Καλλιόπη Σπύρου (1932-2025)

"Η Καλλιόπης Σπύρου έχει μια από τις πιο αναγνωρίσιμες και χαρακτηριστικές φωνές της κυπριακής και έντεχνης-μελοποιημένης μουσικής, με επιτυχίες που αποτελούν πια μέρος της μουσικής παράδοσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου. Μια εξαιρετική λυρική σοπράνο, προικισμένη με μεταλλική φωνή που την ανέδειξε σαν την πιο άρτια ερμηνεύτρια δημοτικών και έντεχνων τραγουδιών. Η Καλλιόπη Σπύρου από την παιδική της ηλικία έτρεφε μεγάλη αγάπη για το τραγούδι. Το ταλέντο της ξεδιπλώνεται με τη συμμετοχή της στη χορωδία των Λαϊκών Οργανώσεων Λευκωσίας και με την παρότρυνση του μαέστρου, εγγράφεται στην μουσική ακαδημία του Γιώργου Αρβανιτάκη. Ακολουθεί η γνωριμία της με τον μακαριστό Αχιλλέα Λυμπουρίδη με τον οποίο συνεργάζεται σημειώνοντας όλο και μεγαλύτερες επιτυχίες που μένουν ανεξίτηλες στο χρόνο. Διακρίνεται όπου και εάν συμμετέχει και εκπροσωπεί την πατρίδα μας σε Παγκόσμια Φεστιβάλ. Η σπουδαιότερη της διάκριση μέσα από την 40χρονη επιτυχημένη καλλιτεχνική της πορεία είναι αναμφίβολα η αποδοχή με την οποία αγκάλιασε και αγάπησε ο κόσμος τις διαχρονικές ερμηνείες της όπως "Μαύρα μάθκια", "Η Μαρικκού", "Η Δροσούλα", "Η Αππωμένη" κ.ά." 

Γεννήθηκε στην Κυθραία το 1932 από φτωχή οικογένεια. Ήταν το έκτο και το πιο μικρό παιδί της οικογένειας. Μετά τον πρόωρο θάνατο του πατέρα της, 8 χρονών, μετακομίζει με την οικογένειά της στη Λευκωσία όπου από πολύ μικρή ηλικία μπήκε στη βιοπάλη. Σε ηλικία δεκατεσσάρων χρονών, με την προτροπή του αδελφού της έγινε μέλος της χορωδίας των Λαϊκών Οργανώσεων Λευκωσίας. Ο μαέστρος Ζαχαρίας Χαβάς σύντομα την όρισε σολίστ της χορωδίας και ταυτόχρονα τη παρότρυνε να γραφτεί στη Μουσική Ακαδημία του Γιώργου Αρβανιτάκη. Βασικός σταθμός στην πορεία της καριέρα της ήταν η γνωριμία της με τον Αχιλλέα Λυμπουρίδη, με τον οποίο συνεργάστηκε συστηματικά μέχρι και τον θάνατό του, το 2006. Μαζί του ξεκινά μια πολύχρονη επιτυχημένη καλλιτεχνική πορεία στο λαϊκό  και στο έντεχνο κυπριακό τραγούδι. Αρχικά ερμήνευσε τις ωραιότερές του συνθέσεις σε στίχους γνωστών κυπρίων ποιητών σε κυπριακή διάλεκτο, Λιπέρτη, Πασιαρδή, Μόντη, Ροδίνη και στη συνέχεια σε στίχους Τ. Ανθία, Θ. Πιερίδη, Γ. Σεφέρη, Ε. Π. Πετρώνδα. Το 1964 κάνει την πρώτη της εμφάνιση σε τηλεοπτικό μουσικό πρόγραμμα  του ΡΙΚ και το κοινό της Κύπρου γνωρίζει το έντεχνο κυπριακό τραγούδι με πρωτεργάτη τον Αχιλλέα Λυμπουρίδη και από τότε ακολούθησαν πολλές άλλες εμφανίσεις. Το 1966 εκδίδει με τον Αχιλλέα Λυμπουρίδη τους πρώτους μικρούς δίσκους με το Ματσικόριδον, την Βρύσην, το Βούττημαν ήλιου, το Γαινεκάτον και άλλα.  Σημαντικός σταθμός στην καλλιτεχνική της πορεία ήταν και η γνωριμία και συνεργασία της με τον μουσικοσυνθέτη Αρμάνδο Τζιοζεφέν, μαζί με τον οποίο δημιουργούν ορχήστρα, με την οποία παίρνουν μέρος σε διάφορες εκδηλώσεις στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Εκπροσωπεί την πατρίδα μας σε Παγκόσμια Φεστιβάλ και Φεστιβάλ Νεολαίας, συμμετέχει σε άλλες εκδηλώσεις και συναυλίες όπου διακρίνεται, στην Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Λονδίνο, Μόσχα, Ρουμανία, Βουλγαρία. Πηγή: Διάλογος

Πέθανε στις 13 Αυγούστου 2025.

Η Δροσούλα
https://www.youtube.com/watch?v=G0WLt1TlHqo
Στίχοι: Κώστας Μόντης
Μουσική: Αχιλλέας Λυμπουρίδης
Εκτέλεση: Καλλιόπη Σπύρου & Ν. Παπαδόπουλος

Μαρικκού (Η κουφή της ελιάς)
https://www.youtube.com/watch?v=tWybRPDUedU
Στίχοι: Δημήτρης Λιπέρτης
Μουσική: Αχιλλέας Λυμπουρίδης
Εκτέλεεση: Καλλιόπη Σπύρου

ΟΙ ΓΙΩΡΓΑΛΛΕΤΟΙ (Κανταδόροι του Γιωργαλλέτου)

Ο Λόλλος Γιωργαλλέτος

Δύο από τα πιο διάσημα και παλιά φεστιβάλ της Κύπρου διοργανώνονται στη Λεμεσό: το Καρναβάλι και η Γιορτή του Κρασιού. 

Στο περίφημο Καρναβάλι της Λεμεσού αρχίζουν να δημιουργούνται σταδιακά οι πρώτες εκείνες ομάδες κανταδόρων και μαντολινάτων. Σημαντική συμβολή προσέφεραν ο Γεώργιος Χουρμούζιος με την μαντολινάτα του το 1925 και ένας επτανήσιος μουσικός 1939-1945 ο Ευάγγελος Λούβρης.

H πρώτη ομάδα κανταδόρων με το όνομα Γιωργαλλέτοι συστάθηκε το 1946 απο τον Γιώργο Γιωργαλλέτο. Όπως ο ίδιος είχε παλιά αναφέρει η πρώτη ομάδα δημιουργήθηκε μέσα στο κουρείο του στην οδό Αρθούρ Κρώσφιηλτ στην Λεμεσό. Στην αρχή τα μέλη της ομάδας των κανταδόρων ήταν πελάτες του στο ίδιο του το κουρείο. Με τον καιρό πολλοί άλλοι καλοί τραγουδιστές και οργανοπαίκτες συμπεριλήφθηκαν στην ομάδα. Το 1962 ο πατέρας Γιώργος Γιωργαλλέτος παρέδωσε την ομάδα κανταδόρων στους δύο γιούς του Λόλλο και Περικλή, οι οποίοι αποφάσισαν να συνεχίσουν την κανταδοριστική παράδοση που άρχισε ο πατέρας τους με τόση αγάπη. Η μουσική πορεία των Γιωργαλλέτων εμπλουτίστηκε τα τελευταία χρόνια με την παρουσία των νεώτερων Γιωργαλλέτων, Γιώργου και Μαρτίνου.

Το Χθες στο Σήμερα - Χορωδία Γιωργαλλέτου

https://www.youtube.com/watch?v=ulvhYq69tJc

Γιωργαλλέτοι - Γλεντήστε όλοι οι κανταδόροι

https://www.youtube.com/watch?v=_E571Wl9fDQ

 

Γιωργαλλέτοι - Εδώ Λεμεσός Εδώ Λεμεσός

https://www.youtube.com/watch?v=I5ziTTyvprY

Μουσική: Ευάγγελος (Άγγελος) Λούβρης

Στίχοι: Ν. Νικολαΐδης

 

Το Λεμεσιανό Καρναβάλι - Ιστορία

https://www.youtube.com/watch?v=BBlgCbjXHqQ

Αντώνης Σαμαράκης (1919-2003)

Η πρώτη εμφάνιση του Αντώνη Σαμαράκη στην πεζογραφία γίνεται το 1954 με την έκδοση της συλλογής διηγημάτων "Ζητείται Ελπίς". Το έργο του έχει έντονο το στοιχείο της κοινωνικής καταγγελίας και αντικατοπτρίζει τις προσωπικές του ανησυχίες για το παρόν και το μέλλον της σύγχρονης κοινωνίας. Χρησιμοποίησε απλή γλώσσα και μη επιτηδευμένο ύφος και προσέγγισε τα θέματά του από μια έντονα ανθρωποκεντρική γωνία. Χαρακτηριζόταν από την αγάπη του για τους νέους. Δική του ιδέα ήταν η δημιουργία της Βουλής των Εφήβων, που οδήγησε στη διοργάνωση άτυπων συνεδριάσεων της Βουλής, όπου δίνεται ο λόγος σε νέους από όλη τη χώρα. Πρόκειται για έναν από τους περισσότερο μεταφρασμένους Έλληνες πεζογράφους, καθώς τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 30 γλώσσες.

Ο Αντώνης Σαμαράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1919. Μετά το απολυτήριο από το Β' Γυμνάσιο σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κατά τη διάρκεια της κατοχής συμμετείχε στην εθνική αντίσταση. Το 1944 συνελήφθη από τους Ναζί και καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά κατάφερε να αποδράσει. Εργάσθηκε για χρόνια στο Υπουργείο Εργασίας όταν και παραιτήθηκε το 1963. Το ίδιος έτος νυμφεύτηκε την Ελένη Κουρεμπανά. Ακολούθως εργάστηκε σαν εμπειρογνώμων της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας των Η.Ε σε πολλές χώρες για κοινωνικά θέματα και το 1989 ανακηρύχθηκε Πρεσβευτής Καλής Θέλησης της UNICEF για τα παιδιά του κόσμου. Ο Αντώνης Σαμαράκης έφυγε από τη ζωή στις 8 Αυγούστου του 2003. Σύμφωνα με επιθυμία του, το σώμα του δωρήθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών για έρευνες των φοιτητώv της Ιατρικής.

Αντώνης Σαμαράκης

https://www.youtube.com/watch?v=C9rgSCG1jH0

Το νυχτερινό σχολά
https://www.youtube.com/watch?v=8fUJGIzDRXU
Στίχοι: Αντώνης Σαμαράκης
Μουσική: Χρήστος Νικολόπουλος
Εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας

Ποίημα του Αντώνη Σαμαράκη για την Κύπρο 

https://www.youtube.com/watch?v=PVXSjk2ccbI
Από την χορωδία "Λέανδρος Σίταρος"

Η ΤΕΤΡΑΣ Η ΞΑΚΟΥΣΤΗ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 1934--1937

Έτος Ίδρυσης: 1934

Μέλη:
Μάρκος Βαμβακάρης
Στράτος Παγιουμτζής

Γιώργος Μπάτης

Ανέστης Δελιάς
Στέλιος Κερομύτης

Είδος: Ρεμπέτικο

Όργανα: Μπουζούκια, μπαγλαμάδες,ποτηράκια

Το καλοκαίρι του 1934 δημιουργείται η πρώτη επίσημη ρεμπέτικη κομπανία στην Ελλάδα.  "Η Τετράς η ξακουστή του Πειραιώς" όπως την ονόμασε ο Μπάτης, ξεκίνησε τις εμφανίσεις της σε ένα μαγαζί στην Ανάσταση του Πειραιά που λεγόταν "Η Μάντρα του Σαραντόπουλου". Στην κομπανία τραγουδούν όλοι, όμως ο Στράτος ήταν ο βασικός τραγουδιστής. Τραγουδούσαν τραγούδια, πονηρά χασικλίδικα και.πολλά ερωτκά. Η επιτυχία τους είναι τεράστια από την πρώτη κιόλας βραδιά έτσι θα μπούν ένας ένας και στην δισκογραφία. Σύντομα ο Ανέστης Δελιάς μετά από διαφωνία με το Βαμβακάρη (καθώς θεωρούσε τον εαυτό του ριγμένο στο μεροκάματο και τη μοιρασιά της «χαρτούρας») αποχωρεί από τη θρυλική Τετράδα του Πειραιά, και ο Στέλιος Κερομύτης παίρνει τη θέση του. Τα πράγματα θα αλλάξουν όμως ριζικά όταν τον Αύγουστο του 1936 επιβάλλεται δικτατορία και το ρεμπέτικο θα απαγορευτεί ως τουρκοειδές.

Ο Μπάτης και ο Δελιάς όπως και πολλοί άλλοι ρεμπέττες μεταξύ αυτών ο Βαγγέλης Παπάζογλου, Γιοβάν Τσαούς κ.α. σταματούν να ηχογραφεί το 1937 επειδή αρνούνταν να υποβάλλονται στην λογοκρισία του καθεστώτος. Ο Δελιάς θα πέσει και στην πρέζα. Το 1938 μάλιστα θα εξοριστεί στην Ίο σαν τοξικομανής. Ο Στράτος θα συνεργαστεί με τον Τούντα και Σκαρβέλλη και μετά με τον Χιώτη και Μπαγιαντέρα και αργότερα με τον Καλδάρα και τον Μητσάκη. Ο Μάρκος συμβιβάζεται και προσαρμόζει τους στίχους του αφαιρώντας το βαρύ χασικλίδικο ύφος, κάτι που έπειτα από χρόνια αναγνωρίζει ο ίδιος πως ήταν μια δημιουργική μεταστροφή.

Η συμβολή της τετράδας όμως ήταν τεράστια καθώς "για πρώτη πρώτη φορά εμφανίζεται μπουζουκο-ορχήστρα πάνω σε πάλκο και πλέον το ρεμπέτικο τραγούδι από υπόθεση ιδιωτική μιάς κλειστής παρέας γίνεται κτήμα όλων ένα δημόσιο ακρόοαμα."[1]
 

ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ 1998 ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΤ 1 
https://www.youtube.com/watch?v=8zm1RLeuiyo

Ώρες με θρεφει ο λουλάς
https://www.youtube.com/watch?v=DwLwTB-OFGw 
Στίχοι-Μουσική-Εκτέλεση: Μάρκος Βαμβακάρης

Καραντουζένι
https://www.youtube.com/watch?v=PTsIpeDAnXY
Στίχοι-Μουσική-Εκτέλεση: Μάρκος Βαμβακάρης

Νίκος Καρούζος (1926-1990)

17 Ιουλίου 1926 - 28 Σεπτεμβρίου 1990 

Το έργο του ποιητή Νίκου Καρούζου (Ναύπλιο, 1926 - 1990) υπήρξε οδηγητικό για πολλούς νεώτερους, έργο ερμητικό και μυστικοπαθές που ακολουθεί το ήθος της απόκρυφης γλώσσας, αλλά και απόλυτα συνταιριασμένο με τη ζωή του που υπήρξε ασκητική, μοναχική και αφοσιωμένη σε ιδέες υψηλών οραμάτων.

Ο Νίκος Καρούζος ήταν ποιητής της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Γεννήθηκε στις 17 Ιουλίου του 1926 στο Ναύπλιο. Το 1944 ολοκληρώνει τις γυμνασιακές σπουδές στην γενέτειρά του και την ίδια περίοδο εντάσσεται στην Ε.Π.Ο.Ν. Ναυπλίου στο τμήμα διαφώτησης. Το 1944-1945 πραγματοποιεί και την πρώτη δημοσίευση ποιήματός του στο περ. της Ε.Π.Ο.Ν. Νέα Γενιά. Το 1949 δημοσιεύει το πρώτο του ποίημα με τίτλο Σίμων ο Κυρηναίος στο περ. "Ο αιώνας μας", ενώ το 1953 την πρώτη ποιητική συλλογή του με τίτλο "Η επιστροφή του Χριστού." To 1945 εισάγεται στη Νομική Σχολή Αθηνών. Το 1947 εξορίζεται στην Ικαρία για πέντε μήνες. Το 1951 υπηρετεί τη θητεία του στη Μακρόνησο και το 1953 εξορίζεται πάλι, στη Μακρόνησο. Νοσηλεύτηκε στο 401 Στρατιωτικό Νοσοκομείο όπου απαλλάχθηκε από την στρατιωτική θητεία χωρίς όμως να υπογράψει δήλωση μετανοίας. Εγκαταλείπει τις σπουδές στη Νομική και την προοπτική να γίνει δικηγόρος. Αρχίζει να συνεργάζεται με διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά δημοσιεύοντας πoιήματα και άλλα πεζά κείμενα. Το 1961 βραβεύεται με το Β' Κρατικό Βραβείο ποίησης και το 1962 με Α΄Βραβείο ποίησης της Ομάδας των 12. Τον Μάιο του 1967 συλλαμβάνεται για δηλώσεις που έκανε σε βάρος του Παττακού. Το διάστημα 1983-1984 και το 1986 εργάζεται στο Γ' Πρόγραμμα της Ε.Ρ.Α κάνοντας εκπομπές για την λογοτεχνία. Το 1988 βραβεύεται με το Κρατικό Λογοτεχνικό βραβείο ποίησης. Είχε αναπτύξει μια πολύ φιλική σχέση με τον Άκο Δασκαλόπουλου. Αντιμετωπίζει διάφορα προβλήματα υγείας. Νοσηλεύεται σε διάφορες κλινικές της Ελλάδος και του εξωτερικού (Φεβρουάριος-Μάρτιος του 1986 στο Σωτηρία, Μάρτιος του 1989-διάγνωση καρκίνου, Φεβρουάριος-Μάρτιος του 1990 Λονδίνο). Πεθαίνει στις 28 Σεπτεμβρίου του 1990 στο Νοσοκομείο Υγεία.

ΛΟΓΟ - ΤΕΧΝΙΑ (εκπομπή 4η) ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ

https://www.youtube.com/watch?v=UPv2fZWeSyA

Όσο κρατήσει η ζωή

https://www.youtube.com/watch?v=WwDWyZ9Ylk8

Ποίηση: Νίκος Καρούζος

Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος
Εκτέλεση: Χάρις Αλεξίου
Πρώτη Εκτέλεση: Μανώλης Μητσιάς

 

Δημήτρης Ζερβουδάκης - Όσο κρατήσει η ζωή (ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ,1986)

https://www.youtube.com/watch?v=6yz_RoynXMk

Νίκος Καροῦζος - Ποιήματα

http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/nikos_karoyzos_poems.htm