Οι μεγαλύτερες εθνικές τραγωδίες και δυστυχήματα από ιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας
Η Κύπρος έχει βιώσει πολλές τραγωδίες, με κάποιες να παραμένουν ανεξίτηλες στη μνήμη του λαού.
Ο βομβαρδισμός της Τηλλυρίας τον Αύγουστο του 1964 ήταν μια βίαιη στρατιωτική επιχείρηση της Τουρκίας κατά τη διάρκεια των διακοινοτικών ταραχών, με εκτεταμένη χρήση βομβών ναπάλμ. Η επίθεση προκάλεσε 55 θανάτους (στρατιώτες και πολίτες) και 125 τραυματισμούς, μετά από συμπλοκές της νεοσυσταθήσας Εθνικής Φρουράς με τουρκοκυπριακές ένοπλες ομάδες στα Κόκκινα. Οι πρώτοι που δέχθηκαν τα πυρά της τουρκικής αεροπορίας ήταν το πλήρωμα της ακταιωρού «Φαέθων» στον όρμο του Ξερού, στις 8 Αυγούστου. Επτά Έλληνες ναυτικοί (2 υπαξιωματικοί και 5 ναύτες) έχασαν τη ζωή τους κατά την άνιση μάχη.
Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974: Οι νεκροί του Πραξικοπήματος αγγίζουν τους 90 και οι απώλειες και από τις δύο πλευρές ήταν περίπου ίσες.
Η Τουρκική Εισβολή του 1974:Η μεγαλύτερη καταστροφή στην ιστορία της Κύπρου. Περίπου 5000 Ε/κ έχασαν την ζωή τους εκ των οποίων 1619 δηλώθηκαν ως αγνοούμενοι. 200.000 δηλ. περίπου το 1/3 του συνολικού πληθισμού υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει τις πατρογονικές τους εστίες. Το 37% του εδάφους να βρίσκεται έκτοτε υπό τουρκική κατοχή με 40.000 τουρκικά στρατεύματα να βρίσκονται στο κατεχόμενο τμήμα του νησιού. Εκατοντάδες χιλιάδες έποικοι από την Ανατολία εγκαταστάθηκαν εκεί αλλάζοντας πλήρως τη δημογραφική δομή του νησιού. Εκδίωξη και τελευταίων ηρωικών εγκλωβισμένων.
Επιχείρηση Νίκη είναι η κωδική ονομασία που δόθηκε σε μυστική στρατιωτική αποστολή της Ελλάδος την 21η προς 22η Ιουλίου 1974 προς την Κύπρο με σκοπό την αερομεταφορά καταδρομέων στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας. Λόγω όμως της μη έγκυρης ενημέρωσης του αεροδρομίου τα πρώτα αεροπλάνα δέχθηκαν τα φίλια πυρα με αποτέλεσμα 4 αεροπόροι και 28 καταδρομείς να χάσουν την ζωή τους ενώ τραυματίες καταδρομείς ήταν 9.
Η δολοφονίες των Ισαάκ (11/8/1996) και Σολωμού (14/8/1996): ΟΤάσος Ισαάκ (24 ετών) ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου από Τούρκους εθνικιστές στη νεκρή ζώνη. Ο Σολωμός Σολωμού (26 ετών) ξάδερφος του Ισαάκ, δολοφονήθηκε εν ψυχρώ ενώ προσπαθούσε να κατεβάσει την τουρκική σημαία.
Η πτώση του ελικοπτέρου Bell 206 της Εθνικής Φρουράς στις 10 Ιουλίου 2002 κοντά στο χωριό Κούκλια της Επαρχίας Πάφου, από το οποίο ανασύρθηκε νεκρός ο αρχηγός της Εθνικής Φρουράς αντιστράτηγος Ευάγγελος Φλωράκης, ο Διοικητής της Αεροπορίας Στ. Δεμένεγας και τρεις ακόμη αξιωματικοί.
Η Πτήση 522 των Κυπριακών αερογραμμών Helios Airways ήταν ένα Boeing 737-31S που συνετρίβη στις 14 Αυγούστου2005 στις 12:03 ώρα Ελλάδας σε λοφώδη περιοχή πλησίον του Γραμματικού Αττικής. Συνολικά οι 115 επιβάτες και τα 6 μέλη του πληρώματος έχασαν τη ζωή τους.
19 Αυγούστου 2005 – Επτά Κύπριοι νεκροί από την ανατροπή μικρού λεωφορείου στο Σαρμ Ελ Σέιχ.
Η έκρηξη στη ναυτική βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» σημειώθηκε την 11η Ιουλίου 2011 στο Μαρί. Η έκρηξη σημειώθηκε σε εμπορευματοκιβώτια με πολεμικό υλικό, τα οποία είχαν κατασχεθεί από πλοίο το 2009 και φυλάγονταν στην ναυτική βάση. Από την έκρηξη 13 άνθρωποι έχασαν την ζωή τους και 63 τραυματίστηκαν ενώ καταστράφηκε και ο γειτονικός ηλεκτροπαραγωγός σταθμός. Η οικονομική επιβάρυνση στην Κύπρο ήταν αρκετά σημαντική.
Στα νοτιοανατολικά παράλια της Κύπρου βρίσκουμε τα Κοκκινοχώρια, τα οποία και πήραν το όνομα τους από το έδαφος τους, που είναι πάρα πολύ πλουσίου και έφορο και έχει έντονο κόκκινο χρώμα. Στα Κοτσινοχώρκα ανήκουν τα χωριά τόσο της Επαρχίας Λάρνακας (Ορμήδεια, Ξυλοφάγου) και κυρίως όμως της Επαρχίας Αμμοχώστου (Αυγόρου, Δασάκι, Φρέναρος, Σωτήρα, Παραλίμνι, Βρυσούλλες, Λιοπέτρι, Δερύνεια, Αγία Νάπα, Πρωταράς). Στα Κοκκινοχώρια καλλιεργούνται πατάτες, κολοκάσι, εσπεριδοειδή και άλλα λαχανικά ενώ οι περισσότεροι από τους κάτοικους τους ασχολούνται με την γεωργία ή με την τουριστική βιομηχανία του Πρωταρά και της Αγίας Νάπας κατά τους θερινούς μήνες. Στα Κοκκινοχώρια μπορεί να επισκεφτεί κανείς μέρη φυσικής ομορφιά όπως ο Ποταμός στο χωριό Λιοπέτρι με τις ψαρόβαρκες του, μουσεία λαϊκής τέχνης στο Αυγόρου και στην Δερύνεια, τον υδροβοιότοπιο κοντά στο Δασάκι της Άχνας. Επίσης μπορείτε να επισκεφτεί το βοτανικό πάρκο στο Αυγόρου και για τους λάτρεις της ταχύτητας το Achna Speedway στο Δασάκι Άχνας. Σε όλα τα χωριά ο επισκέπτης θα βρει υπέροχες παραδοσιακές ταβέρνες με νόστιμα φαγητά με πρώτο και καλύτερο τα αμπελοπούλια και μια πληθώρα από πέτρινες βυζαντινές εκκλησίες και γραφικά παρεκκλήσια που είναι διάσπαρτες σε όλη την περιοχή.
Τέλος θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε και σε ένα πολύ ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της περιοχής: της χρήσης και της διατήρηση της όμορφης τοπολαλιάς και της μελωδικής εκφοράς του λόγου τους στην καθημερινή ζωή, στην ποίηση και το τραγούδι. Άλλωστε τα Κοκκινοχώρια φημίζονται για τους λαϊκούς ποιητάρηδες, τους τσαττιστές και τους τραγουδιστές.
Ο καημός του πρόσφυγαhttps://www.youtube.com/watch?v=rIJSYmKC800 Ο Χρήστος Σίκκης, τραγουδά εδώ μια Νεκαλεστή Αυκορίτισσα. Αυκορίτισσα ονομάζεται διότι προέρχεται από το χωριό Αυγόρου και στηρίζεται σε μια παλιά κυπριακή μελωδία που έχει ύφος θρηνητικό, αφού ο τραγουδιστής "νεκαλιέται" (νοσταλγεί και εκφράζει) παλαιότερες ευτυχισμένες στιγμές. Τη φωνή (= ιδιαίτερη μελωδία τοπικού χαρακτήρα) αυτή έκανε γνωστή ο λαϊκός ποιητής και τραγουδιστής Πιερέττης Πιερής στον οποίον ανήκουν και οι περισσότεροι από τους στίχους. Δίσκος: "Έλληνες Ακρίτες - Κύπρος"
Γεννήθηκε περί το 275 στην Καππαδοκία, από πλούσια και επίσημη γενιά της Καππαδοκίας, σε νεαρή όμως ηλικία η οικογένεια του μετοίκησε στη Λύδδα της Παλαιστίνης, λόγω του θανάτου του
πατέρα του. Σε νεαρή ηλικία κατατάχθηκε στο Ρωμαϊκό Στρατό. Διακρίθηκε
για την τόλμη και τον ηρωισμό του και έλαβε το αξίωμα του Τριβούνου. Αργότερα ο Αυτοκράτορας Διοκλητιανός τον έκανε Δούκα (διοικητή) με τον τίτλο του Κόμητος (συνταγματάρχη) στο τάγμα τον Ανικιώρων της αυτοκρατορικής φρουράς.
Το 303 όταν άρχισαν οι διωγμοί του Αυτοκράτορα Διοκλητιανού, ο Άγιος δεν
δίστασε να ομολογήσει τη χριστιανική του πίστη προκαλώντας το μένος του Αυτοκράτορα γιατί κατείχε μεγάλο αξίωμα που ο ίδιος του έδωσε. Αρχικά
του έταξε πλούτη, γη και δούλους για να αλλαξοπιστήσει και όταν ο Άγιος αρνήθηκε, τον υπέβαλαν σε μια σειρά φρικτών βασανιστηρίων. Η
χριστιανική παράδοση περιγράφει ότι αφού τον λόγχισαν, ξέσκισαν τις
σάρκες του με ειδικό τροχό από μαχαίρια. Έπειτα, τον έριξαν σε λάκκο με
βραστό ασβέστη και κατόπιν τον ανάγκασαν να βαδίσει με πυρωμένα
μεταλλικά παπούτσια. Παρόλες αυτές
τις δοκιμασίες και τα βασανιστήρια ο Θεός τον κράτησε θαυματουργά. Ο Άγιος τελικά θα μαρτυρήσε με αποκεφαλισμό, την Παρασκευή 23 Απριλίου του έτους 303.
Η μεγάλη του πίστη φαίνεται να έγινε αφορμή να βαπτιστούν
και άλλοι κρυπτοχριστιανοί στρατιωτικοί των οποίων τη μνήμη η Εκκλησία εορτάζει στις 20 Απριλίου. Χριστιανή βαπτίστηκε και η ίδια η βασίλισσα Αλεξάνδρα, σύζυγος του Διοκλητιανού, μαζί με τους
δούλους της των οποίων η μνήμη τιμάται στις
21 Απριλίου όπως και στις 23 Απριλίου μαρτύρησαν και άλλοι 8 συνδέσμιοί του Αγίου. Βλέπουμε λοιπόν ότι δημιουργείται μέσα στο λειτουργικό χρόνο της Εκκλησίας ένας εορτολογικός
κύκλος, που ξεκινά στις 20 Απριλίου και τελειώνει στις 24 Απριλίου. Ο εορτολογικός αυτός κύκλος δείχνει την περίοπτη θέση του Αγίου Γεωργίου στη ζωή της Εκκλησίας.
Η φήμη του Αγίου είναι τεράστια όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε όλες τις χριστιανικές εκκλησίες. Ενώ ως άγιος και ελευθερωτής συγκεντρώνει πολλές θαυμάσιες διηγήσεις και
παραδόσεις, από τις οποίες η σπουδαιότερη είναι αυτή που μιλάει για το
φόνο του δράκοντα και της σωτηρίας της βασιλοπούλας. Το θηρίο αυτό
φυλούσε το νερό μιας πηγής κοντά στη Σιλήνα της Λιβύης
και το άφηνε να τρέχει μόνον όταν έβρισκε κάποιον άνθρωπο να φάει. Οι
κάτοικοι της περιοχής όριζαν με κλήρο το θύμα του δράκοντα. Ολόκληροι
στρατοί είχαν αντιταχθεί με αυτό το τέρας, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Ο
κλήρος έφερε και τη σειρά της βασιλοπούλας, την οποία έσωσε ο Άγιος
Γεώργιος φονεύοντας το δράκο. Ο μύθος αυτός με τον δράκο έχει περάσει σε πάρα πολλές περιπτώσεις και στην εικονογραφία αλλά και στην λαϊκή ποιητική παράδοση.
Το τραγούδι του Άη Γιώρκη
https://www.youtube.com/watch?v=BTxcCbsdzjA
Εκτέλεση: Χρήστος Σίκκης
Άλλες Εκτελέσεις: Κώστας Χαραλαμπίδης, Αλκίνοος Ιωαννίδης
http://www.stougiannidis.gr/AENAON/eb43/eb43.pdf
Τραγούδι του Άη Γιωρκού
https://www.youtube.com/watch?v=8uZFZBJmDLw
Εκτέλεση: Μιχάλης Ττερλικκάς
Ο Χρήστος Σίκκης γεννήθηκε στην Αραδίππου. Σπούδασε στην Παιδαγωγική Ακαδημία της Κύπρου και εργάστηκε σαν δάσκαλος για δύο χρόνια στην Κύπρο. Το 1971 μετακόμισε στην Αθήνα. Εκεί συνέχισε να εργάζεται σαν δάσκαλος στην Ελλάδα και παράλληλα φοιτά στο Εθνικό Ωδείο. Ξεκινάει να τραγουδάει στο ελληνικό ραδιόφωνο και στην τηλεόραση παραδοσιακά τραγούδια της ιδιαίτερης του πατρίδας και από το 1973 συμμετέχει σε συναυλίες σε χωριά και πόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού. Στην προσωπική του δισκογραφία ανήκουν οι δίσκοι: Ώρα Καλή (1987), Τραγούδια από την Κύπρο (1990), Κύπρος της Γης Παράδεισος (1993), Έλληνες Ακρίτες (1998), και Φύσα Βοριά μου (2007) ενώ έχει συνεργαστεί και με αξιολογότατους καλλιτέχνε όπως η Δόμνα Σαμίου.
Συγγραφέας, πολιτικός στοχαστής, επαναστάτης, εθνομάρτυρας και πρόδρομος της Ελληνικής ημών Επαναστάσεως. Ο ίδιος υπέγραφε ως «Ρήγας » ή «Ρήγας ο Θεσσαλός» και ουδέποτε ως «Φεραίος», κάτι που ίσως να είναι δημιούργημα μεταγενέστερων λογίων. Γεννήθηκε μάλλον στο Βελεστίνο, στις αρχαίες Φερές της Θεσσαλονίκης το 1757, από εύπορη οικογένεια. Τα νεανικά του χρόνια είναι βυθισμένα στην αχλύ του θρύλου και είναι δύσκολο να ανιχνευθούν τα πραγματικά γεγονότα. Ζώντας όμως σ΄ένα ανώτερο πνευματικό περιβάλλον, όπως το Βουκουρέστι κατέβαλε πάσαν επιμέλεια για να μάθει ιταλικά, γερμανικά και γαλλικά. Στο πολιτικό του έργο, ο Ρήγας απέβλεπε στην απελευθέρωση και ενοποίηση όλων των Βαλκανικών λαών και φυσικά όλου του ελληνικού στοιχείου που ήταν διασκορπισμένο σε Ανατολή και Δύση. Επηρεασμένος βαθύτατα από τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, πίστεψε στην ανάγκη της επαφής των Ελλήνων με τις νέες ιδέες που σάρωναν την Ευρώπη. Παράλληλα με τις εκδοτικές του δραστηριότητες, ο Ρήγας προετοίμαζε και την αναχώρησή του από την Αυστρία, κυρίως εξαιτίας του επαναστατικού κλίματος που είχε καλλιεργήσει η Γαλλική Επανάσταση και της διάθεσής του να ενισχύσει τις προσπάθειες του Ναπολέοντα. Ο Ρήγας συνελήφθη στην Τεργέστη την 8η Δεκεμβρίου του 1797 μαζί με τον Περραιβό. Ο Ρήγας (41 χρονών) και οι επτά σύντροφοί του με συνοδεία των αυστριακών αρχών παραδόθηκαν στις αρχές Μαΐου 1798 στους Τούρκους του Βελιγραδίου και φυλακίστηκαν στον πύργο Νεμπόισα. Εκεί, 40 μέρες μετά και μετά από συνεχή βασανιστήρια, στραγγαλίστηκαν και τα σώματά τους ρίχτηκαν στον Δούναβη.
Όλα τα έθνη πολεμούν
https://www.youtube.com/watch?v=BNWXOGcimLQ
Ποίηση: Ρήγας Φεραίος
Μελοποίηση: Χρήστος Λεοντής
Εκτέλεση: Χρήστος Σίκκης & Χορωδία
Ολόκληροι οι σίχοι του ποιήματος
Ο Γέρος του Μωριά, είχε πει για τον Ρήγα ότι «Εστάθη ο μεγαλύτερος ευεργέτης της φυλής μας. Το μελάνι του θα είναι πολύτιμο ενώπιον του Θεού, όσο το αίμα του άγιο.» (Τερτσέτης, Άπαντα)
Ο Θούριος Ύμνος του Ρήγα Βελεστινλή (126 στίχοι)
https://www.youtube.com/watch?v=qQfWf8jda7g
Εστία Θέατρο Ερινέως
"Τα τραγούδια του Ρήγα είναι γνήσια πατριωτικά. Τα γέννησε ο πατριωτικός πόνος, η αγάπη της πατρίδας και η πίστη στην ιδέα της ελευθερίας. " Ηλ. Βουτιερίδης
Άρθρον 35.
Όταν η διοίκηση βιάζει, αθετεί, καταφρονεί τα δίκαια του λαού και δεν
εισακούει τα παράπονά του, το να κάμνει τότε ο λαός, ή κάθε μέρος του
λαού, επανάσταση, ν’ αρπάξει τ’ άρματα και να τιμωρήσει τους τυράννους
του, είναι το πλέον ιερόν απ’ όλα τα δίκαιά του και το πλέον απαραίτητο
απ’ όλα τα χρέη του.
Καλένδες (καθ. καλένδαι ή καλάνδαι, λατ. calendae / kalendae) ονομάζονταν, οι πρώτες ημέρες των ρωμαϊκών μηνών. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι όπως και άλλοι λαοί ακολουθούσαν το σεληνιακό ημερολόγιο έτσι η περίοδος των καλένδων ήταν είτε πενθήμερος ή επταήμερος ανάλογα με τη διάρκεια της νέας σελήνης. Από αυτές περιφημότερες ήταν οι Καλένδες του Ιανουαρίου, επειδή γιορτάζονταν και η έλευση του νέου χρόνου. Περίφημες επίσης ήταν και οι Καλένδες του Μαρτίου (7ήμερες) όπου τελούνταν τα Ματρωνάλια.
Στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία Καλένδες κλήθηκαν οι κατά την 1η Ιανουαρίου εορτές και πανήγυρεις υπό των "Εθνικών" πολλές των οποίων διατηρήθηκαν και από τους Χριστιανούς. Το 681 όμως η συγκροτηθείσα στη Κωνσταντινούπολη Στ' Οικουμενική Σύνοδος καταδίκασε τις εορτές και ευωχίες αυτές με τον 62ο Κανόνα της όπου ορίζεται: "Τας ούτω καλουμένας Καλάνδας και τα λεγόμενα Βοτά και τα καλούμενα Βρουμάλια και την εν πρώτη του Μαρτίου επιτελουμένην πανήγυριν, καθάπαξ εκ της των πιστών πολιτείας περιαιρεθήναι βουλόμεθα".
Προ αυτού του κινδύνου να διακοπεί το έθιμο που πιθανώς να τάραζε την επιβληθείσα κατάνυξη σε όλους τους τομείς δραστηριότητας οι "πιστοί" εισήγαγαν δημοτικά ευχητικά τραγούδια επί των ταυτόσημων χρονικά θρησκευτικών εορτών και έτσι το έθιμο συνεχίζει και σήμερα με την από τότε νέα ονομασία "Κάλαντα".
"Τα Κάλαντα λοιπόν είναι δημοτικά ευχητικά και εγκωμιαστικά τραγούδια που ψάλλονται εθιμικά κατ΄ έτος κυρίως την παραμονή μεγάλων θρησκευτικών εορτών όπως των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς, των Θεοφανίων, ακόμη και των Βαΐων (ή Λαζάρου), με εξαίρεση εκείνων της Μεγάλης Παρασκευής που είναι κατανυκτικά. ΤαΚάλαντα ξεκινούν κυρίως με χαιρετισμό και στη συνέχεια αναγγέλλουν τη μεγάλη χριστιανική εορτή που φθάνει και καταλήγουν σε ευχές. Τα κάλαντα ψάλλονται κυρίως από παιδιά αλλά και από ώριμους άνδρες, είτε μεμονωμένα είτε κατά ομάδες που περιέρχονται οικίες, καταστήματα, δημόσιους χώρους κλπ με τη συνοδεία του πατροπαράδοτου σιδερένιου τριγώνου αλλά ενίοτε και άλλων μουσικών οργάνω. Κύριος σκοπός των τραγουδιών αυτών είναι μετά τις αποδιδόμενες ευχές τα "Χρόνια Πολλά" το φιλοδώρημα είτε σε χρήματα (σήμερα) είτε σε προϊόντα (παλαιότερα). Χαρακτηριστικό σημείο είναι η γλώσσα στην οποία αυτά ψάλλονται, στη καθαρεύουσα, καταδηλούντα την άμεση καταγωγή τους από τους Βυζαντινούς χρόνους τις Καλένδες του Ιανουαρίου που γιορτάζονταν με ιδιαίτερη λαμπρότητα. Ο μεγάλος αριθμός των διαφόρων παραλλαγών εξανάγκασε να διακρίνονται αυτά σε εθνικά ή αστικά και στα τοπικά ή παραδοσιακά (κατά περιοχή). Στα χριστουγεννιάτικα κάλαντα έχουν καταμετρηθεί περισσότερες από τριάντα παραλλαγές μόνο στον Ελλαδικό χώρο. Σήμερα εκτός των παραπάνω έχουν εισαχθεί και διάφορα αγγλοσαξωνικά χριστουγεννιάτικα τραγούδια (carols), μερικά των οποίων έχουν και μεταγλωττιστεί... "
(Ο απαχθείς Παντελής Χατζηγεώργης, πρώην Τούρκος Δερβίσης, με την μητέρα του, μετά την θαυματουργική, από τον Άγιο Ανδρέα, επιστροφή του)
"Αυτές τις μέρες, πού εμείς εδώ πέρα γιορτάζουμε μέ λόγους μεγάλους και πανηγυρικούς, με χαρές και φωταγωγίες, λιτανείες και κωδωνωκρουσίες τον Άγιό μας, τον Πολιούχο Ανδρέα, τόν τής πρώτης κλήσεως μαθητή του Χριστού, κάποιοι άλλοι λαβωμένοι και πονεμένοι, χιλιάδες χιλιόμετρα θάλασσας μακριά μας, αμφίβολο είναι εάν θα μπορέσουν να μπούνε κι΄ εφέτος στην σκονισμένη Εκκλησιά τους και ν΄ ανάψουν τ΄ αγιοκέρι τους Το γιατί και πώς, μη το αναζητήσουμε στους δέλτους της πρόσφατης ιστορίας γιατί ακόμη η ιστορία της Κύπρου γράφεται, και μόνο στον επόμενο αιώνα, εάν ζήσουμε και όσοι ζήσουνε, θα μάθουμε γιατί και πώς έγινε το μεγάλο κακό και στα δύο την μοιράσανε τήν Κύπρο μας."
ΤΟ ΦΗΜΙΣΜΕΝΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ…
Για την ίδρυση του φημισμένου Μοναστηριού του Αποστόλου Ανδρέα, που βρίσκεται στο ομώνυμο ακρωτήρι στην κατεχόμενη Καρπασία, ελάχιστα είναι γνωστά. Η παράδοση φέρει τον Απόστολο Ανδρέα να έχει περάσει από το μέρος εκείνο, τον 1ο αιώνα μ.Χ., όταν το καράβι με το οποίο ταξίδευε έμεινε αγκυροβολημένο για τρεις ημέρες σε παρακείμενο λιμανάκι λόγω νηνεμίας. Εκεί ο Απόστολος δημιούργησε μια πηγή στο βράχο από όπου άρχισε να αναβλύζει άφθονο νερό, «που τρέχει από τότε στον λάκκο της Παλαιάς Εκκλησίας και από εκεί βγαίνει σαν Αγίασμα από βρύση κοντά στη θάλασσα» (Ι. Τσικνοπούλλου «Ο Απόστολος Ανδρέας», 1967, σ. 21). Αυτό θεράπευσε και το τυφλό παιδί του καπετάνιου του καραβιού, ο οποίος, σύμφωνα με την παράδοση, έκτισε στην ίδια τοποθεσία ναό αφιερωμένο στον πρωτόκλητο μαθητή του Χριστού.
ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΑ…
Αυτό όμως που το κάνει Παγκυπρίως γνωστό τό προσκύνημα αυτό, είναι το ακόλουθο θαύμα:
Την περίοδο της ηγουμενίας του Οικονόμου Χριστόφορου Κυκκώτη συνέβηκε ένα θαυμαστό γεγονός, που συγκλόνησε τους κατοίκους της Κύπρου και αύξησε το σεβασμό και την αγάπη τους προς τον Απόστολο Ανδρέα και το μοναστήρι του. Συγκεκριμένα γύρω στο 1896, οι Τούρκοι είχαν απαγάγει στην πόλη Αλλαγιά της Μικράς Ασίας το μοναχογιό μιας φτωχής Ελληνίδας της Μαρίας. Παρά τις προσπάθειες της γυναίκας να επανεύρει το γιό της, τούτο δυστυχώς δεν κατέστει δυνατό.
Ο μικρός Παντελής Χατζηγεώργη είχε οδηγηθεί από τους απαγωγείς του στις στρατιωτικές σχολές του κατακτητή και τα ισλαμικά τάγματα ώστε, μετά την αποφοίτησή του, να υπηρετήσει το Σουλτάνο και το Μωάμεθ. Έκτοτε η μητέρα του εναπόθεσε στο Θεό τις ελπίδες της για την ανεύρεσή του και με καθημερινές και συνεχείς προσευχές Τον ικέτευε να την ελεήσει. Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1912, είδε στον ύπνο της κάποιον Ανδρέα, και της ανακοίνωσε ότι σύντομα θα συναντούσε το χαμένο γιο της. Η μάνα πεπεισμένη ότι ο επισκέπτης της δεν ήταν άλλος από το πρωτόκλητο μαθητή του Χριστού, αναχώρησε αμέσως με το αυστριακό ατμόπλοιο που εκτελούσε το δρομολόγιο Σμύρνης – Λάρνακας για προσκύνημα στο μοναστήρι του Αγίου, στην Κύπρο.
Με το ίδιο καράβι ταξίδευαν επίσης πολλοί Κύπριοι – άνδρες και γυναίκες – οι οποίοι εργάζονταν στη Μερσίνα και στα Άδανα ως υπάλληλοι γερμανικής εταιρίας που κατασκεύαζε τα μεγάλα σιδηροδρομικά έργα της Ανατολής. Στο καράβι υπήρχε επίσης και μια μικρή ομάδα από δερβίσηδες, που επισκέπτονταν την Κύπρο για να διευθετήσουν διάφορες οικονομικές εκκρεμότητες των τεκκέδων του νησιού. Σε κάποια στιγμή, η Μαρία διηγήθηκε τα συμβάντα στις άλλες γυναίκες που συνταξίδευαν μαζί της και εξέφρασε τη βαθιά της πεποίθηση πως με τη βοήθεια του Αγίου θα επανεύρισκε το γιό της. Τη διήγησή της ακροαζόταν με πολύ ενδιαφέρον ένας από τους Δερβίσηδες, ο οποίος και παρατηρούσε προσεχτικά τη γυναίκα. Τελικά την πλησίασε και της απηύθηνε το λόγο, διαπιστώνοντας ότι ήταν η μητέρα του, αφού όπως φαίνεται, παρά την πολύχρονη παραμονή του στα τουρκικά ιεροδιδασκαλεία, εξακολουθούσε να διατηρεί ενθυμήσεις από την παιδική του ζωή.
Αφαίρεσε τότε το κάλυμα της κεφαλής και αφού ντύθηκε με ελληνικά ρούχα, ομολόγησε την χριστιανική του πίστη. Η χαρά και των δύο, όπως και όσον άλλων Χριστιανών ταξίδευαν μαζί τους, ήταν πολύ μεγάλη και ξεπερνούσε τα όρια της συγκίνησης.Μόλις δε το καράβι προσάραξε στη Λάρνακα, μητέρα και γιός έτρεξαν στο ναό του Αγίου Λαζάρου, όπου προσευχήθηκαν θερμά και ευχαρίστησαν τον Απόστολο Ανδρέα. Στη συνέχεια ο Παντελής ομολόγησε για δεύτερη φορά, μπροστά στον ιερέα του ναού παπά Ιωάννη Μακούλη, πίστη στο Τριαδικό Θεό.
Ο παπά Ιωάννης σφράγησε την επάνοδο του Παντελή στο Χριστιανισμό με την τέλεση του μυστηρίου του χρίσματος. Ακολούθως αφού επισκεύθηκαν το μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα, όπου προσκύνησαν τον Άγιο και τον ευχαρίστησαν για τη θαυμαστή βοήθειά του, μετέβησαν στο μοναστήρι του Κύκκου στο οποίον παρέμειναν για λίγες μέρες.» ΠΟΛΙΤΗΣ» ημερ. 14/2/1999
Τα ακριτικά τραγούδια είναι τα παλαιότερα ελληνικά δημοτικά τραγούδια
που σώζονται και συγγενεύουν με το έμμετρο αφήγημα του 12ου αι., το
γνωστό ως «Έπος του Διγενή Ακρίτα». Το παλαιότερο σωζόμενο ακριτικό τραγούδι είναι το «Άσμα του Αρμούρη»
που παραδίδεται σε χειρόγραφο του 15ου αι. Τα περισσότερα όμως ακριτικά
που είναι γνωστά σήμερα είναι όψιμες καταγραφές, του 19ου ή και των
αρχών του 20ου αι., και προέρχονται από τον Πόντο, την Μικρά Ασία, την Κύπρο και την Κρήτη. Η παλαιότητα του υλικού των τραγουδιών γίνεται αντιληπτή από την μνεία των Σαρακηνών, της Συρίας και της Αραβίας
και τα βυζαντινά ονόματα των ηρώων: Αλέξιος, Κωνσταντίνος, Θεοφύλακτος.
Ο Βασίλειος Διγενής Ακρίτας είναι ο γνωστότερος από τους ήρωες των ακριτικών τραγουδιών και πρωταγωνιστής ενός έμμετρου αφηγηματικού έργου του 11ου-12ου αι., το οποίο είναι γνωστό ως Διγενής Ακρίτης ή Έπος του Διγενή Ακρίτη. Ο Διγενής ήταν ο λαϊκός ήρωας ο οποίος ενσάρκωνε τα όνειρα του `Ελληνα-Βυζαντινού. Στα απόμακρα σύνορα της Μικρασίας οι ακρίτες, ακοίμητοι φρουροί, προστάτευαν, με κίνδυνο της ζωής τους, την αυτοκρατορία.
Το "Τραούιν του Διγενή" είναι κατ' εξοχήν κυπριακή παραλλαγή ακριτικό τραγούδι και είναι μάλλον το σημαντικότερο καθώς σε αυτό ο Διγενής αντιπάλεψε και τελικά νικά ακόμη και τον Χάρο. `Οπως όλα τα δημοτικά τραγούδια, έτσι κι αυτό, δεν αποδίδεται σε συγκεκριμένο συγγραφέα και διαδόθηκε από στόμα σε στόμα. Το μέτρο του τραγουδιού είναι ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο αλλά χωρίς ομοιοκαταληξία. Το τραγούδι αποκτά ιδιαίτερη ευφωνία με τον τονισμό της παραλήγουσας της τελευταίας λέξης του κάθε στίχου. Οι επαναλήψεις που συναντιούνται στο τραγούδι αποτελούν χαρακτηριστικό της δημοτικής ποίησης και το καθιστούν ιδιαίτερα προσιτό για να τραγουδιέται από το λαό. Η γλώσσα του τραγουδιού είναι καθαρά Κυπριακή με πάμπολλες λέξεις της Κυπριακής τοπολαλιάς. Χρησιμοποιούνται δυνατές εκφραστικές προτάσεις και λέξεις ποιητικές, όλο δύναμη και γοητεία. `Ομως το ποίημα διατηρεί τη λιτότητα στην έκφραση. http://myodyssey.spidernet.net/
Ο Χάρος μαύρα ‘φόρησεν, μαύρον καβαλλιτζεύκει,
χρυσόν σπαθίν εζώστηκεν τζαι πά’ στο παναΰριν.
Δικλά πό ‘τζει, δικλά ‘πό δα, θωρείέναν περβόλιν,
τζαι ήσαν άρκοντες πολλοί τραπεζοκαθισμένοι.
Σαν είδασιν τον Χάρονταν, στέκουνται τζαι λαλούν του:
- «Καλώς ήρτεν ο Χάροντας να φά’, να πκιεί μιτά μας,
να φάει άγριν του λαού, να φά’ οφτόν περτίτζιν,
να φά’ αρκοτζεράμιον, που τρων αντρειωμένοι,
να πκιει γλυκόποτον κρασίν, που πίννουν φημισμένοι,
τζαι που το πίννουν άρρωστοι τζαι βρέθουνται γιαμμένοι».
Τζαι πολοάται ο Χάροντας τζαι λέει τζαι λαλεί τους:
- «Εν ήρτα ‘γιω ο Χάροντας να φά’ , να πκιω μιτά σας,
παρά ‘ρτα ́γιω ο Χάροντας να πάρω τον καλόν σας».
- «Παρακαλούμεν, Χάροντα, ποιος είναι ο καλός μας;»
- «Έναν κοντόν κοντούτσικον τζαι χαμηλοβρακάτον,
ένι τζαι αναρκοδόντικον τζαι λλίον μουστακάτον».
Τζει που τ’ ακούει ο Διγενής, αρκώθην τζι’ εθυμώθην,
τζι’ επολοήθην Διγενής του Χάροντα τζαι λέει:
- «Αν με νιτζήσεις, Χάροντα, έπαρε την ψυχήν μου,
αν σε νιτζήσω, Χάροντα, χάρισ’ μου την ζωήν μου».
Σερκές σερκές επκιάστηκαν τζι επήαν στην παλιώστραν
τζαι τζει χαμαί παλιώννασιν τρία ημερονύχτια.
Τζει πόπκιαννεν ο Χάροντας τα γαίματα ‘πιτούσαν,
τζει πόπκιαννεν ο Διγενής τα κόκκαλα ελειούσαν.
Στα τρία ημερονύχτια ο Διγενής νικά τον.
Τζι επολοήθην Χάροντας τζαι λέει τζαι λαλεί του:
- «Αλαβροπκιάσ’ με, Διγενή, να σε αλαβροπκιάσω».
Αλαβροπκιάνν’ ο Διγενής τζαι σφιχτοπκιάνν’ ο Χάρος,
θυμώννεται τζι’ ο Διγενής τζαι σφιχτοπκιάννει Χάρον.
Τζι’ ήρτεν φωνή ‘πού τον Θεόν τζι ένας ατός εγίνην,
ατός χρυσός ολόχρυσος βκαίννει στην τζεφαλήν του
τζι’ έσκαφτεν με τα νύσια του να βκάλει την ψυσήν του.
Τζι’ ο Διγενής ψυχομασεί σε σίερα παλάδκια
σε σίερα παπλώματα, σε σίερα κρεβάθκια.
Π' αππέξω τριγυρκάσαν τον τρακόσσια παλληκάρκα,
θέλουν να μπούσιν να τον δούν τζ' ακόμ' ακροφοούνται.
Τζ' έναν κοντόν, κοντούτσικον, τζιαί χαμηλοβρακάτον,
Ο Διγενής τζι ο Χάρος https://www.youtube.com/watch?v=l0Gpuhvqpus Εκτέλεση: Χρήστος Σίκκης Από το δίσκο "Των Ακριτών και των Ανδρειωμένων" της Δόμνας Σαμίου
Ο Διγενής τζι΄ ο Κάουρας -Μουσικο σχήμα Αν. Μεσόγειος
https://www.youtube.com/watch?v=4WF4Xiv_R_0
Φωνή: Μιχάλης Χ"Μιχαήλ
Σημαντικές πληρορίες για την κυπριακη version του Διγενή μπορείτε να βρείτε και εδώ
Στες Άκρες των Ακρών (Ακριτικός Κύκλος Τραγουδιών)
https://www.youtube.com/watch?v=sUayrf29Iik
Μουσική: Μιχάλη Χριστοδουλίδη
Εκτέλεση: Κώστας Χαραλαμπίδης - Αρετή Κασάπη
Από το δίσκο "Στις Άκρες των Ακρών" (1988)
https://www.youtube.com/watch?v=HccnYhracZI
"Το Κυπριακό τραγούδι «Σαρατζηνός», όσο κι αν παραδόθηκε προφορικά με
τις αναπόφευκτες παραφθορές, διασώζει στοιχεία αρχαιότητας που το
συνδέουν με τις γραπτές παραλλαγές των ακριτικών επών, αλλά και με
ακριτικά τραγούδια άλλων περιοχών, ενώ ταυτόχρονα δείχνει και τα
ιδιαίτερα στοιχεία των τοπικών Κυπριακών ακριτικών τραγουδιών, όπως ο
επίλογος «του ποιητή» ή το «σκαμνί» του βασιλιά που κινδυνεύει από το
κατόρθωμα του ήρωα, (σαφής αμφισβήτηση της βασιλικής εξουσίας, όπως
άλλωστε το έκαναν τόσοι και τόσοι ισχυροί στρατηγοί στο Βυζάντιο) κλπ.
Καταρχάς,
η περιγραφή του πολυτελούς πύργου του Σαρακηνού θυμίζει τις ανάλογες
περιγραφές του Επους για το παλάτι του Διγενή στον Ευφράτη." Dimitris Skourtelis
.jpeg)
