεστιβάλ αρχαίου θεάτρου που έλαβε χώρα στις Μοίρες Κρήτης με την συμμετοχή θεατρικών ομάδων από όλη την Ελλάδα. Έχε ήδη στο ενεργητικό του ηχηρές συνεργασίες όπως οι Βασίλης Σκουλάς, Ψαραντώνης, Νίκος Στρατάκης, Τζωρτζίνα Αλεξάκη, ο Ιταλός Gianfranco Maranco κ.ά.. Τον Αύγουστο του 2015 συνεργάζεται με τον Λεωνίδα Μπαλάφα και τον σκηνοθέτη Θοδωρή Παπαδουλάκη για το τραγούδι ’’Να σταθώ στα πόδια μου’’, το οποίο και είχε προκαλέσει αίσθηση. To Μάρτιο του 2016 τον καλεί ο συνθέτης Γιάννης Μαρκόπουλος για να ερμηνεύσει το έργο ‘’Κρητικός Ορίζοντας’’ ένα έργο με 9 νέα τραγούδια του συνθέτη ενώ συμμετέχει και στην περιοδεία του συνθέτη ανά την Ελλάδα με το 26μελές φωνητικό σύνολο Libro Coro, και η 16μελης Ορχήστρα Παλίντονος αρμονία. Το Δεκέμβριο του 2017 επιμελείται την νέα προσωπική δισκογραφική δουλειά του Βασίλη Σκουλά με γενικό τίτλο : ’’Κεχριμπάρι & Ζαφείρι'' γράφοντας τη μουσική όλου του έργου ενώ είχε και το μεγαλύτερο μέρος των στίχων. Η τελευταία του δισκογραφική συνεργασία είναι με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου. Η στιγμή αρκεί https://www.youtube.com/watch?v=uSroQkRDmRc Στίχοι-Mουσική: Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης Εκτέλεση: Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης & Βασίλης Σκουλάς

Έχω μια σκέψη ( Video Clip )
https://www.youtube.com/watch?v=MKQjIfI2yWA

Στίχοι-Mουσική: Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης Εκτέλεση: Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης & Ψαραντώνης

Μάχη της Κρήτης (20 Μαΐου - 1 Ιουνίου 1941)

Μετά την κατάληψη της ηπειρωτικής Ελλάδας από τους Γερμανούς, στις 25 Απριλίου 1941 ο Χίτλερ υπογράφει τη διαταγή για την κατάληψη της Κρήτη στην οποία είχαν καταφύγει ισχυρές συμμαχικές δυνάμεις. Με τη γερμανική υπεροχή από αέρος δεδομένη και τις δυνάμεις του βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού της Αλεξάνδρειας να διατηρούν τον έλεγχο του υδατικού χώρου γύρω από την Κρήτη, αποφασίζεται για πρώτη φορά στα χρονικά εξολοκλήρου "εισβολή από αέρος". Το παράτολμο αυτό γερμανικό σχέδιο παίρνει την κωδική ονομασία «Επιχείρησις Ερμής». Στις 30 Απριλίου ο Νεοζηλανδός στρατηγός Μπέρναρντ Φράιμπεργκ διορίζεται διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων στην Κρήτη (41500 περίπου άντρες εκ των οποίων 31.500 Βρετανοί, Νεοζηλανδοί και άλλες λοιπές συμμαχικές δυνάμεις και 9000 Έλληνες στρατιώτες). Ο Αυστριακός στρατηγός Λερ και ο διοικητής που θα διενεργήσει την επιχείρηση Κουρτ Στούντεντ χρησιμοποιεί συνολικά δύο μεραρχίες και το σύνολο των Γερμανών αλεξιπτωτιστών που έχουν στην διάθεση τους (22.750 άνδρες, από τους οποίους οι 14.000 ήταν αλεξιπτωτιστές, 1.370 αεροπλάνα και ανεμόπτερα και 70 πλοία).

Η Μάχη της Κρήτης ξεκινά το πρωϊνό της 20ής Μαΐου 1941 με ένα σφοδρότατο βομβαρδισμό και πολυβολισμό από αεροσκάφη της Λουφτβάφφε. Ξεκινά κατά κύματα ρίψης αλεξιπτωτιστών και η προσγείωσης ανεμοπλάνων. Η μάχη θα είναι εξαιρετικά δύσκολη και αμφίρροπη για τις δύο αντίπαλες δυνάμεις και τελικώς θα πάρει άλλην τροπή και θα εξελιχθεί σε μια πργαματική μάχη σώμα με σώμα όταν άμαχοι και σχεδόν άοπλοι Κρήτες θα πολεμήσουν σθεναρά απέναντι στον πανίσχυρο Γερμανικό Στρατό. Η έκπληξη του πολέμου προέρχεται από τον πληθυσμό, που αυτόκλητος και με τα όπλα που φυλάει στα σπίτια, κυριολεκτικά εξοντώνει πολλούς αλεξιπτωτιστές, φέρνοντας τον αγώνα σε κρίσιμο σημείο. Πάρα την σθεναρή αντίσταση των συμμαχικών δυνάμεων και την αυτοθυσία των κατοίκων τα αγγλικά σχέδια καταρρέουν αφού η γερμανική μεθοδικότητα υπερισχύει, ο βασιλιάς Γεώργιος και η αυλή του φεύγουν προς τη Μέση Ανατολή. Την 1η Ιουνίου οι Γερμανοί καταλαμβάνουν ολόκληρο το νησί από τις αγγλοελληνικές συμμαχικές δυνάμεις, ωστόσο αυτή τους η επιτυχία κόστισε τόσο πολύ ώστε να μην επιχειρήσουν ξανά άλλη αεροπορική έφοδο της ίδιας κλίμακας. Η αχρήστευση του επίλεκτου σώματος των Γερμανών αλεξιπτωτιστών θα εξοργήσει τους Γερμανούς και θα τους οδηγήσει να προβούν σε τρομερά αντίποινα κατά χωριών της Κρήτης, εκτελώντας εκατοντάδες άνδρες και αμάχους.

Σήμερα, η μάχη της Κρήτης θεωρείται η πρώτη μεγάλη αεραποβατική επιχείρηση και παραμένει μοναδική στο ότι ο κύριος αντικειμενικός σκοπός κατελήφθη εξ ολοκλήρου από αέρος. Η μάχη θεωρείται επίσης πολύ σημαντική για τους ίδιους τους Κρητικούς λόγω της αναπάντεχης σθεναρής αντίστασης που κατέβαλαν ενάντια στους αριθμητικά ανώτερους Γερμανούς και το μεγάλο τίμημα που η επίθεση και η επακόλουθη κατοχή είχαν στον πληθυσμό του νησιού. Στο Γερμανικό νεκροταφείο Μάλεμε βρίσκονται οι τάφοι 4.465 στρατιωτών του Γερμανικού Στρατού της μάχης της Κρήτης και της κατοχικής περιόδου.

Χίτλερ να μην το καυχηθείς
https://www.youtube.com/watch?v=xi8vooh7j04
Μαρτυρία: Χαρίκλεια Ι. Δραμουντάνη (Στεφανογιαννενα)
Από τον δίσκο "Κρητών Έπος - Μουσική - Τραγούδια - Μαρτυρίες - Ένα Αφιέρωμα στη Μάχη της Κρήτης". Τραγουδούν: Βασίλης Σκουλάς, Νίκος Ανδρουλάκης
Συμμετέχει: η Βυζαντινή Χορωδία του Χ. Χαλάρη.

Γροικάτε ήντα παράγγειλε

https://www.youtube.com/watch?v=mdJ-R7l-Zrk

ΘΕΑΤΡΟ ΔΟΡΑΣ ΣΤΡΑΤΟΥ 10/6/2013
Μουσική εκδήλωση για την 72η επέτειο της "Μάχης της Κρήτης"

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ -Μηχανή του Χρόνου 

https://www.youtube.com/watch?v=B0W4pgjwRfo

Ψαραντώνης

"ΑΥΤΟΣ Ο ΤΡΑΧΥΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΜΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΣ ΚΡΗΤΙΚΑΡΟΣ ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΚΑ ΚΑΙ ΩΣ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΔΙΑΛΥΕΙ ΣΤΟΝ ΑΝΕΜΟ ΤΗΝ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΧΑΖΑΡΟΕΒΡΑΙΟΥ ΦΑΛΜΕΡΑΫΕΡ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΜΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑΣ ΤΩΝ ΣΗΜΕΡΙΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ..." Δημητρης-Μαίανδρος Δημητρακόπουλος

Ο Αντώνης Ξυλούρης ή απλά Ψαραντώνης είναι ένας από τους πιο διάσημους κρητικούς λυράρηδες του νησιού του. Γεννήθηκε το 1942 στα Ανώγεια Μυλοποτάμου Ρεθύμνου και είναι αδελφός του Νίκου Ξυλούρη και του Γιάννη Ξυλούρη. Ο ίδιος αποτελεί ξεχωριστή μορφή της κρητικής μουσικής, διαθέτει μία φωνή με ιδιαίτερη χροιά και προσωπικό ύφος στο παίξιμο της λύρας και των άλλων παραδοσιακών οργάνων. Έμαθε μουσική δίπλα στο μεγαλύτερο αδελφό του τον Νίκο από πολύ μικρός. Για πρώτη φορά έπαιξε σε γάμο σε ηλικία και πολύ γρήγορα απέκτησε φήμη παίζοντας σε γιορτές και πανηγύρια σε διάφορα μέρη και χωριά της Κρήτης. Το 1964 ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο 45 στροφών. Μέχρι σήμερα έχει εκπροσωπήσει πολλές φορές την Ελλάδα σε φεστιβάλ του εξωτερικού. Πρώτη φορά πήρε μέρος σε φεστιβάλ το 1982 στην Κολωνία της Δυτικής Γερμανίας σε διοργάνωση του τηλεοπτικού καναλιού WDR. Το 1984 έπαιξε στο Βερολίνο, στις εκδηλώσεις για τα 750 χρόνια από την ίδρυση της πόλης, το 1989 στο "Journée des cinq continents" στη Ζυρίχη και το Άμστερνταμ, ενώ τον Ιούνιο του 1999 πάλι ως εκπρόσωπος της Ελλάδας στο φεστιβάλ Η Συνάντηση των Πέντε Ηπείρων στο Μαρτινί στην Ελβετία κερδίζοντας διθυραμβικές κριτικές. Το 2005 παίζει για τα 20 χρόνια του World Music Institute στο Town Hall της Νέας Υόρκης, το 2007 στο φεστιβάλ ροκ μουσικής "All tomorrow's Parties" στο Μάινχεντ της Αγγλίας, η πρώτη ελληνική συμμετοχή σε αυτό το φεστιβάλ, και το 2009 για δεύτερη φορά στο ίδιο φεστιβάλ στο Σίδνεϊ και στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, το οποίο επιμελήθηκε ο Nick Cave. Η λύρα του Ψαραντώνη εκτίθεται σήμερα στο "The World's first Global Musical Instrument Museum" στο Φοίνιξ της Αριζόνα των ΗΠΑ, όπου και προβάλλεται video με τον Ψαραντώνη να παίζει λύρα.
Ο Ψαραντώνης έχει συνεργαστεί και με τον γιο του, το λαουτιέρη Ψαρογιώργη (Γιώργη Ξυλούρη).

Προσευχές -Ψαραντώνης
https://www.youtube.com/watch?v=SzlKt-IsNEE&spfreload=10

Να κάμω θέλω ταραχή -Ψαραντώνης

https://www.youtube.com/watch?v=HJEjTzVb8tk&spfreload=10

 

Αφιέρωμα - συνέντευξη της εκπομπής Παρασκήνιο στον Ψαραντώνη (Αντώνη Ξυλούρη)

Μια ακόμα πολύ καλή δουλειά σε σκηνοθεσία του Αντώνη Τσάβαλου από το 1996.

https://www.youtube.com/watch?v=SaikltwXCZo&spfreload=10

Λευτέρης Κλίνης Σηκουάνας "Ένας σεσημασμένος της τέχνης"

by σολωμάντζαρος in Μαντόλας

"Τον Λευτέρη τον γνώρισα αρχές του 1996 στο Ρέθυμνο. Ήταν περισσότερο γνωστός ως «Μαντόλας» επειδή έπαιζε μαντόλα. Βέβαια, το όργανο που έπαιζε ήταν κάτι το – ακόμα και σήμερα– απροσδιόριστο. Το ρεπερτόριό του ήταν κυρίως παραδοσιακά Κρητικά τραγούδια, αλλά και αρκετά δικά του. Η «σκηνική του» παρουσία ήταν – και είναι – κάτι το απίστευτο. Τόσο απίστευτο που από τη μια θέλεις να τον δείρεις κι από την άλλη να μη το χάσεις αυτό που γίνεται, γιατί δεν θα το ξαναβρείς ποτέ και πουθενά.  Από πριν να τον γνωρίσω εγώ , αλλά ακόμα και μέχρι σήμερα, προσπαθεί να βγάλει δίσκο. Το ενδιαφέρον δεν είναι ότι έχει αποτύχει έως τώρα, αλλά το ότι έχει αποτύχει με μυθιστορηματικό τρόπο.  Ο Λευτέρης Κλίνης Σηκουάνας ή Μαντόλας είναι ένας σεσημασμένος της τέχνης. Πρόκειται για ότι πιο αυθεντικό έχω γνωρίσει, χωρίς αυτό να σημαίνει πως συμφωνώ μαζί του σε όλα. Για την ακρίβεια διαφωνώ μαζί του σε τόσα πολλά πράγματα σε σημείο που να μην είμαι σίγουρος αν έχω δίκιο. Θα μπορούσα να γράψω ατελείωτα πράγματα για τον Λευτέρη. Αν δε έγραφα και τη βιογραφία του θα έλυνα και το οικονομικό μου (μας) πρόβλημα, διότι θα γινόταν αμέσως best seller. Αλλά ποιος  νοιάζεται για τέτοια όταν τα best είναι καλύτερα να τα ζεις παρά να τα πουλάς; Τελικά κατάφερε να τα κάνει δίσκο τα τραγούδια του , αλλά …  σκληρό δίσκο. Τα πρώτα χρόνια που έπιασα σχέσεις με το ίντερνετ είχε άγχος. Δεν ήθελε να αναρτήσω τίποτα δικό του. Στην πορεία άρχισε να χαλαρώνει. Τώρα νομίζω πως έχει αρχίσει να καταλαβαίνει τι εστί ηλεκτρονική εποχή. Αλλά έχει πολύ ηλεκτρονικό δρόμο μπροστά του. Εδώ και 3-4 μήνες έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο. Ηλεκτρονικά όμως είναι πολύ αγράμματος ακόμα. Βλέπει αυτά που αναρτώ , αλλά ούτε ένα σχόλιο δεν μπορεί να κάνει. Έχω προσπαθήσει να του δείξω πως δουλεύει το εργαλείο αλλά… Δεν. Οι προσπάθειες συνεχίζονται έτσι ώστε κάποια στιγμή να διαχειριστεί ο ίδιος το καλλιτεχνικό υλικό που τον αφορά. Μέχρι τότε, δύο τραγούδια του και ένα ταινιάκι μικρού μήκους σε «σενάριο» δικό του."  

Ανέκδοτο "Ο Φραπές" 

https://www.youtube.com/watch?v=JSAIS5XPqWg

Στων ψαρών (Ψαραντώνης - Λευτέρης Κλίνης )

https://www.youtube.com/watch?v=yxCz2Ojvc1o
Επίγραμμα: Διονύσιος Σολωμός

Μουσική - Στίχοι: Λευτέρης Κλίνης (Σηκουάνας ή Μαντόλας)

  

"Το τραγούδι σ΄ αυτή την εκδοχή ηχογραφήθηκε το 2007. Έχει προηγηθεί ηχογράφηση με τον Λευτέρη μόνο του, η οποία είναι επίσης πολυ ενδιαφέρουσα. Θα θέλαμε επίσης να πούμε (εγώ και ο Λευτέρης δηλαδή) πως όσοι χρησιμοποιούν ή αναρτούν, το εν λόγω τραγούδι (αλλά και όλα τα άλλα), να αναφέρουν τις πηγές τους καθώς και τον συνθέτη και ερμηνευτή και στιχουργό. Επίσης να πω (διότι αρκετοί που το έχουν λαθροαναρτήσει δεν το έχουν καταλάβει) πως οι στίχοι του τραγουδιού είναι βαθύτατα πολιτικοί και δεν έχουν καμία σχεση με πατριωτικές εξάρσεις φαντασιόπληκτων "πατριωτών" που βλέπουν οράματα με γιαταγάνια, καριοφίλια και αναστημένους βασιλιάδες."

 zografosalex

Όταν μιλείς και δεν σ' ακούν ας τους να πα να..

https://www.youtube.com/watch?v=hHkz5ptVG1U

Στίχοι-Μουσική-Εκτέλεση: Λευτέρης Κλίνης (Σηκουάνας)

"Το τραγούδι πήρε το 2ο βραβείο σε διαγωνισμό Κρητικού τραγουδιού το 2007.

Αργότερα ηχογραφήθηκε καΙ με τον Ψαραντώνη (το οποίο και έχουμε αναρτήσει)

Πριν το διαγωνισμό ηχογραφήθηκε με τους ... πρωταρχικούς στίχους "όταν μιλείς και δε σ΄ακούν ασ' τους να πα να ..." Αυτή την εκδοχή ακούμε εδώ

"Αν δεν είχαν αυτολογοκριθεί οι στίχοι, ίσως και να είχε πάρει το πρώτο βραβείο (ή και το τελευταίο) " zografosalex

Πολιτικοποιημένο ποίημα 

 https://www.youtube.com/watch?v=c7ixwg4c7pM

Μάνος Κατράκης (1910-1984)

Επιβλητική φυσιογνωμία, ψηλός, ευθυτενής, με χαρακτηριστική ηχηρή φωνή και έναν αέρα αριστοκρατικότητας, υποδυόταν συνήθως χαρακτήρες στην κορυφή της κοινωνικής ιεραρχίας (βασιλείς, γαιοκτήμονες-τσιφλικάδες, εφοπλιστές, βιομηχάνους, πολιτικούς κλπ). Ο Μάνος Κατράκης συνεργάστηκε με ιερά τέρατα του ελληνικού θεάτρου όπως ο Μυράτ και η Κοτοπούλη κερδίζοντας τον θαυμασμό και των πιο απαιτητικών κριτικών, ενώ μέσω του κινηματογράφου έγινε γνωστός και αγαπητός σε όλους τους Έλληνες. Ο Κατράκης εντάχθηκε στο ΕΑΜ και στο ΚΚΕ κατά τη διάρκεια της Κατοχής, και πολέμησε στην Εθνική Αντίσταση. Η πεισματική άρνησή του να υπογράψει "δήλωση μετανοίας και αποκήρυξης των κομμουνιστικών ιδεών" οδήγησε σε διώξεις, βασανιστήρια και εξορία στη Μακρόνησο και τον Άη Στράτη για σχεδόν επτά χρόνια. Η φιλία του και η κοινή πορεία με συναγωνιστές του, όπως ο Γιάννης Ρίτσος και ο Γιάννης Χοντζέας, τον βοήθησαν να αντιμετωπίσει τις δραματικές αυτές στιγμές. Ταυτόχρονα είχε τη δύναμη να εμψυχώνει όποιον σύντροφό του συναντούσε στη Μακρόνησο και στον Άη Στράτη. Οι μεγάλες αγάπες του Μάνου Κατράκη ήταν, εκτός από το θέατρο και την τέχνη (σκιτσάριζε και έγραφε ποίηση), οι γυναίκες και ο ιππόδρομος. Πολλά έχουν ειπωθεί για αυτά του τα πάθη, ωστόσο το μόνο αναμφισβήτητο είναι το αστείρευτο και φυσικό του ταλέντο, η υπέροχη φωνή του (π.χ. όταν απαγγέλλει το «Άξιον Εστί» του Ελύτη ή το «Πέντε η ώρα που βραδιάζει» από τον Θρήνο για τον Ιγνάθιο Σάντσεθ Μεχίας του Λόρκα), τα αδιαπραγμάτευτα ιδανικά του.

Ελάτε μ΄ένα πόθo (Προδομένος λαός)
https://www.youtube.com/watch?v=C-KYCLYHU_U

Στίχοι: Βαγγέλης Γκούφας Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

Εκτέλεση: Μάνος Κατράκης & Χορωδία
Δίσκος: "Προδομένοι λαοί", 1974

 Δεύτερη φωνή κάνει ο Κώστας Σμοκοβίτης, ο οποίος συμμετέχει στο δίσκο με τη Χαρούλα Αλεξίου, τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου, τον Μάνο Κατράκη, την Αλίκη Βουγιουκλάκη και όλο τον θίασο. ksmog 

Η Μάχη της Κρήτης

https://www.youtube.com/watch?v=-eQZ_Mpj6aU

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΟΝΟΜΑΖΕΤΑΙ ΚΑΤΟΧΗ - ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΜΠΟΥΜ ΤΟΥ ΜΠΑΜΠΗ ΠΡΑΜΑΤΕΥΤΑΚΗ & ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΕΤΟΥΔΑΚΗ : Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ
ΤΡΑΓΟΥΔΑ Ο ΨΑΡΑΝΤΩΝΗΣ ΛΥΡΑ ΠΑΙΖΕΙ Ο ΣΤΡΑΤΟΣ ΣΠΥΡΙΔΑΚΗΣ
Η ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΚΑΤΡΑΚΗ

Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου

Ο Ερωτόκριτος είναι μία έμμετρη μυθιστορία, ένα μακροσκελές και εκτενές αφήγημα που συντέθηκε από τον Βιτσέντζο Κορνάρο τον 17ο αιώνα στην Κρήτη. Αποτελείται από 10.012 ιαμβικούς δεκαπεντασύλλαβους ομοιοκατάληκτους στίχους στην Κρητική διάλεκτο όπου οι τελευταίοι 12 αναφέρονται στον ίδιο τον ποιητή. Κεντρικό θέμα του είναι ο έρωτας ανάμεσα σε δύο νέους, τον Ερωτόκριτο και την Αρετούσα, και γύρω από αυτό περιστρέφονται και άλλα θέματα όπως η τιμή, η φιλία, η γενναιότητα και το κουράγιο. Μαζί με την Ερωφίλη του Γεωργίου Χορτάτση είναι τα σημαντικότερα έργα της κρητικής λογοτεχνίας. Άμεσο πρότυπο του έργου είναι η γαλλική δημοφιλής μεσαιωνική μυθιστορία Paris et Vienne του Pierre de la Cypède, που τυπώθηκε το 1487 και γνώρισε μεγάλη διάδοση με μεταφράσεις σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Δεν πρόκειται όμως για δουλική μίμηση αλλά δημιουργική διασκευή, στην οποία αναγνωρίζονται αρετές σε σχέση με το γαλλικό πρότυπο και τις άλλες διασκευές. Εκτός από τη δυτική επίδραση, ρόλο στη σύνθεση του Ερωτόκριτου έπαιξε και η ελληνική λογοτεχνική παράδοση, δημοτική (δημοτικά τραγούδια και παροιμίες) και έντεχνη (Ερωφίλη, Απόκοπος, Πένθος θανάτου και άλλα δημώδη κείμενα).

"Βιτσέντζος είν’ ο ποιητής και στη γενιά Κορνάρος,
που να βρεθεί ακριμάτιστος όντε τον πάρει ο Χάρος.
Στην Στείαν εγεννήθηκε, στην Στείαν ενεθράφη,
εκεί `καμε κι εκόπιασεν ετούτα που σας γράφει.
Στο Κάστρον επαντρεύτηκε σαν αρμηνεύγ’ η φύση,
το τέλος του έχει να γενεί όπου ο Θεός ορίσει."

Ψαρογιώργης - Ερωτόκριτος (Ο Ρήγας)

https://www.youtube.com/watch?v=Wj3CIMifoj8
Μελοποίηση: Χριστόδουλος Χάλαρης

Λαούτο-Τραγούδι: Γιώργης Ξυλούρης (Ψαρογιώργης) 

Κρουστά: Γιάννης Παπατζανής, Κοντραμπάσο: Γιάννης Πολυχρονάκης

 https://www.youtube.com/watch?v=s9riYFTGDJI

Το έργο διαδραματίζεται στην αρχαία Αθήνα, ο κόσμος όμως που απεικονίζει είναι ένα σύνθετο κατασκεύασμα που δεν ανταποκρίνεται σε κάποια συγκεκριμένη ιστορική πραγματικότητα: εμφανίζονται αναχρονισμοί και πολλά στοιχεία του δυτικού κόσμου, όπως η κονταρομαχία. Η υπόθεση χωρίζεται σε πέντε τμήματα και είναι συνοπτικά η εξής:

• Α. Ο βασιλιάς της Αθήνας Ηράκλης και η σύζυγός του αποκτούν μετά από πολλά χρόνια γάμου μια κόρη, την Αρετούσα. Τη βασιλοπούλα ερωτεύεται ο γιος του πιστού συμβούλου του βασιλιά, Ερωτόκριτος. Επειδή δεν μπορεί να φανερώσει τον έρωτά του, πηγαίνει κάτω από το παράθυρό της τα βράδια και της τραγουδά. Η κοπέλα σταδιακά ερωτεύεται τον άγνωστο τραγουδιστή. Ο βασιλιάς, όταν μαθαίνει για τον τραγουδιστή, του στήνει ενέδρα για να τον συλλάβει, ο Ερωτόκριτος όμως μαζί με τον αγαπημένο του φίλο σκοτώνει τους στρατιώτες του βασιλιά. Ο Ερωτόκριτος, καταλαβαίνοντας ότι ο έρωτάς του δεν μπορεί να έχει αίσια έκβαση, ταξιδεύει στη Χαλκίδα για να ξεχάσει. Στο διάστημα αυτό ο πατέρας του αρρωσταίνει και όταν η Αρετούσα τον επισκέπτεται, βρίσκει στο δωμάτιο του Ερωτόκριτου μια ζωγραφιά που την απεικονίζει και τους στίχους που της τραγουδούσε. Όταν εκείνος επιστρέφει, ανακαλύπτει την απουσία της ζωγραφιάς και των τραγουδιών και μαθαίνει ότι μόνο η Αρετούσα τους είχε επισκεφτεί. Επειδή καταλαβαίνει ότι αποκαλύφθηκε η ταυτότητά του και ότι μπορεί να κινδυνεύει, μένει στο σπίτι προσποιούμενος ασθένεια και η Αρετούσα του στέλνει για περαστικά ένα καλάθι με μήλα, ως ένδειξη ότι ανταποκρίνεται στα συναισθήματά του.

• Β. Ο βασιλιάς οργανώνει κονταροχτύπημα για να διασκεδάσει την κόρη του. Παίρνουν μέρος πολλά αρχοντόπουλα από όλον τον γνωστό κόσμο και ο Ερωτόκριτος είναι ο νικητής.

• Γ. Το ζευγάρι αρχίζει να συναντιέται κρυφά στο παράθυρο της Αρετούσας. Η κοπέλα παρακινεί τον Ερωτόκριτο να τη ζητήσει από τον πατέρα της. Όπως είναι φυσικό, ο βασιλιάς εξοργίζεται με το «θράσος» του νέου και τον εξορίζει. Ταυτόχρονα φτάνουν προξενιά για την Αρετούσα από το βασιλιά του Βυζαντίου. Η κοπέλα αμέσως αρραβωνιάζεται κρυφά με τον Ερωτόκριτο, πριν αυτός εγκαταλείψει την πόλη.

• Δ. Η Αρετούσα αρνείται να δεχθεί το προξενιό και ο βασιλιάς τη φυλακίζει μαζί με την πιστή παραμάνα της. Έπειτα από τρία χρόνια, όταν οι Βλάχοι πολιορκούν την Αθήνα, εμφανίζεται ο Ερωτόκριτος μεταμφιεσμένος από μαγεία. Σε μια μάχη σώζει τη ζωή του βασιλιά και τραυματίζεται.

• Ε. Ο βασιλιάς για να ευχαριστήσει τον τραυματισμένο ξένο του προσφέρει σύζυγο την κόρη του. Η Αρετούσα αρνείται και αυτόν τον γάμο και στη συζήτηση με τον μεταμφιεσμένο Ερωτόκριτο επιμένει στην άρνησή της. Ο Ερωτόκριτος την υποβάλλει σε δοκιμασίες για να επιβεβαιώσει την πίστη της και τελικά της αποκαλύπτεται αφού λύνει τα μαγικά που τον είχαν μεταμορφώσει. Ο βασιλιάς αποδέχεται το γάμο και συμφιλιώνεται με τον Ερωτόκριτο και τον πατέρα του και ο Ερωτόκριτος ανεβαίνει στο θρόνο της Αθήνας.

Ψαραντώνης - Ερωτόκριτος
https://www.youtube.com/watch?v=OaQvcJe-I1w
Μελοποίηση: Χριστόδουλος Χάλαρης

Η απήχηση του έργου ήταν πολύ μεγάλη παρά την έντονα ιδιωματική γλώσσα. Παρατηρούνται επιδράσεις του έργου σε μαντινάδες ενώ πολλοί ξένοι περιηγητές καθ' όλον τον 18ο και 19ο αι, ανέφεραν ότι άνθρωποι στην Κρήτη γνώριζαν όλο το έργο απ' έξω. Η μεγαλύτερη όμως απόδειξη της απήχησης του έργου είναι η επίδραση που άσκησε στη νεοελληνική ποίηση. Παραδείγματα ποιημάτων επηρεασμένων από τη στιχουργική του είναι Ο Κρητικός του Δ. Σολωμού, το Μήτηρ Θεού του Α. Σικελιανού, ο Επιτάφιος του Γ. Ρίτσου, ο Νέος Ερωτόκριτος του Παντελή Πρεβελάκη.