Δημήτριος Σέμσης ή Σαλονικιός, βιρτουόζος παραδοσιακός βιολιστής. Γεννήθηκε στις 27 Μαρτίου 1883 στη Στρώμνιτσα και το πραγματικό του επώνυμο ήταν Κουκουδέας. Ο πατέρας του και ο παππούς ήταν Ομπρελάδες και επίσης βιολιστές. Στα τέλη του 19ου αιώνα, συμμετείχε στη μπάντα ενός τσίρκου, το οποίο περιόδευε σε όλα τα Βαλκάνια. Το 1908 έκανε τον πρώτο του γάμο και το 1910 απέκτησαν μία κόρη. Αργότερα εντάχθηκε σε άλλες περιοδεύουσες ορχήστρες και έπαιξε στην Τουρκία, Συρία, Αίγυπτο, Σουδάν κ.α. Μετά τη λήξη του Α' Π.Π., η Στρώμνιτσα πέρασε στο Βασίλειο της Σερβίας και έτσι το 1919 ο Σέσμης εγκαταστάθηκε με την οικογένεια του στη Θεσσαλονίκη. Το 1923 ξαναπαντρεύτηκε και απέκτησε 4 παιδιά. Στις αρχές του 1927 εγκαθίσταται μόνιμα στην Αθήνα. Αυτή την εποχή έλαβε το προσωνύμιο Σαλονικιός, μάλλον επειδή κάποιοι παράγοντες των δισκογραφικών εταιρειών. Είναι ο πρώτος οργανοπαίκτης που το όνομά του αναγράφεται στις ετικέτες δίσκων. Στα τέλη της δεκαετίας του 1920, ήταν Διευθυντής Ηχογράφησης στην His Master's Voice και στην Columbia. Μεταξύ του 1924-1931 συμμετείχε σε εκατοντάδες ηχογραφήσεις παραδοσιακών, σμυρναΐικων και ρεμπέτικων τραγουδιών και γύρω στο 1928 ηχογράφησε τα πρώτα του τραγούδια και το 1931 ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση της ΗΜV, θέση που κράτησε μέχρι το θάνατό του. Eγραψε πάνω από 100 τραγούδια. Τη δεκαετία του ΄30, ηχογραφούσε με τη Ρόζα Εσκενάζι γνωρίζοντας μεγάλες επιτυχίες ενώ συχνά, την συνόδευε στις ταβέρνες μαζί με άλλους μουσικούς. Τραγούδια του ηχογράφησαν ακόμη οι Ρίτα Αμπατζή, ο Στελλάκης Περπινιάδης και ο Στράτος Παγιουμτζής κ.α. Ηχογράφησε πολλές εκατοντάδες δίσκους και πολλοί από αυτούς επανακυκλοφόρησαν τα τελευταία χρόνια. Το 1972, σε μια συνέντευξή της, η Ρόζα Εσκενάζι είπε ότι ο Δημήτρης έπαιζε "το καλύτερο βιολί του κόσμου". Μετά από μια σύντομη νοσηλεία, ο Δημήτρης Σέμσης πέθανε από καρκίνο στην Αθήνα, στις 13 Ιανουαρίου του 1950. Μην ορκίζεσαι βρε ψεύτρα https://www.youtube.com/watch?v=5--VK-A4Fs8
Μουσική: Δημήτρης Σέμσης
Εκτέλεση: Ρόζα Εσκενάζυ
Έτος ηχογράφησης: 1935
Μέσα στη βαρυχειμωνιά (Ο καστανάς)
https://www.youtube.com/watch?v=XmCXgBMouU8
Στίχοι: Κώστας Κοφινιώτης
Μουσική: Δημήτρης Σέμσης
Εκτέλεση: Στράτος Παγιουμτζής
Έτος ηχογράφησης: 1940
Ο γνωστός κιθαρίστας, συνθέτης, στιχουργός του ρεμπέτικου ύφος και πρώτος καλλιτεχνικός διευθυντης της Ελληνικής δισκογραφικής εταιρείας Columbia Κώστας Σκαρβέλης, γεννήθηκε το 1880 στην Κωνσταντινούπολη. Λόγω όμως απροσδιόριστωναντιπαλοτήτων,κατά τη διάρκειατηςπαιδικής του ηλικίαςδεν κατάφερε να εισαχθεί σε ελληνικόσχολείο της Πόλης καιως εκ τούτουστερήθηκετων απαραίτητων βασικών δεξιοτήτων της γραφής και της ανάγνωσης.Εντούτοις έριξε από νωρίς το ενδιαφέροντουγιατημουσικήκαι,απότηνηλικίατων 17 ετών,είχε γίνειπολύκαλόςκιθαρίστας. Με την ενηλικίωσήτου, εγκατέλειψε τη χώρα,προκειμένουνα αποφύγειτην στρατολόγηση του στονΟθωμανικόστρατό.ΕγκαταστάθηκεαρχικάστηνΑλεξάνδρειαστηνΑίγυπτοκαιτελικάστηνΑθήνα,μεταξύτου 1915και1920. Πριναρχίζειτησταδιοδρομίατουσανεπαγγελματίαςμουσικός, οΣκαρβέλης εργαζόταν σαν υποδηματοποιός σε μία βιοτεχνίαπαπουτσιώνπολυτέλειας.Τηνμουσική του σταδιοδρομία,αρχικάωςκιθαρίσταςκαιαργότερασανσυνθέτης μετά απότηνήττατουελληνικούστρατούστηΜικρά Ασίατο 1922καιτηνεκδίωξητων περισσότερωνΕλλήνων από τους Οθωμανούς (και τελικά την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών), ο ΣκαρβέληςεπανασυνδέθηκεστηνΕλλάδαμεπολλούςμουσικούςαπόεκείνες τιςπεριοχέςπουέφθασανωςπρόσφυγεςκαιμετους οποίους μοιραζότανένα κοινό μουσικόυπόβαθρο.Ανάμεσα τουςοι ΑντώνηςΔιαμαντίδης(Νταλκάς),Κώστας Καρίπης,ΣπύροςΠεριστέρης,ΡίταΑμπατζή καιΓρηγόρηςΑσίκης.Τελικά το 1930 ο ίδιος ανέλαβε τη θέσητουκαλλιτεχνικούδιευθυντήτης Columbia και απότη θέση εκείνη επιρρέασεπεραιτέρωτηνεξέλιξητηςελληνικήςμουσικής. Ενώ παράλληλα βοηθούσε και στιςενορχηστρώσεις των κομματιών που ηχογραφούνταν αφού πολλές φορές συνόδευε και με την κιθάρα του τις ηχογραφήσεις των περισσότερωνσυνθετώνκαιτραγουδιστών που έφταναν εκεί.Ο Σκαρβέληςσυνέχισενα εργάζεται όμως κανονικά και σαν κιθαρίστας σε νυκτερινά κέντρα κα μεταξύ άλλωνεργάστηκεκαι με τη διάσημη"Τετράδα του Πειραιά" που αποτελούσαν οι Βαμβακάρης, Μπάτης, Παγιουμτζής και Δελιάς. Ο Σκαρβέλης συνέθεσε εκατοντάδεςτραγούδια(αλλά έχουν διασωθεί και ηχογραφηθεί περίπου 200 από αυτά), συνεργάστηκε με πολλούς τραγουδιστές στη δισκογραφία κυρίως με τον Γιώργο Κάβουρα, αλλά και με τους ΡίταΑμπατζή,Κώστα Ρούκουνα,ΣτελλάκηΠερπινιάδη,ΜαρίκαΦρατζεσκοπούλου,Κώστα Τσανάκο,Μάρκο Βαμβακάρη,Απόστολο Χατζηχρήστο.Σανστιχουργός,ο Σκαρβέληςέγραψεσυνήθωςτραγούδιαγιατηναγάπη.Ηπλειοψηφίαανήκειστο υποείδους τουχασάπικου,του οποίουερεύνησεόλεςτου τιςπαραλλαγές και ημουσικήτου υπογραφήθεωρείται σαν η πιοαντιπροσωπευτικήτηςαστικήςμουσικήςπαράδοσης της Κων/Πόλης.
Ο Κώστας Σκαρβέλης πέθανεστις 8 Απριλίου 1942 στην Αθήνα συνεπεία του φοβερού λιμού που οδήγησε εκατοντάδες χιλιάδεςΈλλήνεςκατά τη διάρκειατηςμεγάληςπείναςπουπροέκυψεαπότη τριπλή Κατοχή τηςΕλλάδαςαπότις χώρες τουΆξονακατά τη διάρκειατουΒ΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ο Παναγιώτης Τούντας ήταν ο διασημότερος συνθέτης της Σμυρναϊκής
Σχολής και ανήκει στην ομάδα των Μικρασιατών μουσικών που μετά την καταστροφή του 1922, διαμόρφωσαν το ρεμπέτικο τραγούδι στην Ελλάδα. Ο Παναγιώτης Τούντας γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1886 απο ευκατάστατους γονείς, που του έδωσαν την δυνατότητα να ασχοληθεί απο μικρός με τη μουσική μαθαίνοντας του μαντολίνο. Συμμετέχει στην Σμυρνέικη Εστουδιαντίνα
του Σιδέρη και του Σπ. Περιστέρι "Τα Πολιτάκια". Συμμετείχε σε
διάφορα άλλα μουσικά σχήματα που έκαναν περιοδείες εκτός Σμύρνης, για την
ψυχαγωγία των Ελλήνων της διασποράς και ταξίδεψε στην Αίγυπτο, την Αιθιοπία,
την μητροπολιτική Ελλάδα και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες με ελληνική παροικία. Τα
πρώτα χρόνια μετά τη μικρασιατική καταστροφή, έπαιζε σε διάφορα κέντρα
σαν μαντολινίστας. Το 1924 αναλαμβάνει τη διεύθυνση του ελληνικού παραρτήματος της γερμανικής "ODEON" στην Αθήνα.
Μέχρι να κατασκευαστεί το εργοστάσιο δίσκων στην Ελλάδα, συνεργάζεται
σχεδόν με όλες τις δισκογραφικές εταιρείες και διηύθυνε τις περισσότερες
ηχογραφήσεις στην Ελλάδα. Το 1931 αναλαμβάνει καλλιτεχνικός διευθυντής της ελληνικής "ODEON" και της "HIS MASTER’S VOICE" και παραμένει στη θέση αυτή μέχρι το 1940.
Τα τραγούδια που πέρασε στη δισκογραφία είναι γύρω στα 350 και έχουν
ερμηνευτεί από όλους τους προπολεμικούς τραγουδιστές της εποχής. Στα μέσα της δεκατίας του ΄70 και αφού έχει πέθανε στις 23 Μαΐου του 1942, από ρευματισμούς, νέοι καλλιτέχνες επανανακαλύπτουν τα τραγούδια του και τα επαναφέρουν στο προσκήνιο. Τραγούδια εξαιρετικής υφής, σημασίας και ποιότητας.
Μεγάλες Επιτυχίες: Χαρικλάκι, Ερηνάκι, Μπαρμπαγιαννακάκης, Κρασοπίνω, Η γκαρσόνα, Δημητρούλα μου, Γιατί φουμάρω κοκααΐνη, Αμαν Κατερίνα, Αεροπλάνω θα πάρω, Τον χάρο τον αντάμωσα κ.ά
Τέλος ο σπουδαίος αυτός Σμυρνιός συνθέτης και μαέστρος Παναγιώτη Τούντας "ανακάλυψε" και έφερε πρώτος στη δισκογραφία πολύ σπουδαίους τραγουδιστές όπως οι Στελλάκης Περπινιάδης, Κώστας Ρούκουνας, Βαγγέλης Σωφρονίου, Ρόζα Εσκενάζυ, Ρίτα Αμπατζή, Δημήτρης Ρουμελιώτης κ.ά.
Δημητρούλα μου γειά σου πάρτα όλα δικά σου
https://www.youtube.com/watch?v=8NN1i4VmWXg
Στίχοι-Μουσική: Πάνος Τούτας
Πρώτη Εκτέλεση: Ρόζα Εσκενάζυ
Κρασοπίνω
https://www.youtube.com/watch?v=sMVe1__QQaY
Στίχοι-Μουσική: Παναγιώτης Τούντας
Πρώτη Εκτέλεση: Κώστας Τσανάκος
Έτος ηχογράφησης, 1937
Ήταν διάσημη ελληνοεβραία τραγουδίστρια του ρεμπέτικου τραγουδιού και της παραδοσιακής ελληνικής μουσικής. Σ' ολόκληρη τη διάρκεια της καριέρας της έκρυβε την πραγματική
ημερομηνία της γέννησής της και ισχυριζόταν ότι γεννήθηκε το 1910. Στην
πραγματικότητα, ήταν κατά τουλάχιστον μια δεκαετία μεγαλύτερη και το
πιθανότερο είναι ότι γεννήθηκε ανάμεσα στο 1893 και το 1895. Η ιδιωτική της ζωή κρίθηκε ως "μαύρο παρελθόν" το οποίο ούτε ο
βιογράφος της Κ. Χατζηδουλής θέλησε ν΄ αποκαλύψει.
Οι ηχογραφήσεις και οι εμφανίσεις της στα μουσικά κέντρα διήρκεσαν από
τα τέλη της δεκαετίας του 1920 έως τη δεκαετία του 1970. Η Σάρα Σκιναζί όπως είναι το πραγματικό της όνομα, ξεκίνησε τελικά την
καριέρα της ως χορεύτρια αλλά και να τραγουδά για τους
θαμώνες του κέντρου στα ελληνικά, τα τουρκικά και τα αρμένικα. Εκεί ήταν που την ανακάλυψε για πρώτη φορά ο Παναγιώτης Τούντας στα τέλη του 1920. Ο Τούντας κατάλαβε αμέσως το ταλέντο της και τη σύστησε στον Βασίλη Τουμπακάρη της εταιρείας Columbia Records.
Έως τα
μέσα της δεκαετίας του 1930, η Ρόζα Εσκενάζυ είχε ηχογραφήσει σχεδόν 300
τραγούδια στην εταιρεία, ενώ είχε γίνει πια μια από τις δημοφιλέστερες
σταρ της λαϊκής μουσικής. Ορισμένα από τα τραγούδια αυτά ήταν
παραδοσιακά, ιδιαίτερα από την Ελλάδα και τη Σμύρνη.
Ωστόσο, η σημαντικότερη συνεισφορά της στη τοπική μουσική σκηνή
αφορούσε τις ηχογραφήσεις ρεμπέτικων τραγουδιών και, πιο συγκεκριμένα,
της Σμυρναίικης Σχολής του Ρεμπέτικου. Κατείχε ιδιάζουσα θέση στη
δημοτικότητα της μουσικής αυτής μέσα στη λαϊκή κουλτούρα της χώρας κι
ακόμη και σήμερα η ιδιαίτερη φωνή της ταυτίζεται με το μουσικό αυτό
είδος.
Η καριέρα της δεν άργησε να απλωθεί πέρα από τα σύνορα της Ελλάδας, στην
ελληνική διασπορά. Μαζί με τον Βασίλη Τομπούλη ταξίδεψε στην Αίγυπτο, την
Αλβανία και τη Σερβία, μέρη στα οποία την υποδέχθηκαν με ιδιαίτερη θέρμη
όχι μόνο οι τοπικές ελληνικές κοινότητες, αλλά και οι τουρκικές.
Τα τραγούδια της περιείχαν και κάποια αιχμηρότητα και μάλιστα ένα από
αυτά, το «Πρέζα όταν Πιείς» λογοκρίθηκε από τον ίδιο τον Ιωάννη Μεταξά και από εκείνη την περίοδο το ρεμπέτικο τραγούδι σταματά και αλλάζει μορφή. Την περίοδο της Κατοχής, μολονότι ήταν Εβραία, κατάφερε να
βγάλει ένα πλαστό πιστοποιητικό γεννήσεως. Ωστόσο εκείνο που διασφάλισε
την προστασία της ήταν η σχέση της με έναν Γερμανό αξιωματικό. Η Ρόζα όμως δεν ήταν συνεργάτιδα των Γερμανών. Αντιθέτως, χρησιμοποίησε την προνομιούχο θέση της για να στηρίξει την ελληνική Αντίσταση,
κρύβοντας αντιστασιακούς μαχητές, ακόμη και Άγγλους απεσταλμένους
αντιστασιακούς, μέσα στο σπίτι της. Κατάφερε επίσης να γλυτώσει αρκετούς
Εβραίους στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Ανάμεσα σ’ εκείνους που έσωσε η
Ρόζα από τη μεταφορά τους στο Άουσβιτς
ήταν και η δική της οικογένεια. Το 1943 όμως η κάλυψή της κατέρρευσε
και τη συνέλαβαν. Παρέμεινε τρεις μήνες στη φυλακή και στη συνέχεια την
άφησαν ελεύθερη, μετά από τις συντονισμένες προσπάθειες.
Στην δεκαετία του ΄50 και μολονότι είχε πραγματοποιήσει μέχρι τότε πολλές περιοδείες στα Βαλκάνια, ταξίδεψε στις ΗΠΑ για πρώτη φόρα το 1952. Ταξίδεψε όμως ξανά και στην γή που γεννήθηκε την Κωνσταντινούπολη, το 1955 ενώ ταξίδεψε άλλες δύο φορές στις Η.Π.Α. Η Εσκενάζυ βρισκόταν πια στα εξήντα της και η μουσική σκηνή στην Ελλάδα είχε αλλάξει σημαντικά μέσα στα τελευταία 40 χρόνια, δηλαδή από την εποχή που εκείνη είχε ξεκινήσει την καριέρα της. Το σκηνικό όμως άλλαξε. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, κατά την
τελευταία περίοδο της στρατιωτικής δικατορίας στην Ελλάδα. Ξαφνικά η
ελληνική νεολαία άρχισε να ενδιαφέρεται για τα αστικά λαϊκά τραγούδια
του παρελθόντος και κυκλοφόρησαν πολλές σημαντικές συλλογές. Έπειτα από ένα
μακρύ διάστημα μακρυά από το προσκήνιο, η Ρόζα, που ήταν πια στα 70 της, έγινε σταρ και πάλι. Αυτό που έκανε τη διαφορά κατά τη δεκαετία του 1970 ήταν η μεγάλη διάδοση της τηλεόρασης η ίδια όμως συνέχιζε να τραγουδάει στην Πάτρα.
Άφησε την τελευταία της πνοή στις 2 Δεκεμβρίου του 1980 σε μια κλινική. Την έθαψαν σε έναν πρόχειρο τάφο στο χωριό Στόμιο
της Κορινθίας. Αλλά το 2008 το πολιτιστικό σωματείο του χωριού συγκέντρωσε
χρήματα και πρόσθεσε μια επιτύμβια στήλη, που έγραφε «Ρόζα Εσκενάζυ,
Καλλιτέχνις»...
Τα δημοφιλέστερα τραγούδια της: Δημητρούλα μου γειά σου, Τα κεριά τα σπαρματσέτα, Ναυτάκι, Χαρικλάκι, Κάτω στα λεμονάδικα, Μπαμπέσα, Καναρίνι μου γλυκό, Αμανές, Μπαμ και μπουμ, Μη βιάζεσαι μικρή μου θα σ' αρραβωνιαστώ, Γύφτισσα, Λιλή η σκανταλιάρα, Σέρβικος πολίτικος, Έλα φως μου, Μού 'χεις πάρει το μυαλό, Αερόπλανο θα πάρω, Πατρινιά, Μαρικάκι μου, κ.ά.
Γιατί φουμάρω κοκαΐνη
https://www.youtube.com/watch?v=4Luxw7Lfqls
Στίχοι-Μουσική: Παναγιώτης Τούντας
Εκτέλεση: Ρόζα Εσκενάζυ
Το τσιφτετέλι δεν είναι γρήγορο δεν είναι ο γνωστός αραβικός χορός της κοιλιάς, το τσιφτετέλι είναι αντικρυστός αυτοσχεδιαζόμενος γυναικείος χορός στα 2/4, διαδεδομένος στην Ελλάδα, τα Βαλκάνια αλλά και στην Ανατολή. Στους ρεμπέτικους χορούς, μόνο στο
«τσιφτετέλι» χαμογελούν περισσότερο. Όταν χορεύεται από γυναίκα "σόλο",
αυτό γίνεται είτε στην πίστα είτε πάνω σε τραπέζι γεμάτο πιάτα (για να μην μπορεί να κάνει
βηματισμούς, αλλά μόνο να σείει τα χέρια, το στήθος, τη μέση και τους γλουτούς και τη λεκάνη...)
ενώ η παρέα συνοδεύει με ρυθμικά παλαμάκια. Πάντως στην αρχή δεν ήταν πρέπον η γυναίκα να χορεύει στην πίστα μετά άλλαξαν τα γούστα.
Όταν η ρυθμική αγωγή του
χορού είναι σε 4/4, το συνοδευτικό ρυθμικό σχήμα εμφανίζεται συνήθως ως:
1/8-2/16+2/8+2/8+1/4. Οι μελετητές αναφέρουν ως πιθανότερο τόπο προέλευσής του την αρχαία Ελλάδα, καθώς υποστηρίζουν πώς πρόκειται για τον αρχαιοελληνικό χορό του Αριστοφάνη, κόρδακα.
Άλλοι προσπαθούν να τεκμηριώσουν την καταγωγή του στην Κεντρική Ασία. H
ετυμολογία του πιθανότατα προέρχεται από το ότι παιζόταν κάποτε σε
διπλή (Tsifte) χορδή (Teli). Δηλαδή, οι παλιοί Έλληνες Μικρασιάτες και
γενικά Ανατολίτες μουσικοί, τοποθετούσαν τις 2 ψηλότερες χορδές του
βιολιού κοντά-κοντά και τις χόρδιζαν στην ίδια νότα με διαφορά οκτάβας
(συνήθως ρε΄-ρε΄΄) ώστε η μελωδία να παίζεται με οκτάβες και να ηχεί
ενισχυμένη "Tsifte-Teli". Η Βυζαντινή μουσική στην κλίμακα του χορού,
είναι φανερή. Τον χορεύουν ζευγάρια.
Τα καλύτερα τσιφτετέλια της Show biz
https://www.youtube.com/watch?v=smc2lBn20rk
Τα 10 καλύτερα τσιφτετέλια: Οι μάγκες δεν υπάρχουν πια, Πότε Βούδας πότε Κούδα, Μία είναι η ουσία, Εγώ το Θεό μου τον θέλω αλήτη, Ζήτω τα παράλογα, Στου παράδεισου την πόρτα, Άναψε το τσιγάρο, Ανέβα στο τραπέζι μου, Πήγα σε μάγισσες,
Χόρεψε μου τσιφτετέλι -Ρόζα Εσκενάζυ
https://www.youtube.com/watch?v=fsgLNsutrHQ
Χορεύει η Μπουμπούκα. Ξακουστή χορεύτρια τής εποχής!!!!!
Κομμάτι από τη ταινία "Άλλος για το εκατομμύριο" (1964) με Φωτόπουλο, Αυλωνίτη κλπ
Κανείς εδώ δεν τραγουδά
https://www.youtube.com/watch?v=dL4UApQC940
Στίχοι: Τάκης Σιμώτας Μουσική: Νίκος Παπάζογλου
Πρώτη εκτέλεση: Νίκος Παπάζογλου
"Οι στίχοι του τραγουδιού "Πότε Βούδας, Πότε Κούδας" του Μανώλη Ρασούλη αποτελούν στην πραγματικότηα ένα συμπίλημα, ένα κολάζ από σκόρπιες μικρές λεξούλες και μικρές προτασούλες που έγραψε ο ίδιος στα άρθρα του στην εφημερίδα του "ΤΟ ΑΥΓΟ".