Έλληνες βλάχικης καταγωγής

Έλληνες κουτσοβλάχικης καταγωγής

Οι Βλάχοι συνιστούν λατινόφωνη πληθυσμιακή ομάδα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με παρουσία κυρίως στην Ρουμανία, την Βουλγαρία, την Σερβία, την Αλβανία, την ΠΓΔΜ, και τη Ελλάδα. Μητρική γλώσσα τους είναι η βλάχικη, η οποία στη σύγχρονη βιβλιογραφία απαντά και με τον όρο «αρωμουνική».  

Σημαντικοί Έλληνες, οι οποίοι διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην ιστορία, τα γράμματα, τις τέχνες και την οικονομία της χώρας, έχουν βλάχικη (βλαχόφωνη) καταγωγή. Οι Βλάχοι (Αρμάνοι) ενσωματώθηκαν πλήρως στον ελληνικό εθνικό κορμό, προσφέροντας σημαντικές προσωπικότητες. Η συνεισφορά των Βλαχόφωνων Ελλήνων υπήρξε καθοριστική, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης και τη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους, με κέντρα αναφοράς περιοχές όπως το Μέτσοβο, η Μοσχόπολη, το Λιβάδι Ολύμπου και τα χωριά του Γράμμου και της Πίνδου.

Ακολουθούν ορισμένοι από τους πιο γνωστούς Έλληνες βλάχικης καταγωγής:

Ιωάννης Κωλέττης -πολιτικός, αρχηγός πολιτικού κόμματος, ο οποίος διετέλεσε δις Πρωθυπουργός

Γεώργιος Αβέρωφ -επιχειρηματίας και Εθνικός Ευεργέτης

Ευάγγελος Αβέρωφ Τοσίτσας -πολιτικός

Απόστολος Αρσάκης -Εθνικός Ετεργέτης

Κωνσταντίνος Βέλλιος -έμπορος

Νικουλίτζας Δελφινάς -στρατιωτικός

Στέφανος Σαράφης -στρατιωτικός

Γεώργιος Ζαλοκώστας -ποιητής και αγωνιστής του 1821

Χρήστος Ζαλοκώστας -αθλητής, πολιτικός και συγγραφέας 

Νικόλαος Κασομούλης -αγωνιστής του1821 και ιστορικός

Κώστας Κρυστάλλης -ποιητής και πεζογράφος

Σπυρίδων Λάμπρος -πολιτικός και ιστορικός, ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδος

Αναστάσιος Μανάκης -αγωνιστής του 1821

Αδελφοί Ιονάκη και Μίλτο Μανάκη -κινηματογραφιστές

Γεώργιος Μόδης -πολιτικός και συγγραφέας

Ιώσηπος Μοισιόδακας -Διδάσκαλος του Γένους

Γιάννης Μπουτάρης -Δήμαρχος Θεσσαλονίκης

Δημήτρης Νανόπουλος -φυσικός, πρώην Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών

Αναστάσιος Πηχιών -εκπαιδευτικός

Γεώργιος Σίνας -τραπεζίτης

Απόστολος Τζιτζικώστας -πολιτικός

Μιχαήλ Τοσίτσας -εθνικός ευεργέτης

π. Σταύρος Τσάμης -ιερέας

Λάζαρος Τσάμης -έμπορος

Βλάχικο ερωτικό (Κεντ τιρτσιάι σουκάκια)

https://youtu.be/Za06kpXnX4k?si=CUUYE2DQG3D-TocG

Εκτέλεση: Φώτης Τράσιας & Κώστας Σμόλικας

 

Κεντ τιρτσιάι σουκάκια = Σαν περνούσες το σοκάκι

Οι τρεις καλύτερες διασκευές κυπριακών παραδοσιακών τραγουδιών

Οι 3 καλύτερες διασκευές παραδοσιακών κυπριακών τραγουδιών

Έλενα Παπαπαναγιώτου -Τριάλαλα ( Video Clip )

https://youtu.be/Xn1CxUkT2zU?is=lRmPe9DYFzva8YMd

Μουσική: Takinio Soul & Κυπριακό Παραδοσιακό Τηλλυρκώτισσα

Στίχοι: Emmanouéla & Κυπριακό Παραδοσιακό Τηλλυρκώτισσα

 

Χρήστος Δάντης -Είπα σου χτενίστου λλίον

https://youtu.be/VeroGcyw-P0?is=7MycdcJjtpDAhz6w

Παραδοσιακό Κύπρου

Πρώτη Εκτέλεση: Κυριακού Πελαγία 

Αλκίνοος Ιωαννίδης - Η βρύση των Πεγειώτισσων

https://youtu.be/igqm63BD0vA?si=XEwdyj3AnrGhIh7a

Παραδοσιακό Κύπρου

Από το δίσκο "Πού Δύσην ως Ανατολήν" (2006)

 

Κυριακή Σπανού

"Η Κυριακή Σπανού γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Παροικιά της Πάρου. Φοίτησε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Παράλληλα με τις σπουδές της παρακολούθησε μαθήματα φωνητικής και κλασσικού τραγουδιού, καθώς επίσης και μαθήματα παραδοσιακού τραγουδιού στο Μουσείο Λαϊκών Παραδοσιακών Οργάνων. Ξεκίνησε από πολύ μικρή να τραγουδά στο μουσικοχορευτικό συγκρότημα του νησιού “Νάουσα Πάρου” και είχε γενικότερα ενεργή συμμετοχή στα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου της. Έχει συμμετάσχει σε πολλά φεστιβάλ Παραδοσιακού Χορού και τραγουδιού στην Ελλάδα και στο εξωτερικό κι έχει συνεργαστεί με σημαντικούς εκπροσώπους της έντεχνης ,λαϊκής και κυρίως της παραδοσιακής μουσικής της χώρας μας. Τα τελευταία χρόνια συνεργάζεται με τον βιολιστή, συνθέτη, ερευνητή και εκφραστή της μουσικής του Αιγαίου πελάγους Νίκο Οικονομίδη έχοντας ως στόχο να υπηρετήσει με ήθος και σεβασμό την Νησιωτική Μουσική μας παράδοση." Πηγή:

Το γλέντι
https://youtu.be/BMlDqtHjAeU?si=II8ialSHVu1WPs04

Εκτέλεση: Κυριακή Σπανού

 

Οι 10 πιο γνωστοί ελληνικοί χοροί

Οι 10 πιο γνωστοί ελληνικοί χοροί

Τσάμικος ή Κλέφτικος

Παραδοσιακός ελληνικός χορός, ο οποίος χορεύεται σε κύκλο με ρυθμό 3/4.

Συρτός

Παραδοσιακός ελληνικός χορός που το όνομά του προέρχεται από την λέξη "σύρω" (δηλ. τον χορό). Ο Συρτός χορεύεται σήμερα σε όλη την Ελλάδα και είναι διαδεδομένος σε πολλές χώρες. Υπάρχουν πολλά είδη συρτού χορού όπως ο Καλαματιανός, Νησιώτικοι συρτοί (Κεφαλονιάς, Ρόδου, Κρήτης, Κύπρου), Πολίτικος συρτός, Συρτός Μακεδονίας, Συρτός κοφτός, Συρτοκαλαματιανός κ.ά.

Καρσιλαμάς ή αντικρυστός

Χορός ελληνικής προέλευσης που συναντάται στη Μικρά Ασία, τα νησιά του Αιγαίου, τη Μακεδονία κ.ά. Η ονομασία του προέρχεται από το γεγονός ότι οι χορευτές έρχονται κατά το χορό μεταξύ τους, πρόσωπο με πρόσωπο. Είναι

Χασάπικος

Σήμερα απαντάται σε 4 μορφές: χασάπικο, χασαποσέρβικο, χασάπικο βαρύ/αργό και πολίτικο ή ταταυλιανό

Ζεϊμπέκικος

 Το όνομά του οφείλεται στον πληθυσμό των Ζεϊμπέκων. Εννεάσημος χορός

που δεν έχει βήματα αλλά μόνο φιγούρες και μία συγκεκριμένη κυκλική κίνηση. 

Σούστα

Το μουσικό μέτρο του χορού, είναι 2/4 και τα βήματά του 6. Σχεδόν κάθε νησί του Αιγαίου έχει κι από έναν χορό σούστας.

Ικαριώτικος

Ελληνικός παραδοσιακός (νησιώτικος) χορός, με ρίζες από την Ικαρία. Πρόκειται για έναν από τους δημοφιλέστερους νησιώτικους της Ελλάδας. Ο χορός συνοδεύεται κι από στίχους πολλές φορές, οι οποίοι ποικίλλουν, ανάλογα με την εκδοχή του.

Μπάλος

Η λέξη μπάλος προέρχεται από τα λατινικά όπου με την σειρά της είναι δανεισμένη από την ελληνική γλώσσα, προερχόμενη από το ελληνικό ρήμα βαλλίζω.

Συρτάκι

 Ο χορός χορογραφήθηκε από τον Γιώργο Προβιά το 1964 για την κινηματογραφική ταινία Ζορμπάς ο Έλληνας (Zorba the Greek) από αργές και γρήγορες κινήσεις του χασάπικου. 

Πεντοζάλης

Παραδοσιακός κρητικός χορός που χορεύεται από άνδρες και γυναίκες με μέτρο τα 2/4. 

Βαρύς αντικριστός (Τσέκα) 
https://youtu.be/UcG0ZiftNZ4?si=GrvllopFNmL42tOm

 

Δάφνη Καραβοκύρη

Δάφνη Καραβοκύρη

Η δημοσιογράφος και παρουσιάστρια Δάφνη Καραβοκύρη γεννήθηκε στις 29 Απριλίου 1987 στην Αθήνα. Είναι απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Κεντ με εξειδίκευση στη Φιλοσοφία και τις Πολιτιστικές Επιστήμες. Εργάστηκε αρχικά στον χώρο της διαφήμισης αλλά και τα πολιτιστικά. Έπειτα βρέθηκε στον όμιλο του Ant1 και στο VICE και μετά στο Mega. Γνωστή όμως στο ευρύ κοινό έγινε μέσα απο το Sex Podcast της στο YouTube αλλά και την προσωπική της μάχη απέναντι στη νευρική ανορεξία. 

Λυγαριά (Κόρη Καραβοκύρη κι όμορφη κοπελιά)
https://youtu.be/GOgyz_0vSw8?si=UyscC2NAQazAdob6

 

14 Σεπτεμβρίου: Ημέρα γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης

Το 1998 η Βουλή των Ελλήνων ψήφισε ομόφωνα την ανακήρυξη της 14ης Σεπτεμβρίου ως «ημέρα εθνικής μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης από το Τουρκικό Κράτος». 

Α΄ Φάση: 1913-1914 [Επιχειρήσεις μαζικών εκτοπισμών] 

Η έναρξη γενικευμένων διωγμών ξεκίνησε κατά τα τέλη του 1913, με το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων, ενώ αρχικός στόχος ήταν οι ελληνικοί πληθυσμοί της Ανατολικής Θράκης. Με την καθοδήγηση όμως Γερμανών συμβούλων της Οθωμανικής Αυτοκρατορία, από τον Μαϊού του 1914, οι διώξεις επεκτάθηκαν επίσης και στη δυτική Μικρά Ασία. Ο συνολικός αριθμός των εκτοπισμένων από τη δυτική Μικρά Ασία (πριν εισέλθει η Οθωμανική Αυτοκρατορία στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο), σύμφωνα με στατιστική του Οικουμενικού Πατριαρχείου ήταν 153.890 Έλληνες, σε αυτή τη φάση των διωγμών. 

Β΄ Φάση: 1914-1918 [Νέα μέτρα εξόντωσης των μειονοτήτων] 

Η είσοδος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον πόλεμο σήμανε και την έναρξη νέων κυμάτων διωγμών. Αρχικά εφαρμόστηκαν σειρά από οικονομικά μέτρα, για την ικανοποίηση των αναγκών του πολέμου και στη συνέχεια οι Οθωμανικές Αρχές προχώρησαν στη μαζική στρατολόγηση, όλων των υπηκόων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από 20 έως 45 ετών, ενώ όσοι ήταν πάνω από 45 ετών, υποχρεώθηκαν να εργαστούν στα περιβόητα "Τάγματα Εργασίας". Με το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, υπογράφεται στις 30 Οκτωβρίου 1918 και μια προσωρινή παύση των διωγμών των μειονοτήτων εκ μέρους των Τούρκων. 

Σύμφωνα με την έκθεση Ελλήνων βουλευτών της τουρκικής βουλής που υποβλήθηκε το 1918, τα θύματα των διωγμών συνολικά, νεκροί και εκτοπισμένοι υπολογίζονται σε 750.000. Πάντως, σε σχέση με τη Γενοκτονία των Αρμενίων, για την εξόντωση των ελληνικών πληθυσμών, προτιμήθηκαν λύσεις που θα οδηγούσαν στον αργό αλλά σταδιακό αφανισμό προκειμένου να αποφευχθεί, όσο το δυνατόν, η διεθνής κατακραυγή από το νέο κύμα ωμοτήτων. 

Γ' Φάση: 1921-1923

Η αποτυχημένη εκστρατεία στην Μικρά Ασία και η αποχώρηση του ελληνικού στρατού από εκεί θα δώσει την καλύτερη ευκαιρία και συνάνα το κατάλληλο άλλοθι στους Τούρκους για να δώσουν την χαριστική βολή στο χριστιανικό στοιχείο της περιοχής. 

Κι σαράντους κι μαράντους
https://youtu.be/5sbcAXAN7_8?si=5J9Be7O1WlveJlzU
Παραδοσιακό Θρακιώτικο

 

Οι τρεις μάγοι και το άστρο της Βηθλεέμ

Εκ των τεσσάρων Ευαγγελιστών μόνο ο Ματθαίος και ο Λουκάς αρχίζουν τις αφηγήσεις τους από τη Γέννηση του Ιησού. Οι δύο αυτές περιγραφές φέρονται να συμπληρώνουν η μία την άλλη. Το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο είναι το μόνο που αναφέρει στους μάγους και το αστέρι. 

Ματθ. β΄ 1-12

«Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος ἐν Βηθλέεμ τῆς Ἰουδαίας ἐν ἡμέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως, ἰδοὺ μάγοι ἀπὸ ἀνατολῶν παρεγένοντο εἰς Ἱεροσόλυμα (2) λέγοντες, Ποῦ ἐστιν ὁ τεχθεὶς βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; εἴδομεν γὰρ αὐτοῦ τὸν ἀστέρα ἐν τῇ ἀνατολῇ καὶ ἤλθομεν προσκυνῆσαι αὐτῷ. (3) ἀκούσας δὲ ὁ βασιλεὺς Ἡρῴδης ἐταράχθη καὶ πᾶσα Ἱεροσόλυμα μετ’ αὐτοῦ, (4) καὶ συναγαγὼν πάντας τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ γραμματεῖς τοῦ λαοῦ ἐπυνθάνετο παρ’ αὐτῶν ποῦ ὁ Χριστὸς γεννᾶται. (5) οἱ δὲ εἶπαν αὐτῷ, Ἐν Βηθλέεμ τῆς Ἰουδαίας· οὕτως γὰρ γέγραπται διὰ τοῦ προφήτου· (6) Καὶ σύ, Βηθλέεμ γῆ Ἰούδα, οὐδαμῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ἰούδα· ἐκ σοῦ γὰρ ἐξελεύσεται ἡγούμενος, ὅστις ποιμανεῖ τὸν λαόν μου τὸν Ἰσραήλ. (7) Τότε Ἡρῴδης λάθρᾳ καλέσας τοὺς μάγους ἠκρίβωσεν παρ’ αὐτῶν τὸν χρόνον τοῦ φαινομένου ἀστέρος, (8) καὶ πέμψας αὐτοὺς εἰς Βηθλέεμ εἶπεν, Πορευθέντες ἐξετάσατε ἀκριβῶς περὶ τοῦ παιδίου· ἐπὰν δὲ εὕρητε ἀπαγγείλατέ μοι, ὅπως κἀγὼ ἐλθὼν προσκυνήσω αὐτῷ. (9) οἱ δὲ ἀκούσαντες τοῦ βασιλέως ἐπορεύθησαν, καὶ ἰδοὺ ὁ ἀστὴρ ὃν εἶδον ἐν τῇ ἀνατολῇ προῆγεν αὐτοὺς ἕως ἐλθὼν ἐστάθη ἐπάνω οὗ ἦν τὸ παιδίον. (10) ἰδόντες δὲ τὸν ἀστέρα ἐχάρησαν χαρὰν μεγάλην σφόδρα. (11) καὶ ἐλθόντες εἰς τὴν οἰκίαν εἶδον τὸ παιδίον μετὰ Μαρίας τῆς μητρὸς αὐτοῦ, καὶ πεσόντες προσεκύνησαν αὐτῷ, καὶ ἀνοίξαντες τοὺς θησαυροὺς αὐτῶν προσήνεγκαν αὐτῷ δῶρα, χρυσὸν καὶ λίβανον καὶ σμύρναν. (12) καὶ χρηματισθέντες κατ’ ὄναρ μὴ ἀνακάμψαι πρὸς Ἡρῴδην, δι’ ἄλλης ὁδοῦ ἀνεχώρησαν εἰς τὴν χώραν αὐτῶν...»

Ἀπολυτίκιον τῆς ἑορτῆς τῆς Χριστοῦ Γεννήσεως

https://youtu.be/g8Wxw6sB19k?si=fXHGi2aUQ4tro2kg
Ἀπολυτίκιον. Ἦχος δ´.

Ἡ Γέννησίς σου Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἀνέτειλε τῷ κόσμῳ, τὸ φῶς τὸ τῆς γνώσεως· ἐν αὐτῇ γὰρ οἱ τοῖς ἄστροις λατρεύοντες, ὑπὸ ἀστέρος ἐδιδάσκοντο, σὲ προσκυνεῖν, τὸν Ἥλιον τῆς δικαιοσύνης, καὶ σὲ γινώσκειν ἐξ ὕψους ἀνατολήν. Κύριε δόξα σοι.

Κυπριακά Κάλαντα των Χριστουγέννων 

https://youtu.be/_zuctjSUzd8?si=bFDadmZ1QNPbcy45

Εκτέλεση: Μιχάλης Ττερλικκάς

Που την Περσίαν έρκουνται τρεις μάγοι με τα δώρα

τζι έναν αστέριν λαμπερόν τους οδηγά στην χώραν. 

Μπαίνουσιν μες το σπήλαιον βρίσκουν την Θεοτόκο

τζαι 'κράτα στες αγκάλες της τον Άγιον της τόκο. 

Γονατιστοί Τον προσκυνούν τζαι δώρα του χαρίζουν

σμύρνα, χρυσό τζαι λίβανο, Θεό Τον ευφημίζουν. 

Την σμύρνα πως εν άνθρωπος, χρυσόν για βασιλέα, 

τον λίβανο πως εν Θεός σ' όλην την ατμοσφαίρα. 

Δήμητρα Χατζοπούλου

Η τραγουδίστρια του παραδοσιακού και λαϊκού πενταγράμμου Δήμητρα Χατζοπούλου Ντουραλή φοίτησε από 1984 ως το 1993 στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών.

Δήμητρα Χατζοπούλου -Ντόκτορ

https://www.youtube.com/watch?v=LImFwZMKzjI

Παραδοσιακό - Μικρασιάτικο

Η μεταφορά βιβλίων στην κυπριακή μικρή οθόνη

Οι 5+1 μεταφορές βιβλίων στην κυπριακή τηλεόραση

 Κυπριακές σειρές βασισμένες σε βιβλία

"Ελένη η πόρνη" [Αννίτα Νικολάου] Ant1 Κύπρου, 2010

"Το αηδόνι της Σμύρνης" [Ειρένα Ιωαννίδου -Αδαμίδου] ΡΙΚ, 2001-2002

"Δίδυμα φεγγάρια" [Ρένα Ρώσση -Ζαΐρη] Ant1 Κύπρου, 2015-2017

"Οι γενιές της σιωπής" [Αντρη Πολυδώρου] ΡΙΚ, 2007-2008

"Βαλς με 12 θεούς" [Λένα Μαντά] Ant1 Κύπρου, 2012-2014

"Αστέρια στην άμμο" [Ρένα Ρώσση -Ζαΐρη] Alpha Κύπρου, 2020

Δέσποινα Μπεμπεδέλη -Σαν της Σμύρνης το γιαγκίνι

https://youtu.be/xZuoYMJcK8A?si=jRt10vO3AhwcrwGS

Από την τηλεοπτική σειρά "Το αηδόνι της Σμύρνης" 

γιαγκίνι < (άμεσο δάνειο) τουρκική yangın + -ι

(κυριολεκτικά) πυρκαγιά, (μεταφορικά) έντονο ερωτικό πάθος

Σμύρνη φτωχομάνα Σμύρνη, που είναι η ομορφιά σου εκείνη!

Να μας διώξει τα καημένα, μείναμε ορφανά και ξένα. 

Κάηκες από θεμέλια, σκεπαστά και μπεζεστένια. 

Κάψανε κι ένα σχολείο, που ’ταν ορφανοτροφείο. 

Κάηκε κι ένα σχολείο, που ’ταν παρθεναγωγείο. 

Κάψανε και μια δασκάλα που ’ταν άσπρη σαν το γάλα. 

Κάψανε και μια δασκάλα που ’ταν άσπρη σαν το γάλα. 

Σαν της Σμύρνης το γιαγκίνι στο ντουνιά δεν έχει γίνει, 

κάηκε και `γινε στάχτη κι έβγαλ’ ο Κεμάλ το άχτι. 

Κάηκε κι ένα σχολείο που `ταν Παρθεναγωγείο

 κάηκε και μια δασκάλα που `ταν άσπρη σαν το γάλα. 

Κάηκε το Σταυροδρόμι κι ο Μπουγιούκ - ντερές ακόμη 

Σμύρνη φτωχομάνα Σμύρνη που `ναι η ομορφιά σου εκείνη!

Δημήτρης Παπαγγελίδης

O Δημήτρης Παπαγγελίδης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1957 και σπούδασε κλασικη κιθάρα με τον Ευάγγελο Ασημακόπουλο στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών. Συνεργάστηκε δισκογραφικα και σε συναυλιες με πολλους σύγχρονους Έλληνες συνθέτες. Υπήρξε μόνιμος συνεργάτης του Μίκη Θεοδωράκη από το 1977 και μόνιμο μέλος της Ορχήστρας Σύγχρονης Μουσικής της ΕΡΤ από το 1991. Έχει επίσης συνυπάρξει καλλιτεχνικά και με τον Γιώργο Θεοδωράκη. Επίσης έχει εμφανιστεί πολλές φορές ως σολίστ με συμφωνικές ορχήστρες σε έργα των Vivaldi, Piazzola κ.ά. 

2 KATARA- Δεν μπορώ (I Can not)

https://www.youtube.com/watch?v=VD2WDg204LY

Παραδοσιακό - Ηπειρώτικο

Το 1978 οι φίλοι Δημήτρης Παπαγγελίδης και Γιώργος Θεοδωράκης (ο γιος του Μίκη Θεοδωράκη) δημιουργούν το ντουέτο 2 Katara. 

Οι Καραμανλήδες, η γλώσσα και το τραγούδι τους

Καραμανλήδες αποκαλούνται οι τουρκόφωνοι Έλληνες Μικρασιάτες Ορθόδοξοι Χριστιανοί που κατοικούσαν στη Μικρά Ασία, συγκεκριμένα στην Καραμανία (στην περιοχή της αρχαίας Κιλικίας) και την Καππαδοκία που λόγω των εξισλαμισμών που σημειώνονταν ως τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα στη Μικρά Ασία, μεγάλο μέρος των Ελλήνων λησμόνησαν τη μητρική τους γλώσσα και χρησιμοποιούσαν την Τουρκική. Αριθμός όμως Ελλήνων που βρισκόταν σε περιοχές μακριά από τα παράλια και από μεγάλα αστικά κέντρα αφομοιώθηκαν μεν γλωσσικά από τον κατακτητή, κατάφεραν όμως να διατηρήσουν τη συνείδηση της θρησκευτικής και φυλετικής τους αυτοτέλειας. Υπάρχουν δύο θεωρίες σχετικά με την προέλευση των Καραμανλήδων. Η πρώτη δέχεται ότι προέρχονταν από Έλληνες Χριστιανούς της Μικράς Ασίας οι οποίοι τουρκοφώνησαν ενώ η δεύτερη τους θεωρεί εκχριστιανισμένους Τούρκους ή μίξη αυτών με Έλληνες. Πάντως μεταξύ των κατοίκων της Ανατολίας, οι Καραμανλήδες φημίζονταν για το εμπορικό πνεύμα και την επιχειρηματικότητά τους, αφού η απομόνωση της κεντρικής Ανατολίας τους ωθούσε σε εποχική ή και μόνιμη μετανάστευση σε εμπορικά κέντρα κατά μήκος του σιδηροδρόμου, όπως το Ικόνιο και η Νίγδη, ή ακόμη η Άγκυρα, η Καισάρεια, η Τραπεζούντα, τα Άδανα και η Μερσίνα, εγκαταλείποντας προαιώνιες εστίες της Ορθοδοξίας όπως η Σύλλη και το Σελίμε ενώ σημαντική κοινότητα Καραμανλήδων υπήρχε και στην Κωνσταντινούπολη. 

Οι Καραμανλήδες όπως λέχθηκε και προηγουμένως μιλούσαν τοπική διάλεκτο της τουρκικής αλλά στα κείμενά τους, έγραφαν την τουρκική γλώσσα με χαρακτήρες του ελληνικού αλφαβήτου τα γνωστά "Καραμανλήδικα" αντί των ςραβικών χαρακτήρων. Τα παλαιότερα καραμανλήδικα κείμενα ήταν κυρίως θρησκευτικού περιεχομένου ενώ από το τέλος του 18ου αι. τυπώνονται και κείμενα ιστορικά, γεωγραφικά, διδακτικά κ.ά. Πρώτη επίσημη εμφάνιση της γραφής αυτής σημειώνεται το 1718 και είχε τόση απήχηση που διατηρήθηκε επί δύο ολόκληρους αιώνες, με το τελευταίο να εκδίδεται το 1929, ενώ στα καραμανλήδικα γράφτηκε ένα από τα πρώτα μυθιστορήματα σε τουρκική γλώσσα, το 1871-72, από τον δάσκαλο και δημοσιογράφο Ευαγγελινό Μισαηλίδη, ο οποίος το 1851 άρχισε να εκδίδει στην Κωνσταντινούπολη την εφ. Αναντολού, σε καραμανλήδικη γραφή.

Το χρονικό αλλά και ουσιαστικό τέλος των Καραμανλήδων και της γλώσσας συμπίπτει απόλυτα με την Συμφωνία της Λωζάνης και την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών.

Καραμανλήδικο τραγούδι

Χρήστος Πανούτσος (1922-1994)

Ο τραγουδιστής της δημοτικής παραδοσιακής μουσικής Χρήστος Πανούτσος γεννήθηκε στα Λακκώματα Αχαΐας το 1922 και μεγάλωσε στο χωριό Βασιλικό (Μπρακουμάδι), όπου και μετακόμισαν η οικογένεια του. Σπούδασε βυζαντινή μουσική στο Ωδείο Αθηνών και υπήρξε μαθητής και μετέπειτα συνεργάτης του μεγάλου μουσικοδιδάσκαλου Σίμωνα Καρά. Έγινε ευρύτερα γνωστός από την συνεχή συμμετοχή του επί εικοσαετία σε ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, ως επί το πλείστον της Ε.Ρ.Τ. και της Υ.ΕΝ.Ε.Δ., στις οποίες μετείχε αφιλοκερδώς και ερμήνευε δημοτικά τραγούδια από όλες τις περιοχές του Ελληνισμού και κατά κύριο λόγο παραδοσιακά τραγούδια της ιδιαίτερης πατρίδας της Αχαΐας αλλά και γενικότερα όλου του Μοριά. Έχει αξιοσημείωτη προσφορά στον χώρο του δημοτικού τραγουδιού, που πέραν του μεγάλου δισκογραφικού και ηχογραφημένου έργου του, διέθεσε μουσικό εξοπλισμό για την λαογραφική καταγραφή και αναπαραγωγή πολλών τραγουδιών και υπήρξε συλλέκτης βιβλίων, καθώς και δίσκων και μαγνητοταινιών παλαιότερων ερμηνευτών. Πέθανε στις 15 Ιουνίου 1994 σε ηλικία 72 ετών.

Χρήστος Πανούτσος - Κόρη που σέρνεις το χορό
https://www.youtube.com/watch?v=WU4uG7rWw1k

Δόρα Στράτου (1903-1988)

Η ηθοποιός, χορογράφος, θιασάρχης Δωροθέα (Δόρα) Στράτου και ιδρύτρια ου ομωνύμου συγκροτήματος Ελληνικών Χορών στην Πλάκα, γεννήθηκε 18 Νοεμβρίου 1903 στην Αθήνα και ήταν κόρη του δικηγόρου, πολιτικού και πρωθυπουργού Νικόλαου Στράτου και της Μαρίας Κορομηλά (κόρης του θεατρικού συγγραφέα Δημητρίου Κορομηλά). Μεγάλωσε σε μεγαλοαστικό περιβάλλον με πολλές επιρροές από κλασσικά θεατρικά έργα αλλά και από τους μεγάλους χορούς των Ανακτόρων, Πρεσβειών κλπ. Σπούδασε πιάνο, τραγούδι, χορό και θέατρο. Η θανατική ποινή και εκτέλεση του πατέρα της στις 15 Νοεμβρίου 1922 στο Γουδί σαν ένα από τους υπευθύνους για την Μικρασιατική καταστροφή τής δημιούργησε τη μεγαλύτερη τραυματική εμπειρία στη ζωή της. Μετά τη δήμευση της περιουσίας των γονιών της και τον κοινωνικό υποβιβασμό, έφυγε με τη μητέρα της και τον αδελφό της Ανδρέα στο εξωτερικό για 10 χρόνια, όπου συνέχισε τις σπουδές της. Το 1932 επέστρεψε στην Ελλάδα και βοήθησε τον Καρόλο Κουν στη δημιουργία του θεάτρου του. Στη διάρκεια της κατοχής συνεργάστηκε δραστήρια στο φιλανθρωπικό έργο της Αρχιεπισκοπής Αθηνών και συμμετείχε στον Εθνικό Οργανισμό Χριστιανικής Αλληλεγγύης. 

Το 1951, η Βασίλισσα Φρειδερίκη αναζήτησε άξιο λόγου χοροδιδασκαλείο των ελληνικών δημοτικών χορών στην Αθήνα, που όμως δεν υπήρχε έτσι ο τότε καθηγητής του Πανεπιστημίου Γ. Μέγας έριξε την ιδέα για τη δημιουργία ένος τέτοιου διδασκαλείου. Η Δόρα Στράτου ανέλαβε την επιμέλεια και ο Σοφοκλής Βενιζέλος (Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Πλαστήρα) ανέλαβε να βοηθήσει. Το 1952 δημιουργείται το συγκρότημα Ελληνικών Λαϊκών Χορών και το 1953 άρχισαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα τακτικές θεατρικές παραστάσεις ελληνικών λαϊκών χορών και τραγουδιών σε επίπεδο επαγγελματικών αξιώσεων. Τον ίδιο χρόνο η Δόρα Στράτου δημιούργησε κοινωφελές σωματείο με την επωνυμία «Εταιρία Ελληνικών Λαϊκών Χορών και Τραγουδιού» με περιοδείες του συγκροτήματος πλέον και στο εξωτερικό δίνοντας παραστάσεις σχεδόν σε όλες τις Ηπείρους. Το 1954 δημιουργήθηκε το υπαίθριο θέατρο Δόρας Στράτου στο αρχαίο θέατρο του Πειραιά, με καθημερινές παραστάσεις σε όλη τη θερινή περίοδο που κράτησε μέχρι το 1964, οπότε και δημιουργήθηκε το Θέατρο Κήπου του Θησείου για ένα όμως χρόνο. Τέλος το 1965 με τη βοήθεια και συνεργασία του σκηνογράφου Σπύρου Βασιλείου δημιουργείται το Θέατρο Δόρας Στράτου στο χώρο του Φιλοπάππου. Επίσης η Δόρα Στράτου ήταν ιδρύτρια του κοινωφελούς σωματείου «Ελληνικοί Χοροί – Δόρα Στράτου», του σωματείου «Ζωντανό Μουσείο – Δόρα Στράτου» καθώς και ιδρυτικό μέλος του Θεάτρου Τέχνης και του Ελληνικού Κέντρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (Αντιπρόεδρος του κέντρου μέχρι το 1966) και μέλος του Διεθνούς Ινστιτούτου θεάτρου (1951-1966).Το 1967 συνελήφθη με την κατηγορία ότι έκρυβε στην οικία της τον δημοσιογράφο ΧρήστοΛαμπράκη. Την αποφυλάκισή της πέτυχε από το εξωτερικό η Μελίνα Μερκούρη.

Έγραψε τρία βιβλία «Μια παράδοσις, μια περιπέτεια» (1963), «Οι λαϊκοί χοροί – ένας ζωντανός δεσμός με το παρελθόν» (1966) και «Ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί» (1970) που μεταφράσθηκαν σε πολλές γλώσσες. Επίσης είχε παρουσιάσει τέσσερις εκθέσεις συγκριτικής φωτογραφίας στην Ελλάδα και εξωτερικό και μια μεγάλη σειρά δημοτικών τραγουδιών. Το έργο της αναγνωρίσθηκε διεθνώς και επιχορηγήθηκε από το Ίδρυμα Φορντ (1968-1972). Βραβεύθηκε από την Ένωση Αμερικανικού Εκπαιδευτικού Θεάτρου και από την Ακαδημία Αθηνών (1974), ενώ τιμήθηκε με Αργυρό Μετάλλιο από τον Όμιλο Ροταριανών (1975). Για λόγους υγείας αποσύρθηκε από την ενεργό δράση της το 1983 και απεβίωσε στις 19 Ιανουαρίου 1988.

Ένας αητός καθότανε (Τσάμικο)

https://www.youtube.com/watch?v=bKnw-ctUxRk 

Μαριαλένα Ροζάκη

Η νεαρή ηθοποιός Μαριαλένα Ροζάκη προέρχεται από καλλιτεχνική οικογένεια αφού η μητέρα της είναι η επίσης ηθοποιός Ιλιάς Λαμπρίδου ενώ θείος της -αδελφός του πατέρα της- ο Μάικ Ροζάκης. Σε παιδική ηλικία πήρε μέρος στις παραστάσεις "Βίρα τις άγκυρες| των Ρέππα-Παπαθανασίου και "Άθλιοι" του Β. Ουγκώ. Είναι απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν και του Τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Για 6 χρόνια έκανε μαθήματα τραγουδιού με τη Χ. Κεφαλά και πραγματοποίησε σπουδές Κλασικού μπαλέτο (10 χρόνια), jazz και theatrical jazz στη σχολή του Φωκά Ευαγγελινού (4 χρόνια), μαθήματα musical με την Εβελίνα Παπούλια. Παρακολούθησε επίσης σεμινάριο υποκριτικής της Α. Καραγιαννοπούλου και μουσικού θεάτρου του Θ. Μουμουλίδη.  Συμμετείχε σε παραστάσεις του ΚΘΒΕ, του Θέατρο Αθηνών, του Θέατρο Τέχνης.  Είχε επιλεγεί από τον Θ. Αγγελόπουλο για την τελευταία του ταινία Η άλλη θάλασσα για τον ρόλο της Πόλυ. Έχει δουλέψει ως βοηθός σκηνοθέτη της Α. Καραγιαννοπούλου και του Γ. Κιμούλη. Ασχολείται επαγγελματικά και με το τραγούδι .  Δείγμα της δουλειάς της στο θέατρο είναι οι παραστάσεις Το δικό μας σινεμά (2019), Αλέξης Ζορμπάς (2017), Φεγγάρι από χαρτί (2020), Αστροφεγγιά (2016).  Τηλεοπτικά συμμετείχε στη σειρά "Το Καφέ της Χαράς" (2020).

Μαριαλένα Ροζάκη -Τικ Τακ

https://www.youtube.com/watch?v=NeoHM7EmBrQ

Παραδοσιακό

Μαριαλένα Ροζάκη -Θαλασσινό

https://www.youtube.com/watch?v=y4zyw8ggL7w

Στίχοι: Χάρης Ρώμας

Μουσική: Θαλής Τριανταφύλλου

Δάφνη Κριθαρά / Dafné Kritharas

Η νεαρή Ελληνογαλλίδα τραγουδίστρια Δάφη Κριθαρά γεννημένη το 1992 στο Παρίσι από Έλληνα πατέρα και Γαλλίδα μητέρα. Τον Ιούνιο του 2018 κυκλοφόρησε το πρώτο της άλμπουμ και το 2020 ακολούθησε το δεύτερο της άλμπουμ και τα δύο με πολλά παραδοσιακά τραγούδια  των Βαλκανίων, Σεφεραδίτικα, Μικρασιάτικα, Νησιώτικα κ.ά  . 

Dafne Kritharas -U Stambolu Na Bosforu

https://www.youtube.com/watch?v=amnryfGsFj0

Bosnian traditionnal Sevdah song "U Stambolu Na Bosforu"

Ανάθεμα τον αίτιο - Dafné Kritharas

https://www.youtube.com/watch?v=ZvajgOnEkVo

7+1 Κύπριοι ηθοποιοί που κατάφεραν και σταδιοδρόμησαν στην Ελλάδα

 7+1 Κύπριοι ηθοποιοί που κατάφεραν να κάνουν πραγματικά καριέρα στην Ελλάδα

Σούλη Σαμπάχ

Σωτήρης Μουστάκας

Μαρία Φιλίππου

Τόνυ Δημητρίου

Μιχάλης Μαρίνος

Άννα Μονογιού

Έμιλυ Κολιανδρή

Ανδρέας Γεωργίου

και επίσης ο Μιχάλης Κακογιάννης ο οποίος υπήρξε και ηθοποιός στα νιάτα του ενώ κυπριακής καταγωγής είναι και η ηθοποιός και σεναριογράφος Δήμητρα Παπαδοπούλου. 

Σούλη Σαμπάχ -Ώρα Καλή (Γαμήλιο Τραγούδι Κύπρου)

https://www.youtube.com/watch?v=xmMY9DtddWQ

Σγια γύρει η μέρα

https://www.youtube.com/watch?v=W_3jgtEvAG8

Σύνθεση: Αχιλλέας Λυμπουρίδης