Ο Μακεδόνας οπλαρχηγός Πάνος Ζήδρος και το ψευδώνυμο του Γρηγόρη Αυξεντίου

Ο Πάνος Ζήδρος ή Ζιούδρος υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους κλεφταρματολούς του Ολύμπου. Ήταν γόνος μεγάλης οικογένειας κλεφτών και αρματολών της Πίνδου, από μικρός ακολούθησε τα χνάρια των προγόνων του και έγινε τρανός πολεμιστής. Ξεχώριζε για τη διορατικότητά του, τη σύνεσή του, αλλά και τις διοικητικές του ικανότητες.

Γεννήθηκε στα Γρεβενά αλλά η ημερομηνία γέννησής του δεν είναι ακριβής, καθώς πολλοί λένε πως γεννήθηκε το 1630 ενώ άλλοι λένε το 1700. Πάντως, σχεδόν όλοι, συμφωνούν πως πέθανε κάπου το 1750.

Στα 1700 ο Ζήδρος ανέλαβε πρώτος καπετάνιος στο αρματολίκι του Ολύμπου και Δυτικής Μακεδονίας, που είχε έδρα το Λιβάδι και βρισκόταν στη γραμμή Ολύμπου, Πιερίων και Τιτάρου. Ο Ζήδρος αναγνωρίστηκε ως αρματολός με σουλτανικό φιρμάνι. Διένειμε μικρότερες περιοχές από το αρματολίκι του σε άλλους κλέφτες της περιοχής και σε πρωτοπαλίκαρά του, όπως ο Έξαρχος Τόλιος Λάζος, ο Πάνος Τσάρας, ο Βλαχοθόδωρος και άλλοι. Ειδικότερα, η Πιερία δόθηκε στον Λάζο και ο Πλαταμώνας στον Σύρο, με τα Χάσια να πηγαίνουν στον Βλαχάβα και τα Γρεβενά στον Τόσκα. Μετά τον Ζήδρο, το αρματολίκι διοικήθηκε από τον Πάνο Τσάρα, τον Βλαχοθόδωρο, τους Λαζαίους, τον Γκέγκα και πολλούς άλλους. Μετά το 1740, οι αρματολοί, που μεταπήδησαν στις τάξεις των κλεφτών, έκαναν συντονισμένη επίθεση στην Κάλλιανη, τότε τσιφλίκι στα Σέρβια. Ο καπετάν Ζήδρος από το Λιβάδι ήταν εκ των ανθρώπων που ηγήθηκαν της επιχείρησης αυτής. Αυτή η ομαδική δράση των κλεφτών απέφερε 94 φορτώματα ζώων με πλούσια λεία σε χρήματα.

Κατά την Επανάσταση των Ορλωφικών, ο Ζήδρος και οι υπόλοιποι κλέφτες συγκρούστηκαν ξανά με τους Οθωμανούς και κατέφυγαν στο Αιτωλικό, όπου πολιορκούνταν επί τρεις μήνες και υπέφεραν από τις κακουχίες. Επέστρεψαν όμως στον Όλυμπο, στα Πιέρια και στο Βέρμιο, και μετά τη Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή (1774) αμνηστεύτηκαν. Ο Ζήδρος επέστρεψε στο Λιβάδι και έφερε τον τίτλο «Έξαρχος του Ολύμπου και της Δυτικής Μακεδονίας».

Ο Πάνος Ζήδρος πέθανε από φυσικό θάνατο, περί το 1750. Κληρονόμος στο αρματολίκι θα ήταν ο γιος του, Φώτης, ωστόσο ο πατέρας του όρισε τους κηδεμόνες του, τον Πάνο Τσάρα από την Ελασσόνα και τους Γκέγκα και Βλαχοθόδωρο από το Λιβάδι, να έχουν περισσότερη εξουσία. Αυτό έγινε γιατί ο Πάνος Ζήδρος θεωρούσε ότι ο γιος του ήταν ανίκανος να διοικήσει το αρματολίκι. Ο Φώτης δολοφονήθηκε και το αρματολίκι ανέλαβε ο Πάνος Τσάρας, ο πατέρας του περίφημου Νικοτσάρα.

Ζήδρος (Δημοτικό τραγούδι)
https://youtu.be/KSRrVHyLXpo?is=EhrYVnpn1UZU-9kB

 

 Ο αγώνας της ΕΟΚΑ ήταν, ακόμα και στα ψευδώνυμα των 

αγωνιστών της, μια αναβίωση των εθνικών αγώνων των Ελλήνων και προ πάντων του Εικοσιένα. Ο Γρηγόρης Αυξεντίου χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο "ΖΗΔΡΟΣ", προς τιμήν του θρυλικού αρματολού της Πίνδου Πάνου Ζήδρου ή Ζήτρου, που με την ανδρεία του είχε φυλάξει για χρόνια ελεύθερη την Ελασσόνα από τους Τούρκους στο 18ο αιώνα.